KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 9.
Pojedyncza stożkowa przekładnia główna przedstawiona jest na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne schematy mechanizmów przekładniowych, które mogą być częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pojedyncza stożkowa przekładnia główna to para kół stożkowych przenosząca moment na oś prostopadłą (zmiana kierunku napędu) w jednym stopniu. Poprawny wybór wskazuje rysunek, na którym widać tylko jeden stopień stożkowy typowy dla przekładni głównej.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia główna w pojeździe (np. w moście napędowym ciągnika) służy do zwiększenia momentu i zwykle do zmiany kierunku przeniesienia napędu na oś kół jezdnych. Gdy jest to przekładnia stożkowa, osie kół zębatych przecinają się (najczęściej pod kątem zbliżonym do 90°), a koła mają kształt stożków (zęby na powierzchni stożkowej).

Określenie "pojedyncza" oznacza, że przełożenie realizuje jeden stopień (jedna para współpracujących kół). Na rysunku odpowiadającym temu rozwiązaniu powinny być rozpoznawalne typowe elementy pary stożkowej, np. koło współpracujące z wałkiem doprowadzającym napęd (często nazywanym wałkiem atakującym) oraz koło odbierające moment (często koło talerzowe w układzie z mechanizmem różnicowym), ale bez dodatkowego stopnia redukcji.

Dlaczego pozostałe warianty bywają błędnie wybierane?

  • Rysunki z kołami walcowymi sugerują przekładnię o osiach równoległych, więc nie spełniają cechy stożkowej zmiany kierunku napędu.
  • Układ dwustopniowy (dwie pary kół) nie jest "pojedynczy", mimo że może też występować w maszynach.
  • Rysunki pokazujące głównie mechanizm różnicowy (kosz satelitów, półosie) mogą odciągać uwagę od samej pary stożkowej; w tym pytaniu kluczowe jest rozpoznanie rodzaju przekładni głównej.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy osie kół są równoległe czy przecinające się; dopiero potem oceń, czy widać jeden czy dwa stopnie przełożenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia główna to element układu napędowego, który zwiększa moment obrotowy i przekazuje napęd z wału napędowego na mechanizm różnicowy oraz dalej na koła. Często jednocześnie zmienia kierunek przeniesienia napędu (np. na oś poprzeczną mostu).
Przekładnia stożkowa ma koła zębate o kształcie stożka, a osie ich obrotu przecinają się (zwykle pod kątem zbliżonym do 90°). Dzięki temu umożliwia zmianę kierunku obrotu i przeniesienie napędu między wałami ustawionymi pod kątem.
Szukaj jednej pary współpracujących kół stożkowych oraz dwóch osi przecinających się. "Pojedyncza" oznacza jeden stopień przełożenia, więc nie powinno być drugiej pary kół realizującej dodatkową redukcję w tym samym układzie.
Wał napędowy zwykle biegnie wzdłuż pojazdu, a koła obracają się wokół osi poprzecznej. Żeby przekazać moment na koła, trzeba zmienić kierunek obrotu na inną oś. Przekładnia stożkowa świetnie nadaje się do takiej zmiany kierunku.
Para stożkowa składa się z dwóch współpracujących kół stożkowych: koła napędzającego (na wale doprowadzającym napęd) i koła napędzanego (odbierającego moment). W mostach napędowych koło napędzane bywa powiązane z mechanizmem różnicowym.
W przekładni walcowej osie kół są równoległe, a koła mają kształt walców. W stożkowej osie kół przecinają się, a koła mają kształt stożków. Różnica ta wpływa na zastosowanie: stożkowa służy m.in. do zmiany kierunku napędu.
Nie. Przekładnia główna odpowiada przede wszystkim za przełożenie i (często) zmianę kierunku napędu. Mechanizm różnicowy rozdziela moment na dwa koła i pozwala im obracać się z różnymi prędkościami w zakręcie. W praktyce pracują razem w moście napędowym.
Najczęstsze błędy to ignorowanie słowa "pojedyncza", mylenie stożkowej z walcową przez brak analizy osi, oraz wybór rysunku przedstawiającego głównie mechanizm różnicowy zamiast samej pary kół. Pomaga metoda: oś–kształt–liczba stopni.
Stosuje się je tam, gdzie trzeba przenieść napęd pod kątem, np. w mostach napędowych, przystawkach odbioru mocy, przekładniach kątowych w napędach maszyn towarzyszących. Pozwalają zmienić oś obrotu i dopasować przełożenie.
Ćwicz rozpoznawanie elementów po cechach funkcjonalnych: kierunek osi, liczba stopni, kształt kół, obecność obudowy i łożysk. Warto przeglądać przekroje mostów napędowych i przekładni oraz robić krótkie notatki: "co odpowiada za przełożenie, a co za rozdział napędu".
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pojedyncza stożkowa przekładnia główna to para kół stożkowych przenosząca moment na oś prostopadłą (zmiana kierunku napędu) w jednym stopniu."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_sto%C5%BCkowa (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_r%C3%B3%C5%BCnicowy (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do przedmiotu: budowa i eksploatacja pojazdów oraz maszyn rolniczych (działy o przeniesieniu napędu)
  • Materiały dydaktyczne o przekładniach zębatych i przekładniach stożkowych (rysunki i przekroje)
  • Instrukcje serwisowe/obsługowe ciągników (rozdziały: most napędowy, przekładnia główna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego