KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 22.
Które pokrętło służy do poprzecznego przesuwu suportu tokarki?
Ilustracja przedstawia tokarkę, która jest używana w kontekście egzaminu zawodowego dla operatorów obrabiarek skrawających,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprzeczny przesuw suportu realizuje element sterowania sprzężony z sankami poprzecznymi (ruch prostopadły do osi wrzeciona). Na dołączonej ilustracji taki element jest oznaczony numerem 3. Pozostałe oznaczenia dotyczą innych pokręteł/dźwigni, które nie odpowiadają za ręczny przesuw poprzeczny.

Pełne wyjaśnienie:

W tokarce suport odpowiada za ustawienie narzędzia względem obrabianego przedmiotu. W praktyce rozróżnia się przede wszystkim dwa podstawowe kierunki ruchu:

  • ruch wzdłużny (równoległy do osi wrzeciona) – wykorzystywany m.in. w toczeniu wzdłużnym,
  • ruch poprzeczny (prostopadły do osi wrzeciona) – wykorzystywany do ustawiania głębokości skrawania, planowania czoła oraz wykonywania podtoczeń.

Poprzeczny przesuw suportu jest realizowany przez pokrętło posuwu ręcznego sanek poprzecznych. Charakterystyczne jest to, że jego obrót powoduje przesunięcie narzędzia "w głąb" lub "na zewnątrz" względem osi detalu, czyli zmianę promienia obróbki (a więc i średnicy).

W tym zadaniu odpowiedzi są podane jako oznaczenia liczbowe z ilustracji. Odpowiedź "3" jest poprawna, ponieważ na rysunku numer 3 wskazuje pokrętło odpowiadające właśnie za poprzeczny przesuw suportu (sanie poprzeczne).

Pozostałe wskazania są niepoprawne, bo odnoszą się do innych elementów sterowania: mogą dotyczyć np. przesuwu wzdłużnego, nastaw posuwów automatycznych, blokad lub innych funkcji niezwiązanych bezpośrednio z ręcznym ruchem sanek poprzecznych. Typowym błędem jest utożsamienie dowolnego pokrętła na suporcie z ruchem poprzecznym bez sprawdzenia, z którym zespołem (sanie poprzeczne czy wzdłużne) jest ono mechanicznie powiązane.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz ilustrację, szukaj elementu umieszczonego przy sankach poprzecznych (zwykle na przedniej części suportu) i pamiętaj, że ruch poprzeczny zmienia średnicę obrabianego przedmiotu, a ruch wzdłużny zmienia położenie narzędzia wzdłuż osi detalu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suport to zespół tokarki, który umożliwia zamocowanie i precyzyjne prowadzenie narzędzia skrawającego. Dzięki niemu wykonuje się przesuwy wzdłużne i poprzeczne, co pozwala realizować toczenie, planowanie czoła oraz dojazd narzędzia do wymiaru.
Zwykle jest ono powiązane z sankami poprzecznymi, więc jego położenie na ilustracji "pasuje" do elementu poruszającego się prostopadle do osi wrzeciona. Pomaga też analiza: obrót tego pokrętła powoduje zmianę średnicy obróbki (zmianę promienia).
Oś wrzeciona wyznacza kierunek wzdłużny obróbki. Przesuw poprzeczny odbywa się prostopadle do niej, aby narzędzie mogło zbliżać się do osi detalu lub oddalać, czyli zmieniać głębokość skrawania i w konsekwencji średnicę obrabianą.
Ruch poprzeczny jest kluczowy m.in. przy ustawianiu głębokości skrawania w toczeniu wzdłużnym, przy planowaniu czoła (posuw poprzeczny po czole) oraz przy wykonywaniu podtoczeń i stopni. To także typowy ruch do dojazdu na wymiar.
Przesuw wzdłużny odbywa się równolegle do osi wrzeciona i służy np. do toczenia wzdłużnego. Przesuw poprzeczny jest prostopadły do osi wrzeciona i odpowiada za zmianę promienia/średnicy oraz za planowanie czoła i podtoczenia.
Nie zawsze. W wielu tokarkach możliwy jest zarówno przesuw ręczny (pokrętłem), jak i automatyczny (posuw mechaniczny) zależnie od konstrukcji. W zadaniach egzaminacyjnych warto czytać uważnie, czy pytanie dotyczy przesuwu ręcznego czy posuwu automatycznego.
Najczęstsze pomyłki to mylenie ruchu wzdłużnego z poprzecznym oraz wybór elementu "najbardziej widocznego" zamiast tego, który jest sprzężony z odpowiednimi sankami. Błędem jest też ignorowanie, że odpowiedzi liczbowe zależą od konkretnej ilustracji.
Sanie poprzeczne wykorzystuje się zawsze wtedy, gdy trzeba zmienić promień obróbki: ustawić głębokość skrawania, wykonać podtoczenie, zebrać materiał na stopniu lub splanować czoło. To podstawowy ruch w trakcie dojazdu do wymiaru i kontroli średnicy.
W praktyce wykonuje się małe, kontrolowane przestawienia, często z pomiarem po przejściu narzędzia. Należy unikać gwałtownych ruchów i upewnić się, że nie dojdzie do kolizji z uchwytem lub detalem. Pomaga też stała obserwacja skali i położenia narzędzia.
Nie. Same liczby są tylko etykietami elementów pokazanych na rysunku. Bez ilustracji nie da się jednoznacznie stwierdzić, które pokrętło ma dany numer, nawet jeśli zna się budowę tokarki. Dlatego w takich pytaniach kluczowe jest korzystanie z dołączonego obrazu.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprzeczny przesuw suportu realizuje element sterowania sprzężony z sankami poprzecznymi (ruch prostopadły do osi wrzeciona).

Materiały:

  • Instrukcje szkolne i stanowiskowe do tokarki używanej w pracowni (opis suportu i sanek)
  • Podręczniki do obróbki skrawaniem omawiające budowę tokarki i funkcje suportu
  • Materiały dydaktyczne z rysunkami poglądowymi tokarki: ruchy wzdłużne i poprzeczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego