KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 32.
Pracownik wykonujący okresową konserwację autoklawu po 1000 cyklach pracy zgodnie z zaleceniami producenta powinien przede wszystkim: A) wymienić uszczelkę pokrywy, B) wymienić manometr, C) dokręcić śruby mocujące urządzenie, D) wyczyścić filtr komory.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W konserwacji okresowej po dużej liczbie cykli kluczowa jest szczelność komory autoklawu. Uszczelka pokrywy zużywa się naturalnie i jej wymiana zapobiega nieszczelnościom oraz wyciekom pary. Manometr wymienia się zwykle przy uszkodzeniu/kalibracji, a czyszczenie filtra i dokręcanie śrub to czynności pomocnicze o innym priorytecie.

Pełne wyjaśnienie:

Autoklaw jest urządzeniem ciśnieniowym, w którym szczelność komory ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo pracy i poprawność procesu (utrzymanie ciśnienia oraz temperatury). W konserwacji okresowej po 1000 cyklach priorytetem jest czynność, która najczęściej wynika z przewidywalnego zużycia eksploatacyjnego i ma największe konsekwencje awaryjne.

Odpowiedź "wymienić uszczelkę pokrywy" jest poprawna, ponieważ uszczelka jest elementem krytycznym: starzeje się, traci elastyczność, może pękać i przepuszczać parę. Jej zużycie rośnie wraz z liczbą cykli otwarcia/zamknięcia i pracy w podwyższonej temperaturze. Zaniedbanie wymiany skutkuje nieszczelnością, wyciekami gorącej pary, możliwym uszkodzeniem elementów grzejnych oraz zwiększeniem ryzyka wypadku.

Odpowiedź "wymienić manometr" nie jest właściwym priorytetem w standardowym przeglądzie "po cyklach", bo manometr zwykle wymienia się dopiero wtedy, gdy jest niesprawny, ma przekroczony okres wzorcowania lub wskazuje błędnie. Sama liczba cykli nie oznacza automatycznie konieczności wymiany tego przyrządu.

Odpowiedź "dokręcić śruby mocujące urządzenie" może występować w ramach ogólnej kontroli mechanicznej, ale nie jest typowym głównym zadaniem przeglądu ukierunkowanego na elementy zużywające się od cykli pracy komory. Dodatkowo dokręcanie bez procedury i momentów może być błędem utrzymaniowym.

Odpowiedź "wyczyścić filtr komory" jest ważna, lecz zwykle dotyczy częstszej obsługi (np. tygodniowej) i zależy od warunków pracy oraz zanieczyszczeń. W pytaniu wskazano konkretny próg 1000 cykli i zalecenia producenta, więc nadrzędną czynnością jest wymiana elementu uszczelniającego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się precyzyjny interwał (np. liczba cykli), szukaj odpowiedzi powiązanej z przewidywalnym zużyciem części eksploatacyjnej i bezpieczeństwem pracy urządzenia ciśnieniowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Autoklaw to urządzenie ciśnieniowe, w którym prowadzi się procesy w podwyższonej temperaturze i pod ciśnieniem (np. reakcje, obróbka, sterylizacja wybranych elementów). W przemyśle chemicznym kluczowe są: szczelność komory, stabilne parametry oraz bezpieczna eksploatacja przy ryzyku pary i mediów procesowych.
Uszczelka odpowiada za utrzymanie szczelności komory podczas pracy pod ciśnieniem. Jej zużycie może powodować nieszczelność i wycieki gorącej pary lub medium procesowego, co zwiększa ryzyko oparzeń i awarii urządzenia. Dlatego w przeglądach okresowych jest często traktowana jako część eksploatacyjna do wymiany.
Wykonuje się ją wtedy, gdy licznik cykli (lub dokumentacja eksploatacyjna) wskazuje osiągnięcie progu przewidzianego przez producenta. Taki przegląd ma charakter zaplanowany i obejmuje czynności typowe dla zużycia długookresowego, a nie tylko bieżące czyszczenie po pojedynczym użyciu.
Typowe symptomy to nieszczelność (ucieczka pary), spadki ciśnienia, ślady zawilgocenia przy drzwiach/pokrywie, pęknięcia lub utrata elastyczności uszczelki. Jeżeli uszczelka nie wraca do kształtu lub jest odkształcona, może nie zapewniać docisku i wymaga wymiany zgodnie z zaleceniami producenta.
Najczęściej nie. W wielu zaleceniach serwisowych podkreśla się czyszczenie uszczelki wodą bez agresywnych detergentów, a smary mogą pogarszać właściwości materiału lub przyspieszać jego degradację. W praktyce należy kierować się DTR i instrukcją producenta konkretnego modelu autoklawu.
Manometr wymienia się zazwyczaj wtedy, gdy jest niesprawny, uszkodzony mechanicznie lub gdy nie spełnia wymagań kontroli i wzorcowania. Sama liczba cykli częściej wskazuje na zużycie elementów uszczelniających i eksploatacyjnych. Priorytet zależy od stanu technicznego, a nie od rutynowego "na wszelki wypadek".
Konserwacja rutynowa jest częsta (np. dzienna) i obejmuje proste czynności: czyszczenie, kontrolę wzrokową, opróżnienia. Konserwacja okresowa jest rzadsza i wynika z interwału (czas, liczba cykli) – obejmuje wymiany części eksploatacyjnych i bardziej szczegółowy przegląd, często z udokumentowaniem w zapisach UR.
Nieszczelność może prowadzić do wycieku gorącej pary lub medium procesowego, co grozi oparzeniami, skażeniem i awarią procesu. Może też powodować niestabilne parametry (ciśnienie/temperatura), a w skrajnych przypadkach zwiększać ryzyko uszkodzeń elementów urządzenia. Dlatego elementy uszczelniające są tak ważne w utrzymaniu ruchu.
Oznacza to, że jako urządzenie ciśnieniowe autoklaw musi spełniać wymagania bezpieczeństwa i eksploatacji, a jego użytkowanie wiąże się z określonymi zasadami kontroli i utrzymania stanu technicznego. W praktyce zakład prowadzi dokumentację eksploatacyjną i wykonuje przeglądy zgodnie z wymaganiami oraz zaleceniami producenta.
Najczęstsze błędy to wybieranie czynności "ogólnych" bez odniesienia do interwału (np. dokręcanie śrub), mylenie przeglądu okresowego z rutynowym czyszczeniem oraz zakładanie, że "więcej" znaczy "lepiej" (np. smarowanie uszczelki). Pomaga czytanie treści pod kątem: interwał, element krytyczny i bezpieczeństwo.
info

Około 35% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "W konserwacji okresowej po dużej liczbie cykli kluczowa jest szczelność komory autoklawu."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla urządzeń ciśnieniowych, Dz.U. 2022 poz. 68
  • Elektrotechmed.pl – materiały serwisowe dot. autoklawów (interwał wymiany uszczelki, cytowane w kontekście zadania) – dostęp: 13.03.2026
  • Promedus.pl – materiały dot. konserwacji autoklawów (częstotliwość czyszczenia komory, cytowane w kontekście zadania) – dostęp: 13.03.2026

Materiały:

  • Instrukcja obsługi i DTR autoklawu stosowanego w danym zakładzie (harmonogram konserwacji, interwały wymiany części)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu eksploatacji urządzeń ciśnieniowych i oceny ryzyka
  • Wewnętrzne procedury UR/UTR dotyczące przeglądów okresowych i zapisów liczby cykli pracy

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego