KWALIFIKACJA SPO5 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 27.
Poniżej przedstawiono tabelę z informacjami o zawartości składników odżywczych w różnych produktach. Który z nich będzie najzdrowszym wyborem dla podopiecznego z chorobą serca?
Produkt Tłuszcz (g) Sód (mg) Błonnik (g)
Chipsy ziemniaczane 10 170 1
Orzechy nerkowca 13 3 3
Pieczone ziemniaki 0 10 2
Batonik czekoladowy 14 140 1
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pieczone ziemniaki mają w zestawieniu najkorzystniejszy profil dla diety kardiologicznej: 0 g tłuszczu i bardzo mało sodu (10 mg), przy jednoczesnej obecności błonnika (2 g). Pozostałe produkty mają wyraźnie więcej tłuszczu i/lub sodu, co zwykle jest mniej korzystne w chorobie serca.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobach serca (często także przy nadciśnieniu) jednym z praktycznych celów żywieniowych jest ograniczanie sodu oraz unikanie produktów o wysokiej zawartości tłuszczu, zwłaszcza gdy są to przekąski wysoko przetworzone. Istotny jest też błonnik, bo sprzyja lepszej kontroli masy ciała i profilu lipidowego oraz ogólnie poprawia jakość diety.

W podanej tabeli "Pieczone ziemniaki" wyróżniają się tym, że mają 0 g tłuszczu i niski sód (10 mg), a przy tym zawierają 2 g błonnika. Na tle pozostałych pozycji jest to najbezpieczniejszy i najmniej obciążający wybór dla osoby z chorobą serca.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej właściwe w realiach opieki dietetycznej?

  • "Chipsy ziemniaczane" – mimo że są z ziemniaków, zwykle są produktem wysoko przetworzonym; w tabeli mają wyraźnie więcej sodu (170 mg) i tłuszczu (10 g) oraz mało błonnika (1 g). To typowy przykład przekąski, którą w diecie kardiologicznej ogranicza się.
  • "Orzechy nerkowca" – mają bardzo mało sodu, ale w tabeli zawierają 13 g tłuszczu. W praktyce orzechy mogą być elementem zdrowej diety (zależy od rodzaju tłuszczu i porcji), jednak w tym zadaniu kryteria oceny są uproszczone do trzech parametrów, a wysoka liczba gramów tłuszczu pogarsza wynik porównania.
  • "Batonik czekoladowy" – ma najwyższą zawartość tłuszczu (14 g) i wysoki sód (140 mg) przy niskim błonniku (1 g). Dodatkowo (choć nie ujęto tego w tabeli) takie produkty często są bogate w cukry proste, co również nie sprzyja profilaktyce sercowo-naczyniowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz tabelę z kilkoma parametrami, najpierw ustal, które z nich są kluczowe dla danego schorzenia (tu: sód i tłuszcz, pomocniczo błonnik), a dopiero potem porównuj liczby. Jeśli w odpowiedziach pojawiają się "przekąski" typu chipsy/baton, zachowaj czujność – często mają wyższy sód i tłuszcz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ograniczanie sodu oznacza zmniejszenie ilości soli i produktów słonych, bo nadmiar sodu sprzyja podwyższaniu ciśnienia tętniczego. W praktyce wybiera się żywność mniej przetworzoną, czyta etykiety i rzadziej sięga po przekąski typu chipsy czy gotowe dania.
Najpierw ustal, które parametry są kluczowe dla schorzenia (np. przy chorobie serca: sód i tłuszcz, często też błonnik). Potem porównuj liczby w tych kolumnach i szukaj opcji z najkorzystniejszym zestawem wartości, a nie tylko z jednym "najlepszym" wynikiem.
Nadmiar sodu może zwiększać zatrzymanie wody w organizmie i podnosić ciśnienie tętnicze, co obciąża układ krążenia. Dlatego w opiece nad osobą z chorobą serca często rekomenduje się ograniczenie soli i produktów o wysokiej zawartości sodu.
Nie zawsze. Błonnik jest korzystny, ale "najzdrowszy wybór" zależy od całego profilu produktu. Można mieć produkt z wyższym błonnikiem, ale jednocześnie z dużą ilością sodu lub tłuszczu. W zadaniach z tabelą trzeba analizować kilka parametrów jednocześnie.
Najczęściej są to przekąski wysoko przetworzone: chipsy, paluszki, krakersy, dania instant oraz część gotowych sosów i wędlin. W opiece warto proponować zamienniki: pieczone warzywa, owoce, niesolone orzechy (z kontrolą porcji) lub kanapki z mało przetworzonych składników.
W praktyce dietetycznej orzechy bywają zalecane w rozsądnych porcjach, ale ważne są: rodzaj tłuszczu, brak dosalania i ilość kalorii. W zadaniu egzaminacyjnym ocena jest oparta na podanych liczbach (tłuszcz, sód, błonnik), więc wybór może wynikać z tej uproszczonej tabeli.
Typowe błędy to: patrzenie tylko na jedną kolumnę (np. wyłącznie błonnik), ignorowanie sodu, automatyczne uznanie "orzechów" za zawsze najlepsze oraz nieuwzględnienie, że produkty przetworzone zwykle mają gorszy profil (więcej soli i tłuszczu). Pomaga metoda: najpierw kryteria, potem liczby.
Żywność wysoko przetworzona to produkty z długą listą składników, dodatkami technologicznymi i często większą ilością soli, tłuszczu lub cukru. W opiece nad osobą z chorobami przewlekłymi ograniczanie takich produktów ułatwia kontrolę ciśnienia i masy ciała oraz poprawia jakość jadłospisu.
Szczególnie wtedy, gdy podopieczny ma nadciśnienie, niewydolność serca, chorobę wieńcową lub zalecenia lekarskie dotyczące diety ubogosodowej. Opiekunka wspiera wtedy wybór produktów mniej słonych, odpowiednie gotowanie (mniej soli, więcej ziół) i kontrolę przekąsek.
Ucz się łączyć schorzenie z kluczowymi zaleceniami (np. serce: mniej sodu, mniej tłuszczu, więcej warzyw i błonnika). Ćwicz czytanie etykiet i tabelek oraz rozpoznawanie produktów przetworzonych. Na egzaminie zawsze opieraj się na danych podanych w zadaniu.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pieczone ziemniaki mają w zestawieniu najkorzystniejszy profil dla diety kardiologicznej: 0 g tłuszczu i bardzo mało sodu (10 mg), przy jednoczesnej obecności błonnika (2 g)."

Źródła:

  • World Health Organization, "Guideline: Sodium intake for adults and children", 2012, (PDF) https://apps.who.int/iris/handle/10665/77985 - accessed 2026-02-27
  • Visseren FLJ, Mach F, Smulders YM, et al., "2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice", European Heart Journal, 2021;42(34):3227–3337, https://academic.oup.com/eurheartj/article/42/34/3227/6358713 - accessed 2026-02-27
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), materiały edukacyjne o soli/sodzie w diecie (serwis NCEŻ), https://ncez.pzh.gov.pl/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Zalecenia żywieniowe dotyczące ograniczania sodu (materiały WHO)
  • Wytyczne prewencji chorób sercowo-naczyniowych (ESC – część o diecie i stylu życia)
  • Materiały edukacyjne o czytaniu etykiet żywieniowych (instytucje zdrowia publicznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego