KWALIFIKACJA EKA3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 21.
Porządkowania jakiego rodzaju dokumentacji archiwalnej dotyczą przedstawione wytyczne?
Ilustracja przedstawia fragment wytycznych dotyczących porządkowania dokumentacji archiwalnej, związanych z taśmami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja fonograficzna to materiały zarejestrowane jako dźwięk (nagrania) utrwalone na nośnikach. Jeśli wytyczne porządkowania odnoszą się do pracy z nagraniami i ich nośnikami, właściwą odpowiedzią jest "Fonograficznej". Pozostałe typy (filmowa, geologiczna, aktowa) dotyczą innych postaci materiałów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać, jakiej postaci dokumentacji dotyczą przedstawione wytyczne porządkowania. W archiwistyce inne zasady stosuje się do akt (papierowych lub elektronicznych akt spraw), a inne do materiałów nieaktowych, takich jak nagrania dźwiękowe czy filmy.

Dlaczego "Fonograficznej"?
Dokumentacja fonograficzna obejmuje nagrania dźwiękowe (zapis audio) oraz ich nośniki. Wytyczne porządkowania dla tej grupy materiałów zwykle koncentrują się na elementach typowych dla nagrań: identyfikacji nagrania jako zapisu dźwięku, uporządkowaniu jednostek według nagrań/nośników oraz przygotowaniu opisu umożliwiającego wyszukiwanie i kontrolę zasobu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Filmowej – dokumentacja filmowa dotyczy zapisu ruchomego obrazu (często wraz z dźwiękiem), a kryteria porządkowania i opisu akcentują stronę wizualną (np. identyfikację utworu filmowego). Jeśli wytyczne odnoszą się do nagrań dźwiękowych, nie jest to kategoria filmowa.
  • Geologicznej – to rodzaj dokumentacji tematycznej/specjalistycznej (związanej z geologią), a nie podstawowa kategoria postaci materiału jak fonograficzna czy aktowa. Jeżeli wytyczne są typowe dla nośników audio, "geologiczna" nie pasuje.
  • Aktowej – dokumentacja aktowa to akta spraw i dokumenty tekstowe (układ kancelaryjny, klasyfikacja rzeczowa, teczki). Gdy wytyczne dotyczą pracy z nagraniami dźwiękowymi, wybór "aktowej" wynika zwykle z automatycznego skojarzenia archiwum = akta, ale nie odpowiada postaci materiału.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zadaj sobie pytanie, czy wytyczne opisują materiał jako tekst/akta, obraz ruchomy czy dźwięk. Dopiero potem wybieraj kategorię (aktowa, filmowa, fonograficzna). To ogranicza pomyłki między podobnymi pojęciami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokumentacja fonograficzna to materiały, których podstawową treścią jest zapis dźwięku, czyli nagrania audio utrwalone na określonych nośnikach. W praktyce archiwalnej wymaga odrębnego podejścia do ewidencji i opisu niż dokumentacja aktowa (teksty/akta spraw).
Kluczowe jest pytanie: co jest treścią główną materiału? Jeśli jest to dźwięk (nagranie audio) – wybierasz fonograficzną. Jeśli główny jest ruchomy obraz (film), nawet gdy ma ścieżkę dźwiękową – chodzi o dokumentację filmową.
Dokumentacja aktowa dotyczy przede wszystkim akt spraw i dokumentów tekstowych (np. układ w teczkach, klasyfikacja rzeczowa). Fonograficzna dotyczy nagrań dźwiękowych, więc inaczej porządkuje się jednostki i inaczej opisuje ich treść oraz cechy identyfikacyjne.
Najczęstszy błąd to automatyczny wybór "aktowej", bo uczniowie kojarzą archiwum głównie z aktami. Drugi błąd to mylenie fonograficznej z filmową, gdy pojawiają się ogólne sformułowania o "nagraniach". Warto zawsze rozstrzygnąć: dźwięk czy obraz.
Porządkowanie to uporządkowanie materiałów w sposób logiczny i zgodny z zasadami archiwalnymi, tak aby dało się je jednoznacznie identyfikować, ewidencjonować i udostępniać. Obejmuje m.in. układ jednostek, ich oznaczanie oraz przygotowanie podstaw do opisu/inwentarza.
W opisie nagrania zwykle istotne są dane identyfikujące materiał: tytuł/nazwa, autor lub wytwórca, datowanie, miejsce i okoliczności rejestracji, treść (co jest nagrane) oraz informacje pozwalające kontrolować jednostkę archiwalną. Zakres szczegółów zależy od przyjętych wytycznych.
Dokumentacja fonograficzna pojawia się np. w spuściznach osób i instytucji, w materiałach promocyjnych, w dokumentacji wydarzeń, wywiadach, relacjach świadków historii czy rejestracjach zebrań. Dla technika archiwisty ważne jest rozpoznanie jej postaci i właściwe opisanie.
Zwykle "geologiczna" odnosi się do dziedziny treści (tematyki), a nie do podstawowej postaci materiału jak "aktowa", "filmowa" czy "fonograficzna". Dlatego w pytaniach o rozpoznanie rodzaju dokumentacji po wytycznych częściej chodzi o postać (np. dźwięk) niż temat.
Ucz się rozróżniać podstawowe grupy: aktowa, fotograficzna, filmowa, fonograficzna i inne. Trenuj na przykładach: przypisz cechy do postaci (tekst, obraz, dźwięk). Dobrą metodą jest robienie fiszek "cecha → rodzaj dokumentacji" i krótkich testów z eliminacją.
Najpierw wypisz 2–3 cechy z ilustracji/wytycznych (np. czy mowa o nagraniu, nośniku, odtwarzaniu). Następnie dopasuj je do postaci dokumentacji. Na końcu sprawdź, czy wybrana odpowiedź nie wynika tylko z przyzwyczajenia (np. "aktowa"), lecz z realnych cech materiału.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Dokumentacja fonograficzna to materiały zarejestrowane jako dźwięk (nagrania) utrwalone na nośnikach."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki dotyczące dokumentacji nieaktowej (audiowizualnej i fonograficznej)
  • Słowniki/kompendia terminologii archiwalnej (hasła: dokumentacja fonograficzna, audiowizualna, aktowa)
  • Instrukcje wewnętrzne archiwów dot. ewidencji i przechowywania nagrań (jeśli dostępne w szkole/pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego