KWALIFIKACJA SPO4 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 22.
Prawidłowo rozwijające się niemowlę na przełomie siódmego i ósmego miesiąca życia zaczyna posługiwać się chwytem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Chwyt nożycowy pojawia się zwykle przed dojrzałym chwytem pęsetowym i polega na przytrzymywaniu drobnego przedmiotu między kciukiem a boczną powierzchnią palca wskazującego. Na przełomie 7. i 8. miesiąca życia dziecko często zaczyna manipulować drobnymi obiektami właśnie w ten sposób, podczas gdy chwyt pęsetowy jest typowy później.

Pełne wyjaśnienie:

W rozwoju motoryki małej niemowlęcia obserwuje się przechodzenie od chwytów bardziej "całodłoniowych" do coraz bardziej precyzyjnych chwytów palcowych. Na wcześniejszych etapach dominują chwyty oparte o całą dłoń i niepełną kontrolę palców, natomiast wraz z dojrzewaniem układu nerwowego i koordynacji wzrokowo-ruchowej pojawiają się chwyty precyzyjne.

Odpowiedź "nożycowym" jest właściwa, ponieważ chwyt nożycowy opisuje etap pośredni przed pełnym chwytem pęsetowym: dziecko potrafi już podnieść mały przedmiot, dociskając go kciukiem do bocznej powierzchni palca wskazującego (a nie opuszką do opuszek). Jest to typowy kierunek rozwoju – od większej powierzchni kontaktu i mniejszej precyzji do większej precyzji manipulacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście tego etapu?

  • "pęsetowym" – chwyt pęsetowy oznacza bardziej dojrzałą precyzję, zwykle z użyciem opuszek kciuka i palca wskazującego. Pojawia się przeciętnie później niż chwyt nożycowy, dlatego wskazanie go dla przełomu 7.–8. miesiąca jest mniej typowe.
  • "dłoniowym" – chwyt dłoniowy jest mniej precyzyjny i wiąże się z wcześniejszym etapem, gdy dziecko chwyta obiekt głównie całą dłonią. Na etapie 7.–8. miesiąca oczekuje się już przechodzenia w stronę chwytów palcowych.
  • "szczypcowym" – nazwa bywa używana potocznie lub zamiennie w różnych źródłach, co może wprowadzać niejednoznaczność. W testach zwykle rozróżnia się go od chwytu nożycowego i pęsetowego, dlatego jako odpowiedź jest mniej jednoznaczny i nie wskazuje precyzyjnie opisywanego etapu.

W nauce do egzaminu warto zapamiętywać nie tylko nazwy, ale cechy funkcjonalne chwytu: które palce biorą udział, czy pracują opuszki, czy bok palca, oraz jak mały jest przedmiot. Pomaga to uniknąć pomyłek wynikających z podobnego brzmienia terminów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chwyt nożycowy to sposób podnoszenia małych przedmiotów, gdy dziecko dociska obiekt kciukiem do bocznej powierzchni palca wskazującego (nie opuszką do opuszki). Jest to etap pośredni między chwytami dłoniowymi a dojrzałym chwytem pęsetowym.
W chwycie nożycowym przedmiot jest zwykle utrzymywany między kciukiem a bokiem palca wskazującego. W chwycie pęsetowym pracują przede wszystkim opuszki kciuka i palca wskazującego, co daje większą precyzję. Najlepiej obserwować punkt kontaktu palców z przedmiotem.
Chwyt pęsetowy jest uznawany za bardziej dojrzały i zwykle pojawia się po etapie chwytu nożycowego. Dokładny wiek może się różnić między dziećmi, dlatego w praktyce ocenia się nie pojedynczą datę, lecz postęp i funkcjonalność chwytu w czasie.
Różnice wynikają z odmiennej terminologii (np. inne rozumienie "szczypcowego"), metod obserwacji oraz tego, czy autor podaje wiek pierwszych prób, czy wiek stabilnego opanowania umiejętności. Dodatkowo rozwój ma naturalny rozrzut osobniczy.
Dobre są zabawy manipulacyjne: podawanie bezpiecznych klocków o różnych fakturach, przekładanie przedmiotu z ręki do ręki, sięganie po małe (ale nie do połknięcia) elementy pod nadzorem oraz zabawki wymagające chwytania i puszczania. Liczy się różnorodność i bezpieczeństwo.
Tak, chwyt dłoniowy jest typowy na wcześniejszych etapach rozwoju motoryki małej. Z czasem dziecko zaczyna używać coraz bardziej precyzyjnych ruchów palców. W ocenie opiekunki ważne jest, czy dziecko stopniowo przechodzi do chwytów palcowych i czy postęp jest widoczny.
Motoryka mała to sprawność ruchów dłoni i palców, potrzebna do chwytania, manipulowania i koordynacji wzrokowo-ruchowej. W praktyce opiekuńczej obejmuje obserwację, jak dziecko sięga, chwyta, przekłada przedmioty, puszcza je i jak radzi sobie z drobnymi elementami.
Najczęściej myli się nazwy o podobnym brzmieniu (pęsetowy, szczypcowy, nożycowy) oraz przypisuje się umiejętności do "sztywnej" daty zamiast przedziału wieku. Pomaga uczenie się definicji funkcjonalnych: które palce pracują i czy używane są opuszki, czy bok palca.
Warto rozważyć konsultację, gdy dziecko nie wykazuje postępu w manipulacji i chwytaniu, ma wyraźną asymetrię używania rąk, bardzo słabą kontrolę dłoni albo gdy opiekun widzi regres umiejętności. Decyzję zawsze należy omawiać z rodzicem i lekarzem prowadzącym.
Najpraktyczniejsze są krótkie notatki obserwacyjne: data, sytuacja (np. zabawa przy stoliku), rodzaj przedmiotu i opis działania dziecka (jak chwyta, czy przekłada, czy używa kciuka). Warto notować postęp w czasie oraz czynniki kontekstowe, np. zmęczenie lub chorobę.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Chwyt nożycowy pojawia się zwykle przed dojrzałym chwytem pęsetowym i polega na przytrzymywaniu drobnego przedmiotu między kciukiem a boczną powierzchnią palca wskazującego."

Źródła:

  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Developmental Milestones (ogólne ramy rozwoju niemowląt): https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii rozwoju dziecka (działy: niemowlęctwo, motoryka mała)
  • Materiały edukacyjne z pediatrii/neurorozwoju dotyczące kamieni milowych
  • Notatki własne: tabela chwytów i orientacyjnych przedziałów wiekowych + cechy odróżniające

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego