KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 19.
Połączenie uzwojenia stojana silnika asynchronicznego w układzie Dahlandera umożliwia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzwojenie Dahlandera to sposób przełączania uzwojeń stojana silnika asynchronicznego tak, aby zmienić liczbę biegunów. Zmiana liczby biegunów powoduje skokową zmianę prędkości synchronicznej, dlatego uzyskuje się dwie prędkości obrotowe, typowo w stosunku 1:2.

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie uzwojenia stojana w układzie Dahlandera służy do skokowej zmiany prędkości silnika asynchronicznego przez zmianę liczby biegunów (a więc liczby par biegunów). Dla silnika zasilanego z sieci o stałej częstotliwości prędkość synchroniczna zależy od częstotliwości i liczby par biegunów, więc jeśli liczbę biegunów zmienimy dwukrotnie, prędkość zmieni się w sposób przewidywalny.

Dlatego odpowiedź "uzyskanie dwóch prędkości obrotowych w stosunku 1:2." jest właściwa: w typowym silniku Dahlandera przełącza się uzwojenia tak, aby otrzymać dwa stany pracy odpowiadające dwóm różnym liczbom biegunów, co daje dwie prędkości (np. wolną i szybką), często właśnie w relacji 1:2.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne zagadnienia:

  • "płynną regulację prędkości obrotowej silnika." – regulacja płynna wymaga zwykle zmiany częstotliwości zasilania (np. falownik) albo innych metod pozwalających na ciągłą zmianę parametrów. Dahlander daje dwie ustalone prędkości, a nie płynny zakres.
  • "uzyskanie dwóch sposobów hamowania elektrycznego." – hamowanie elektryczne realizuje się innymi układami (np. hamowanie prądem stałym, przeciwprądem, odzyskowe), niezależnie od idei przełączania liczby biegunów w stojanie.
  • "łagodny rozruch silnika." – łagodny rozruch kojarzy się z softstartem, rozruchem gwiazda–trójkąt lub innymi metodami ograniczania prądu rozruchowego. Układ Dahlandera jest przede wszystkim układem dwubiegowym, a nie układem do łagodnego startu.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: Dahlander = dwa biegi (dwie prędkości) przez zmianę liczby biegunów. Jeśli pytanie dotyczy regulacji płynnej, typową odpowiedzią będzie przekształtnik częstotliwości, a nie przełączanie uzwojeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Uzwojenie Dahlandera to sposób połączenia uzwojeń stojana, który umożliwia zmianę liczby biegunów silnika. Dzięki temu silnik może pracować z dwiema ustalonymi prędkościami (dwubiegowo), bez stosowania falownika.
W typowym rozwiązaniu Dahlandera przełączenie uzwojeń zmienia liczbę biegunów dwukrotnie. Ponieważ prędkość synchroniczna zależy odwrotnie od liczby par biegunów, skutkiem jest skokowa zmiana prędkości, często właśnie w relacji 1:2 (wolny/szybki bieg).
Regulacja dwubiegowa oznacza dwie konkretne prędkości (np. bieg wolny i szybki) uzyskane przez przełączanie uzwojeń. Regulacja płynna daje ciągły zakres prędkości i zwykle wymaga zmiany częstotliwości zasilania, np. przez falownik.
Nie jest to jego podstawowy cel. Dahlander to przede wszystkim układ do pracy dwubiegowej. Łagodny rozruch realizuje się typowo przez softstart, odpowiedni układ rozruchowy lub falownik. Dwubiegowość może pośrednio wpływać na warunki pracy, ale nie zastępuje softstartu.
Stosuje się je tam, gdzie potrzeba dwóch stałych prędkości, np. w wentylatorach, pompach, prostych napędach technologicznych. To rozwiązanie bywa tańsze i prostsze od falownika, gdy nie jest potrzebna regulacja płynna ani rozbudowane sterowanie.
Częsty błąd to utożsamienie "zmiany połączeń uzwojeń" z układami rozruchowymi (gwiazda–trójkąt) i wybór odpowiedzi o łagodnym rozruchu. Inny błąd to mylenie skokowej zmiany prędkości z regulacją płynną, która wymaga np. falownika.
To zmiana konfiguracji pola magnetycznego stojana, która skutkuje inną liczbą biegunów (np. 4/8). Ponieważ prędkość synchroniczna zależy od liczby par biegunów, taka zmiana powoduje zmianę prędkości obrotowej silnika w sposób skokowy.
Może wpływać, bo przełączenie uzwojeń zmienia parametry pracy silnika dla danego biegu. W praktyce spotyka się konfiguracje projektowane pod różne charakterystyki (np. inne zachowanie momentu). Na egzaminie najważniejsze jest jednak rozpoznanie: to układ do dwóch prędkości.
Najczęściej stosuje się falownik (przemiennik częstotliwości), który zmienia częstotliwość i napięcie zasilania silnika. Dzięki temu można ustawić prędkość w szerokim, ciągłym zakresie. Dahlander nie zapewnia płynności – daje tylko dwa biegi.
Warto umieć: wyjaśnić zależność prędkości od liczby biegunów, rozróżnić układy dwubiegowe od falownika, oraz kojarzyć Dahlandera z relacją dwóch prędkości. Pomaga też przećwiczenie schematów sterowania (styczniki, blokady) i typowych zastosowań w napędach.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Uzwojenie Dahlandera to sposób przełączania uzwojeń stojana silnika asynchronicznego tak, aby zmienić liczbę biegunów."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): "Dahlander pole changing" https://en.wikipedia.org/wiki/Dahlander_pole_changing - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Silnik dwubiegowy" (opis silników dwubiegowych i idei przełączania biegunów) https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_dwubiegowy - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do maszyn elektrycznych (dział: silniki asynchroniczne i zmiana liczby biegunów)
  • Materiały producentów silników: opisy silników dwubiegowych i połączeń Dahlandera
  • Notatki z pracowni elektrycznej: schematy sterowania silnikiem dwubiegowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego