KWALIFIKACJA BUD9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 27.
Prac spawalniczych na naprawianym gazociągu stalowym nie wolno wykonywać podczas robót w wykopie przy stężeniu gazu równym lub przekraczającym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W wykopie otwartym prace spawalnicze (źródło zapłonu) wolno prowadzić tylko, gdy stężenie gazu nie przekracza 40% DGW.
Dlatego przy stężeniu równym lub większym od 40% DGW obowiązuje zakaz i należy wstrzymać roboty, przewietrzyć wykop oraz wykonać ponowny pomiar.

Pełne wyjaśnienie:

DGW (dolna granica wybuchowości) to minimalne stężenie gazu w powietrzu, przy którym pojawia się ryzyko zapłonu/wybuchu po kontakcie ze źródłem zapłonu. W praktyce bezpieczeństwa często podaje się odczyty jako procent DGW, aby łatwo ocenić "jak blisko" jest do strefy niebezpiecznej.

Wykonywanie prac spawalniczych na naprawianym gazociągu stalowym jest szczególnie ryzykowne, ponieważ łuk elektryczny, rozgrzany metal i odpryski stanowią silne źródła zapłonu. Z tego powodu przepisy BHP dla sieci gazowych wprowadzają progi, przy których takie prace są dopuszczalne.

W wykopie otwartym (roboty w wykopie) dopuszcza się prowadzenie prac z ogniem tylko wtedy, gdy stężenie gazu nie przekracza 40% DGW. Jeżeli pomiar wskazuje wartość równą lub większą od 40% DGW, prace spawalnicze muszą być wstrzymane. To właśnie opisuje pytanie, więc poprawna jest odpowiedź "40% DGW".

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "10% DGW" to próg kojarzony z bardziej restrykcyjnymi warunkami (np. przestrzenie zamknięte). Dla wykopu byłby zbyt niski i nie odpowiada wskazanemu w kontekście limitowi dla robót w wykopie.
  • "20% DGW" oraz "30% DGW" to wartości pośrednie. Mogą brzmieć "ostrożnie", ale nie są wskazanym progiem granicznym zakazu dla wykopu; pytanie dotyczy konkretnej wartości, od której prace są niedopuszczalne.

W praktyce na budowie sam jednorazowy pomiar nie wystarcza: stężenie może zmieniać się w trakcie pracy. Dlatego stosuje się ciągły lub częsty monitoring detektorem/eksplozometrem, a przy wynikach granicznych zapewnia się dodatkową wentylację oraz usuwa przyczynę ulatniania się gazu, zanim wznowi się spawanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

DGW to dolna granica wybuchowości, czyli minimalne stężenie gazu w powietrzu, przy którym może dojść do zapłonu po pojawieniu się źródła ognia/iskry.

Podawanie odczytu jako % DGW ułatwia ocenę ryzyka (np. 40% DGW oznacza, że zbliżamy się do strefy wybuchowej).

Spawanie generuje intensywne źródła zapłonu: łuk elektryczny, wysoką temperaturę, rozżarzone krople metalu i iskry. Jeśli w wykopie występuje mieszanina gaz–powietrze o podwyższonym stężeniu, zapłon może spowodować wybuch.

Dlatego stosuje się progi % DGW i stały nadzór.

W wykopie prace spawalnicze i inne prace z otwartym ogniem są zakazane, gdy stężenie gazu jest równe lub przekracza 40% DGW.

W praktyce oznacza to konieczność natychmiastowego wstrzymania robót, wentylacji wykopu, usunięcia przyczyny ulatniania i ponownego pomiaru przed wznowieniem prac.

Wykop otwarty ma zwykle lepszą wentylację naturalną, więc gaz łatwiej się rozprasza, a ryzyko nagłej kumulacji bywa mniejsze niż w studni czy komorze.

W przestrzeniach zamkniętych gaz może się gromadzić i utrzymywać dłużej, dlatego wymagania są bardziej restrykcyjne i progi niższe.

Do oceny atmosfery w wykopie używa się detektora gazu lub eksplozometru (miernika stężeń w odniesieniu do DGW).

Kluczowe jest, aby sprzęt był sprawny i właściwie przygotowany do pracy (np. zgodnie z instrukcją producenta), a pomiar wykonywany przed i w trakcie robót.

Pomiary wykonuje się przed rozpoczęciem prac oraz w trakcie ich prowadzenia, bo stężenie może wzrosnąć np. przez nieszczelność, zmianę warunków pogodowych czy zasłonięcie wykopu.

W praktyce stosuje się monitoring ciągły albo cykliczne pomiary w ustalonych odstępach oraz po każdej zmianie warunków pracy.

Najczęstszy błąd to mylenie limitu dla wykopu z limitem dla przestrzeni zamkniętych. Uczniowie zapamiętują liczbę bez kontekstu miejsca.

Drugi błąd to niezauważenie sformułowania "równe lub przekraczające", które wskazuje próg zakazu, a nie próg dopuszczenia.

Należy wstrzymać prace spawalnicze i usunąć zagrożenie: przewietrzyć wykop (naturalnie lub wymuszenie), zabezpieczyć/odciąć źródło ulatniania, a następnie ponownie zmierzyć stężenie.

Roboty można wznowić dopiero po spadku wyniku poniżej progu dopuszczalnego.

Nie. 39% DGW mieści się poniżej progu 40% DGW, ale bezpieczeństwo zależy też od stabilności warunków, ciągłego monitoringu i skutecznej wentylacji.

Stężenie może szybko wzrosnąć w trakcie pracy, więc trzeba utrzymywać margines bezpieczeństwa i obserwować wskazania detektora.

Kluczowe są słowa "podczas robót w wykopie" lub podobne określenia (wykop otwarty). Wtedy obowiązuje próg właściwy dla wykopu.

Jeśli pytanie mówi o studni, komorze, pomieszczeniu lub przestrzeni zamkniętej, należy kojarzyć bardziej restrykcyjne wymagania i niższy próg dopuszczalny.

info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20100020006/O/D20100006.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego, tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 32.
  • Wikipedia (PL): "Granice wybuchowości" (definicje DGW/GGW) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Granice_wybuchowo%C5%9Bci (dostęp: 2026-03-01).

Materiały:

  • Tekst jednolity rozporządzenia dot. BHP przy sieciach gazowych (Dz.U. 2023 poz. 32) – rozdziały o pracach gazoniebezpiecznych
  • Instrukcje stanowiskowe BHP dla prac spawalniczych na gazociągach (materiały pracodawcy/branżowe)
  • Dokumentacja i instrukcja obsługi eksplozometru/detektora gazu (procedura pomiarów i alarmów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego