KWALIFIKACJA DRM7 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 40.
Pokazany na ilustracji zestaw pomiarowy do kontroli właściwości papieru służy do oznaczania
Ilustracja przedstawia zestaw pomiarowy używany w przemyśle papierniczym do kontroli właściwości papieru, w szczególności do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stopień zaklejenia opisuje odporność papieru na zwilżanie i wnikanie cieczy (np. wody lub atramentu), czyli cechę związaną głównie z powierzchnią. Pulchność dotyczy objętości/struktury arkusza, a podatność na przedarcie i odporność na przepuklenie są właściwościami wytrzymałościowymi badanymi innymi przyrządami.

Pełne wyjaśnienie:

Badanie stopnia zaklejenia dotyczy tego, jak papier zachowuje się w kontakcie z cieczą: czy szybko się zwilża, czy ciecz wnika w strukturę i jak łatwo następuje przesiąkanie/rozlewanie się medium po powierzchni. Jest to cecha szczególnie ważna w praktyce papierniczej, gdy papier ma być używany do pisania, drukowania albo w sytuacjach, gdzie kontakt z wilgocią wpływa na użytkowanie wyrobu.

Odpowiedź "stopnia zaklejenia" jest właściwa, ponieważ zestawy do kontroli tej cechy są projektowane tak, by ocenić zjawiska powierzchniowe i penetrację cieczy, a nie typowe zniszczenie mechaniczne próbki.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych grup właściwości:

  • "pulchności" – to parametr strukturalno-geometryczny (związany z objętością właściwą, "puszystością" arkusza). Do jego wyznaczania stosuje się pomiar grubości i masy/gramatury, a nie zestaw typowy dla prób zwilżania.
  • "podatności na przedarcie" – to właściwość wytrzymałościowa określająca odporność na propagację rozdarcia. W praktyce bada się ją przyrządami wykonującymi kontrolowane rozdarcie próbki.
  • "odporności na przepuklenie" – to również cecha wytrzymałościowa, związana z zachowaniem papieru pod obciążeniem prowadzącym do wyboczenia/rozerwania pod naciskiem. Wymaga aparatury generującej ciśnienie lub siłę i rejestrującej moment zniszczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach mieszają się cechy powierzchniowe i mechaniczne, najpierw zdecyduj, czy przyrząd służy do kontaktu z cieczą (zaklejenie), czy do niszczenia próbki siłą (przedarcie/przepuklenie), czy do pomiaru wymiarów/masy (pulchność).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stopień zaklejenia to miara tego, jak dobrze papier opiera się zwilżaniu i wnikaniu cieczy w strukturę. Im wyższe zaklejenie, tym mniejsze ryzyko rozlewania się atramentu i przesiąkania wody, co ma znaczenie m.in. w papierach do druku i pisania.
Badania zaklejenia dotyczą kontaktu z cieczą (zwilżanie, penetracja, przesiąkanie), a wytrzymałościowe dotyczą zniszczenia próbki siłą (rozdarcie, przebicie, przepuklenie). Na egzaminie pomyśl, czy przyrząd pracuje "na mokro", czy mechanicznie obciąża próbkę.
Pulchność opisuje "objętościowość" i strukturę arkusza (związaną z grubością i masą), a zaklejenie dotyczy zachowania powierzchni przy kontakcie z cieczą. To różne grupy właściwości, mierzone innymi metodami i wykorzystywane do innych celów jakościowych.
Podatność na przedarcie to cecha wytrzymałościowa pokazująca, jak łatwo rozdarcie "idzie dalej" w papierze po zainicjowaniu nacięcia/rozdarcia. Ma znaczenie np. dla papierów opakowaniowych. Nie dotyczy bezpośrednio zwilżania ani wsiąkania cieczy.
Odporność na przepuklenie odnosi się do zachowania papieru pod obciążeniem powodującym wybrzuszenie i ewentualne pęknięcie/rozerwanie. To parametr mechaniczny istotny np. dla opakowań. Do jego badania używa się aparatury obciążającej próbkę, a nie typowych prób zwilżania.
Wynik zaklejenia pomaga ocenić, czy papier spełni wymagania użytkowe, np. czy nadruk nie będzie się rozmazywał, a papier nie będzie nadmiernie chłonny. W produkcji pozwala też stabilizować parametry partii i szybciej wykrywać odchylenia procesu.
Obie cechy bywają kojarzone ogólnie z "odpornością" papieru, ale dotyczą innych zjawisk: zaklejenie to kontakt z cieczą, a przepuklenie to obciążenie mechaniczne. Błąd wynika często z patrzenia na nazwę bez przypisania jej do kategorii badań (powierzchniowe vs mechaniczne).
Najlepiej uczyć się w parach: nazwa cechy + typ działania przyrządu (ciecz/siła/pomiar wymiarów). Pomaga też tworzenie fiszek z krótkim opisem "co robi urządzenie z próbką". Na sprawdzianach trenuj rozpoznawanie po funkcji, nie po wyglądzie.
Częste są: mylenie cech strukturalnych z powierzchniowymi, automatyczne wybieranie odpowiedzi o wytrzymałości bez analizy, oraz ignorowanie tego, że część badań wymaga kontaktu z cieczą. Pomaga nawyk: najpierw nazwij zjawisko (mokre/mechaniczne/geometria), dopiero potem wybieraj odpowiedź.
Nie zawsze. Jeśli ilustracja jest mała lub nieczytelna, łatwo o pomyłkę. Warto wtedy oprzeć się na wiedzy o tym, jak bada się daną grupę właściwości (ciecz vs obciążenie mechaniczne vs pomiary grubości/masy). Na egzaminie to właśnie ta logika często ratuje wynik.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Stopień zaklejenia opisuje odporność papieru na zwilżanie i wnikanie cieczy (np. wody lub atramentu), czyli cechę związaną głównie z powierzchnią."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii i badań papieru stosowane w technikum papiernictwa
  • Instrukcje stanowiskowe (laboratoryjne) do badań właściwości papieru w pracowni szkolnej
  • Karty charakterystyk/arkusze kontroli jakości z zakładów papierniczych (przykłady parametrów i interpretacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego