KWALIFIKACJA SPO2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 5.
Pomocy w ubieraniu się potrzebuje osoba
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomocy w ubieraniu najczęściej wymaga osoba z zaawansowaną chorobą Alzheimera, ponieważ postęp otępienia powoduje zaburzenia pamięci, planowania i wykonywania sekwencji ruchów (aprak­sja), a także dezorientację.
Same nadciśnienie lub cukrzyca zwykle nie oznaczają niesamodzielności w tej czynności.

Pełne wyjaśnienie:

Ubieranie się jest jedną z podstawowych czynności dnia codziennego (ADL). W praktyce opiekuńczej ocenia się, czy osoba potrafi samodzielnie dobrać ubranie adekwatne do pogody, zaplanować kolejność działań (bielizna, spodnie, koszula, zapięcia), wykonać je bezpiecznie i zrozumieć wskazówki.

Odpowiedź "w zaawansowanym stadium choroby Alzheimera" jest trafna, ponieważ w zaawansowanej demencji typowo występują: nasilone zaburzenia pamięci i uwagi, problemy z rozumieniem poleceń, trudności w planowaniu oraz wykonywaniu sekwencji czynności, a także możliwa apraksja (trudność w realizacji celowych działań mimo sprawnych mięśni). To powoduje zależność od opiekuna w samoobsłudze, w tym przy ubieraniu.

Odpowiedź "z nadciśnieniem tętniczym" jest nieadekwatna, bo samo nadciśnienie jest często chorobą przewlekłą wymagającą kontroli i leczenia, ale nie musi ograniczać samoobsługi. Pomoc w ubieraniu może być potrzebna dopiero przy powikłaniach (np. po udarze), których tu nie wskazano.

Odpowiedź "chora na cukrzycę" również nie przesądza o konieczności pomocy w ubieraniu. Cukrzyca bywa dobrze kontrolowana i nie musi ograniczać sprawności. Ograniczenia mogą pojawić się przy powikłaniach (np. ciężka neuropatia, amputacje, znaczne zaburzenia widzenia), ale pytanie nie opisuje takich sytuacji, więc nie jest to najbardziej typowy wybór.

Odpowiedź "z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim" jest niewłaściwa, ponieważ lekki stopień zwykle pozwala na dużą samodzielność w czynnościach samoobsługowych. Osoba może potrzebować wsparcia organizacyjnego lub instruktażu, ale nie musi wymagać bezpośredniej pomocy w samym ubieraniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy pomocy w ADL, wybieraj rozpoznanie, które typowo daje utrwaloną niesamodzielność (np. zaawansowana demencja), a nie chorobę przewlekłą bez opisanych powikłań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza trudność w wykonaniu czynności ubierania w sposób samodzielny i bezpieczny: dobraniu ubrań, zachowaniu kolejności, zapięciu guzików czy zamka, a także zrozumieniu poleceń. W opiece to sygnał spadku sprawności w ADL i potrzeby wsparcia lub nadzoru.
W demencji pogarsza się pamięć, uwaga i planowanie, a także może wystąpić apraksja. Osoba może nie rozumieć kolejnych kroków, mylić elementy garderoby lub nie kończyć czynności. Dlatego w zaawansowanym stadium często wymaga prowadzenia, podpowiedzi i fizycznej pomocy.
Typowe są narastające trudności w ADL: ubieraniu, higienie, jedzeniu, korzystaniu z toalety. Mogą pojawiać się dezorientacja, problemy z rozpoznawaniem przedmiotów, trudność w wykonywaniu sekwencji ruchów oraz wahania nastroju. Opiekun zwykle przejmuje część czynności.
Zwykle nie. Nadciśnienie często nie ogranicza sprawności w ADL, jeśli nie ma powikłań. Pomoc może być potrzebna dopiero, gdy występują konsekwencje takie jak niedowład po udarze, znaczna duszność lub osłabienie. W pytaniach egzaminacyjnych liczy się typowy wpływ choroby.
Najczęściej nie. Wiele osób z cukrzycą funkcjonuje samodzielnie. Niesamodzielność może pojawić się przy ciężkich powikłaniach (np. neuropatia, problemy z widzeniem, amputacje), ale bez takiego opisu nie można zakładać konieczności pomocy w ubieraniu. Egzamin sprawdza typowe zależności.
Wsparcie to umożliwienie wykonania maksymalnej części czynności samodzielnie (podanie ubrania, podział na kroki, pokaz), a wyręczanie to przejęcie czynności mimo zachowanych możliwości. W opiece dąży się do wspierania samodzielności, bo to chroni sprawność i poczucie godności.
Częste błędy to pośpiech, zbyt długie instrukcje, poprawianie w trakcie bez wyjaśnienia, niewłaściwy dobór ubrań (trudne zapięcia) oraz brak przygotowania otoczenia (zimno, śliska podłoga). W demencji ważne są krótkie komunikaty, spokój i stała kolejność działań.
Zapewnij spokojne miejsce, ogranicz bodźce, przygotuj ubrania w kolejności zakładania i podawaj po jednym elemencie. Używaj krótkich poleceń i pokazu. Kontroluj ryzyko upadku (stabilne obuwie, krzesło). Obserwuj reakcje – frustracja może nasilać opór i pobudzenie.
Najłatwiejsze są ubrania wygodne i proste: większe otwory na głowę i ręce, elastyczne pasy, zapięcia na rzepy zamiast guzików, brak skomplikowanych warstw. Ułatwia to zarówno samodzielność, jak i pomoc opiekuna, a także zmniejsza czas czynności i napięcie emocjonalne.
Ucz się, które schorzenia najczęściej prowadzą do stałej zależności w ADL (np. zaawansowana demencja, ciężkie niedowłady), a które zwykle pozwalają na samodzielność bez powikłań. Trenuj analizę: "czy w treści są wskazane powikłania?". To pomaga wybierać odpowiedź najbardziej typową.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Alzheimer's Association – "Stages of Alzheimer's" (opis etapów i spadku samodzielności), https://www.alz.org/alzheimers-dementia/stages, dostęp: 2026-03-01
  • NHS (UK) – "Alzheimer's disease" (objawy i postęp choroby, wpływ na codzienne funkcjonowanie), https://www.nhs.uk/conditions/alzheimers-disease/, dostęp: 2026-03-01
  • NICE Guideline NG97 – "Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers" (zarządzanie i wsparcie w demencji), https://www.nice.org.uk/guidance/ng97, dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geriatrii i opieki długoterminowej dotyczące ADL
  • Poradniki dla opiekunów osób z demencją (strategie wspierania samoobsługi)
  • Skale oceny samodzielności (np. ADL Barthel/Katz) – opis i interpretacja

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego