Metoda ćwiartkowania służy do ręcznego pomniejszenia (redukcji masy) próbki materiału sypkiego tak, aby zachować jej reprezentatywność. Stosuje się ją m.in. dla miału węglowego wtedy, gdy próbka ogólna jest zbyt duża do bezpośrednich oznaczeń laboratoryjnych.
Poprawna procedura w skrócie obejmuje:
- Wymieszanie i ujednorodnienie próbki (ogranicza segregację ziarnową i "uciekanie" frakcji drobnej).
- Uformowanie stożka lub pryzmy i spłaszczenie materiału do możliwie równej warstwy.
- Podział na cztery równe części (ćwiartki), zwykle przez przecięcie na krzyż.
- Odrzucenie dwóch ćwiartek przeciwległych i połączenie dwóch pozostałych w nową próbkę.
- Powtarzanie cyklu do uzyskania wymaganej masy próbki.
Dlatego poprawny rysunek/schemat to ten, który pokazuje dzielenie na cztery części oraz łączenie ćwiartek przeciwległych, a nie dowolnych dwóch części. Schematy błędne zwykle przedstawiają: redukcję "na pół" bez ćwiartkowania, wybór sąsiadujących ćwiartek (co sprzyja stronniczości), albo brak etapu ujednorodnienia, przez co rośnie ryzyko zafałszowania wyniku analiz.
W praktyce laboratoryjnej szczególnie ważne jest też ograniczenie strat pyłu, unikanie zanieczyszczeń (czyste podłoże, narzędzia) oraz zachowanie powtarzalności kolejnych redukcji.
