W lupie (pojedynczej soczewce skupiającej użytej jako przyrząd powiększający) najczęściej rozpatruje się powiększenie kątowe, czyli ile razy większy kąt widzenia ma obserwowany szczegół w porównaniu z obserwacją gołym okiem przy umownym punkcie dobrego widzenia.
W zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych przyjmuje się standardową konwencję, że punkt dobrego widzenia znajduje się w odległości 25 cm od oka, czyli 250 mm. Wtedy (dla obserwacji z rozluźnioną akomodacją, w typowym ujęciu) stosuje się zależność:
M = 250 mm / f
gdzie f to ogniskowa lupy wyrażona w tych samych jednostkach co 250 mm.
Dla podanej ogniskowej:
- f = 20 mm
- M = 250 / 20 = 12,5
Dlatego odpowiedź 12,5x jest zgodna z obliczeniem.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- 10x – wynik odpowiadałby ogniskowej 25 mm (bo 250/25 = 10). Częsty błąd to "zaokrąglanie w pamięci" lub wybór typowej wartości bez rachunku.
- 5x – odpowiadałoby ogniskowej 50 mm (250/50 = 5). Taki wynik często pojawia się, gdy ktoś mylnie uzna, że większa liczba w mianowniku nie jest potrzebna lub pomyli ogniskową z innym parametrem.
- 2,5x – odpowiadałoby ogniskowej 100 mm (250/100 = 2,5) albo wynika z błędnego przeliczenia 20 mm na 0,2 m i użycia niezgodnych jednostek w jednym wzorze.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź jednostki. Jeżeli we wzorze występuje 250 mm, to ogniskową też podstaw w milimetrach (albo wszystko przelicz na centymetry: 25 cm i 2 cm, co też da 12,5).
