KWALIFIKACJA TKO2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 22.
Półsamoczynna blokada liniowa powinna spełniać warunek:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W PBL sygnał zezwalający na semaforze na początku odstępu wolno podać dopiero wtedy, gdy odstęp jest zwolniony przez pociąg oraz gdy pociąg jest osłonięty sygnałem "Stój" na końcu odstępu.
To warunek bezpieczeństwa uniemożliwiający wyprawienie kolejnego pociągu na zajęty lub nieosłonięty odstęp.

Pełne wyjaśnienie:

Półsamoczynna blokada liniowa (PBL) jest rozwiązaniem, w którym bezpieczeństwo prowadzenia ruchu na szlaku zapewnia połączenie automatycznej kontroli przejazdu pociągu z czynnościami personelu. Kluczowy wymóg PBL dotyczy tego, kiedy wolno podać sygnał zezwalający na semaforze stojącym na początku odstępu.

Poprawne stwierdzenie brzmi: sygnał zezwalający może być podany dopiero po spełnieniu dwóch warunków jednocześnie:

  • zwolnieniu odstępu (odstęp nie jest już zajęty przez pociąg),
  • osłonięciu pociągu sygnałem "Stój" na końcu odstępu (czyli zapewnieniu, że z tyłu pociągu ustawiony jest sygnał zabraniający, chroniący go przed najechaniem).

To podejście jest typowe dla PBL: zanim dopuści się kolejny wjazd na odstęp, trzeba mieć pewność, że poprzedni pociąg nie tylko opuścił odstęp, ale także że jest on prawidłowo zabezpieczony od strony następnego posterunku.

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe, bo nie oddają istoty warunku PBL:

  • Stwierdzenie o "potwierdzeniu przybycia pociągu" miesza pojęcia związane z prowadzeniem ruchu i przebiegami na posterunkach z podstawową zależnością blokady liniowej; samo "zwolnienie przebiegu" nie jest ogólnym warunkiem dopuszczenia sygnału na początku odstępu w PBL.
  • Teza o tym, że brak obrazu sygnałowego na semaforze wjazdowym ma skutkować zajętością odcinka oddziaływania, dotyczy raczej filozofii wykrywania uszkodzeń lub kontroli wskazań, a nie podstawowego warunku podania sygnału zezwalającego w PBL.
  • Wariant z "zastawką" uruchamianą po najechaniu pierwszą osią jest sprzeczny z logiką zwalniania: zwolnienie odstępu powinno wynikać z pewności, że cały pociąg opuścił kontrolowany odcinek (czyli po przejeździe ostatniej osi), a nie po pojawieniu się pociągu na początku urządzeń oddziaływania.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: w PBL "zielone" na początku odstępu wymaga potwierdzenia, że odstęp jest wolny oraz że poprzedni pociąg jest osłonięty "Stój" na jego końcu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Półsamoczynna blokada liniowa to blokada jednoodstępowa, w której część czynności wykonuje automatyka, a część personel (np. dyżurny ruchu). Jej celem jest bezpieczne odstępowanie pociągów na szlaku poprzez kontrolę zajętości/zwolnienia odstępu i zależności sygnałowe.
W PBL sygnał zezwalający na semaforze na początku odstępu można podać dopiero, gdy odstęp został zwolniony przez pociąg oraz gdy pociąg jest osłonięty sygnałem "Stój" na końcu odstępu. To minimalny zestaw warunków zapewniający bezpieczeństwo i brak najechania.
Osłonięcie "Stój" zabezpiecza pociąg od strony tylnej, zanim dopuści się kolejny wjazd na odstęp. Dzięki temu nawet przy pomyłce lub opóźnieniu w zwolnieniu odstępu nie powstaje sytuacja, w której następny pociąg otrzymałby zezwolenie przy braku właściwej osłony poprzedniego składu.
W PBL część decyzji/poświadczeń zależy od personelu posterunków (np. potwierdzeń), a w SBL proces odstępowania i zwalniania kolejnych odstępów odbywa się w większym stopniu automatycznie na podstawie układów kontroli niezajętości torów. Na egzaminie często sprawdza się te różnice po warunkach podania sygnału.
Zwolnienie odstępu oznacza, że kontrolowany fragment szlaku (odstęp blokowy) nie jest już zajęty przez pociąg. W logice bezpieczeństwa nie wystarcza pojawienie się pociągu na czujnikach; istotne jest, aby cały skład opuścił kontrolowany obszar, co potwierdzają urządzenia kontroli toru/osi.
Z kontekstu działania PBL wynika, że nastawienie "Stój" na końcu odstępu może następować samoczynnie po najechaniu pierwszą osią na układ kontroli toru znajdujący się za semaforem. Jest to element osłony pociągu, natomiast zwolnienie odstępu nie powinno wynikać z pierwszej osi, tylko z pewności przejazdu całego składu.
Bo "pierwsza oś" kojarzy się z automatycznym działaniem urządzeń, ale zwolnienie odstępu wymaga potwierdzenia, że cały pociąg opuścił kontrolowany odcinek (logika "ostatniej osi"). Egzamin często wykorzystuje ten skrót myślowy, by sprawdzić, czy zdający rozumie warunki bezpieczeństwa.
Najczęściej pojawia się mylenie warunków PBL z SBL (przenoszenie automatyzmu SBL na PBL), nieuwzględnianie warunku osłony "Stój" na końcu odstępu oraz błędne kojarzenie zwolnienia odstępu z pojawieniem się pociągu na czujnikach (pierwsza oś) zamiast z opuszczeniem odcinka przez cały skład.
W praktyce dyżurny ruchu wykonuje czynności na urządzeniach blokowych (np. klawisze/przyciski) oraz współdziała z sąsiednim posterunkiem, aby potwierdzić warunki wyprawienia kolejnego pociągu. PBL łączy więc zależności techniczne (kontrola odstępu) z procedurą organizacyjną prowadzenia ruchu.
Pomaga reguła: "wolny odstęp + osłona ‘Stój’ z tyłu". Jeśli w odpowiedzi brakuje jednego z tych elementów, to zwykle nie jest to podstawowy warunek PBL. Przy czytaniu zadań szukaj słów "zwolnienie odstępu" oraz "osłonięcie pociągu sygnałem ‘Stój’ na końcu odstępu".
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Instrukcja Ie-4 (WTB-E10) "Wytyczne techniczne budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym", § 48 (podstawa wskazana w kontekście zadania).
  • Instrukcja Ir-1 "o prowadzeniu ruchu pociągów" (podstawa wskazana w kontekście zadania – wymagania prowadzenia ruchu i osłony pociągu).
  • transportszynowy.pl – artykuł/opracowanie dot. półsamoczynnej blokady liniowej (PBL) zawierające warunek podania sygnału zezwalającego po zwolnieniu odstępu i osłonięciu pociągu sygnałem zabraniającym; dostęp online (wskazane w uzasadnieniu wstępnym).

Materiały:

  • Instrukcja Ie-4 (WTB-E10) – rozdziały dotyczące blokady liniowej i zależności bezpieczeństwa
  • Instrukcja Ir-1 o prowadzeniu ruchu pociągów – zapisy o prowadzeniu ruchu na szlaku i osłonie pociągu
  • Materiały dydaktyczne z podstaw srk: blokady liniowe (PBL i SBL) – schematy zależności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego