KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 33.
Pomiaru grubości zębów kół zębatych skrzyni biegów wykonuje się za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do pomiaru grubości zęba koła zębatego stosuje się przyrząd przeznaczony do uzębienia, czyli suwmiarkę modułową, która pozwala mierzyć grubość zęba w sposób powtarzalny. Czujnik zegarowy służy głównie do oceny bicia/przemieszczeń, liniał ma zbyt małą dokładność, a średnicówka mikrometryczna jest do pomiaru średnic otworów.

Pełne wyjaśnienie:

Grubość zęba koła zębatego (w praktyce warsztatowej często rozumiana jako grubość mierzona metodą cięciwy na określonej wysokości zęba) wymaga użycia przyrządu, który jest przystosowany do geometrii uzębienia. Dlatego właściwym wyborem jest suwmiarka modułowa – jej końcówki i sposób pomiaru umożliwiają kontrolę parametrów zębów w sposób bardziej adekwatny niż standardowa suwmiarka czy narzędzia do innych wielkości.

Odpowiedź "czujnik zegarowy" jest nieprawidłowa, bo czujnik typowo wykorzystuje się do sprawdzania bicia promieniowego/osiowego, luzów, przemieszczeń lub odchyłek podczas ustawiania elementów (np. wałków, kół) – nie jest to podstawowe narzędzie do bezpośredniego pomiaru grubości zęba.

Odpowiedź "liniał" również nie pasuje: liniał daje pomiar orientacyjny i nie zapewnia dokładności ani sposobu przyłożenia właściwego dla uzębienia. W przypadku kół zębatych w skrzyni biegów nawet niewielkie odchyłki mogą mieć znaczenie dla hałasu i trwałości, więc potrzebny jest przyrząd specjalizowany lub precyzyjny.

Odpowiedź "średnicówka mikrometryczna" służy do pomiaru średnic wewnętrznych (np. otworów, gniazd), a nie do pomiaru zewnętrznej geometrii zęba. Jej konstrukcja nie jest dopasowana do powierzchni boków zęba ani do punktów odniesienia typowych dla kontroli uzębienia.

W praktyce egzaminacyjnej kluczem jest skojarzenie: uzębienie → przyrząd do uzębienia. Jeśli pytanie dotyczy konkretnego parametru zębów, najczęściej poprawną odpowiedzią będzie narzędzie dedykowane (np. suwmiarka modułowa), a nie przyrządy ogólne do bicia, długości czy otworów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Suwmiarka modułowa to suwmiarka specjalna przeznaczona do kontroli uzębienia kół zębatych. Umożliwia pomiar wybranych parametrów zęba (np. grubości zęba metodą warsztatową) w sposób bardziej dopasowany do geometrii zębów niż narzędzia ogólnego przeznaczenia.
W praktyce warsztatowej "grubość zęba" bywa rozumiana jako grubość mierzona w określonym przekroju/wysokości zęba (np. metodą cięciwy), aby ocenić zużycie boków zębów. Nie jest to to samo co szerokość wieńca koła ani średnica koła.
Czujnik zegarowy jest przeznaczony głównie do pomiaru przemieszczeń i odchyłek (np. bicia promieniowego, osiowego, luzów). Nie ma końcówek ani geometrii przyłożenia, które pozwalałyby wiarygodnie i powtarzalnie zmierzyć grubość pojedynczego zęba.
Liniał nadaje się co najwyżej do bardzo orientacyjnych kontroli długości, ale jest zbyt mało dokładny do oceny parametrów uzębienia. W skrzyniach biegów wymagane są pomiary precyzyjne lub narzędzia dedykowane, bo małe odchyłki mogą wpływać na hałas i trwałość.
Średnicówka mikrometryczna służy do pomiaru średnic wewnętrznych, np. otworów, tulei, gniazd łożysk. To przyrząd do geometrii wewnętrznej, dlatego nie jest właściwy do bezpośredniego pomiaru grubości zęba koła zębatego.
Pomiary i oględziny pomagają wykryć m.in. zużycie boków zębów, nierównomierne starcie, uszkodzenia powierzchni, a także odchyłki geometryczne wpływające na zazębienie. Dobór właściwego narzędzia jest kluczowy, by wynik był porównywalny i wiarygodny.
Parametry uzębienia sprawdza się zwykle przy rozbiórce skrzyni biegów, gdy występują objawy typu hałas, zgrzyty, problemy z wyborem biegów lub gdy stwierdzono zanieczyszczenia opiłkami. Kontrola pomaga zdecydować o wymianie kół lub dalszej eksploatacji.
Częsty błąd to wybór narzędzia "najbardziej znanego" zamiast właściwego (np. czujnika zegarowego do wszystkiego). Druga pomyłka to ignorowanie przeznaczenia: średnicówki są do otworów, czujniki do odchyłek, a do uzębienia często przewidziane są narzędzia specjalne.
Pomiar grubości zęba dotyczy wymiaru pojedynczego zęba i oceny zużycia boków zębów. Pomiar bicia dotyczy tego, jak koło "bije" podczas obrotu względem osi/średnicy odniesienia. Bicie mierzy się zwykle czujnikiem, a grubość zęba – przyrządem do uzębienia.
Ucz się przez skojarzenia: jaka wielkość i jaki przyrząd. Zrób listę narzędzi (suwmiarki, mikrometry, średnicówki, czujniki) i przypisz do nich zastosowania. Trenuj rozpoznawanie, które narzędzia są dedykowane do uzębienia i elementów przekładni.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Do pomiaru grubości zęba koła zębatego stosuje się przyrząd przeznaczony do uzębienia, czyli suwmiarkę modułową, która pozwala mierzyć grubość zęba w sposób powtarzalny."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: suwmiarki specjalne)
  • Materiały szkolne z budowy i pomiarów kół zębatych
  • Instrukcje serwisowe skrzyń biegów (część: kontrola zużycia elementów mechanicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego