KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 29.
Pokazany na rysunku przyrząd pomiarowy w postaci płytki stalowej z naniesionymi wartościami znajduje zastosowanie w
Ilustracja przedstawia stalową płytkę pomiarową z naniesionymi wartościami liczbowymi, które są prawdopodobnie związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płytka stalowa z naniesionymi wartościami, używana przez porównanie dotykowo-wzrokowe z badaną powierzchnią, jest typowym wzorcem chropowatości.
Nie służy do mierzenia szczelin (to rola szczelinomierza), ani do kontroli zarysu gwintu (grzebień do gwintów), ani do ustawiania głębokości skrawania.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "płytki stalowej z naniesionymi wartościami" wskazuje na wzorzec (komparator) chropowatości. Taki przyrząd nie mierzy wprost jak mikrometr czy czujnik, lecz umożliwia ocenę porównawczą: przykłada się go do detalu i porównuje odczucie oraz wygląd śladów obróbki z powierzchniami wzorcowymi opisanymi wartościami chropowatości. W praktyce jest to szybka metoda kontroli warsztatowej, szczególnie gdy nie ma profilometru lub gdy potrzebna jest wstępna ocena międzyoperacyjna.

Dlaczego poprawne jest "oznaczaniu chropowatości"? Ponieważ wzorzec pozwala przypisać (oznaczyć) przybliżoną klasę/poziom chropowatości badanego elementu przez dopasowanie do odpowiedniego pola wzorca. To bezpośrednio odpowiada celowi: określić stan powierzchni po obróbce.

  • "pomiarze szczelin" jest błędne: do szczelin stosuje się szczelinomierze (zestaw blaszek o znanej grubości), które wkłada się w szczelinę i odczytuje jej wartość.
  • "sprawdzaniu zarysu gwintów" jest błędne: do weryfikacji gwintu używa się grzebieni do gwintów, sprawdzianów gwintowych lub metod pomiaru średnic i skoku. To inny typ narzędzia i inna cecha geometryczna.
  • "wyznaczaniu głębokości skrawania" jest błędne: głębokość skrawania wynika z nastaw obrabiarki i parametrów obróbki; kontroluje się ją miarami/oporomierzami, suwmiarką, mikrometrem lub czujnikiem, a nie płytką wzorcową powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu pojawia się "płytka" i "wartości" oraz kontekst jakości powierzchni, najczęściej chodzi o narzędzie porównawcze (wzorzec), a nie o przyrząd do pomiaru wymiaru. Warto rozróżniać: szczelina (grubość), gwint (zarys/skok) i chropowatość (struktura powierzchni po obróbce).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzorzec chropowatości to płytka lub zestaw płytek z powierzchniami o znanej chropowatości. Służy do porównawczej oceny stanu powierzchni detalu (dotykiem i wzrokiem) oraz do przybliżonego przypisania wartości/klasy chropowatości.
Dobiera się pole wzorca o opisanej chropowatości i porównuje je z badaną powierzchnią: ocenia się kierunek śladów obróbki, połysk oraz "szorstkość" pod palcem. Wynik jest orientacyjny, ale szybki i przydatny w kontroli międzyoperacyjnej.
Szczeliny mierzy się narzędziem o znanej grubości elementu pomiarowego, np. szczelinomierzem z blaszkami. Wzorzec chropowatości nie jest "wkładany" w szczelinę i nie daje pomiaru grubości, tylko porównuje strukturę powierzchni.
Do sprawdzania zarysu i skoku gwintu używa się najczęściej grzebienia do gwintów (gwintomierza) lub sprawdzianów gwintowych. Wzorce chropowatości są przeznaczone do oceny jakości powierzchni, a nie do dopasowania profilu gwintu.
Najczęściej mylony jest ze szczelinomierzem (bo też bywa płaski i ma "wartości"). Pomaga zapamiętać, że szczelinomierz ma wiele cienkich blaszek o różnych grubościach, a wzorzec chropowatości ma pola o różnej fakturze powierzchni.
Wzorzec wystarcza do szybkiej, orientacyjnej kontroli w warsztacie lub na produkcji. Profilometr jest potrzebny, gdy wymagany jest dokładny pomiar parametrów chropowatości oraz dokumentowanie wyników, np. w kontroli jakości lub przy odbiorach.
Zbyt duża chropowatość może pogorszyć pasowanie, zwiększyć tarcie i zużycie oraz utrudnić uzyskanie szczelności. Zbyt mała (np. po niewłaściwym wykończeniu) też bywa problemem, jeśli powierzchnia ma zatrzymywać smar lub współpracować z uszczelnieniem.
Wynik porównawczy oznacza, że nie odczytujesz wartości z przyrządu pomiarowego, tylko dopasowujesz badaną powierzchnię do najbardziej podobnego pola wzorca. To ocena przybliżona, zależna od techniki i doświadczenia, ale szybka w użyciu.
Częste błędy to porównywanie w innym kierunku niż ślady obróbki, brak oczyszczenia powierzchni (olej/brud "wygładza" odczucie) oraz zbyt mocny nacisk palcem. Warto też unikać oceny tylko wzrokowej bez porównania dotykowego.
Najlepiej ćwiczyć rozpoznawanie narzędzi po wyglądzie i zastosowaniu: szczelinomierz, grzebień do gwintów, suwmiarka, mikrometr, czujnik, wzorzec chropowatości. Ucz się "po funkcji": co mierzy wymiar, co sprawdza kształt, a co ocenia jakość powierzchni.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręcznik/metodyka: metrologia warsztatowa i kontrola jakości w mechanice
  • Materiały dydaktyczne o parametrach struktury geometrycznej powierzchni (SGP) i ich interpretacji na rysunku technicznym
  • Ćwiczenia praktyczne z rozpoznawania sprawdzianów: szczelinomierze, grzebienie do gwintów, wzorce chropowatości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego