KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2018 (test 2)

PYTANIE NR 38.
Prawidłowo wykonane połączenie nitowe pokazano na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery schematy połączeń nitowych, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne połączenie nitowe rozpoznaje się po prawidłowo uformowanym łbie zakuwanym: jest osiowy, równomiernie rozpłaszczony i dobrze przylega do łączonych elementów. Nie powinno być widocznych pęknięć, zadziorów ani szczelin między blachami, a trzpień nitu nie może być "przekoszony".

Pełne wyjaśnienie:

Połączenie nitowe jest połączeniem nierozłącznym, w którym elementy są ściskane przez nit, a trwałość uzyskuje się dzięki plastycznemu odkształceniu trzpienia i uformowaniu łba zakuwanego. Na rysunku poprawnie wykonane nitowanie powinno przedstawiać nit z dwoma łbami: fabrycznym oraz zakuwanym (utworzonym w czasie nitowania).

Dlaczego odpowiedź "D." jest poprawna?
Wariant uznany za prawidłowy musi pokazywać typowe cechy jakościowe: łeb zakuwany jest równomierny i symetryczny, nie jest pęknięty, a jego powierzchnia przylega do materiału. Dodatkowo łączone elementy powinny do siebie przylegać (bez szczeliny), co świadczy o właściwym dociągnięciu i odpowiednim skróceniu trzpienia podczas zakuwania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Rysunek może przedstawiać niedoformowany łeb (za mały, nierówny), co zwykle oznacza zbyt małe odkształcenie i ryzyko poluzowania.
  • Może występować szczelina między łączonymi elementami – typowy skutek zbyt słabego dociśnięcia lub niewłaściwej techniki nitowania; takie połączenie pracuje na ugięcie i szybciej się luzuje.
  • Możliwe jest pęknięcie łba lub deformacja "na skos", co świadczy o błędnym prowadzeniu narzędzia, złym doborze średnicy/otworu albo nadmiernym/niejednorodnym zgniocie.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "na rysunku" szukaj trzech rzeczy jednocześnie: (1) symetrii łba zakuwanego, (2) braku szczeliny między elementami, (3) braku uszkodzeń (pęknięć, zadziorów). Dopiero spełnienie wszystkich kryteriów pozwala uznać połączenie za wykonane prawidłowo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie nitowe to połączenie nierozłączne, w którym elementy łączy nit przez uformowanie łba zakuwanego. W maszynach rolniczych spotyka się je m.in. w osłonach, obudowach, elementach blaszanych i tam, gdzie liczy się odporność na drgania oraz prostota wykonania.
Prawidłowy łeb zakuwany jest symetryczny, równomiernie rozpłaszczony i dobrze przylega do powierzchni elementu. Nie ma pęknięć ani ostrych zadziorów, a nit nie jest przekoszony. Taki kształt świadczy o właściwym odkształceniu trzpienia i docisku łączonych części.
Szczelina oznacza, że elementy nie zostały dociśnięte podczas zakuwania. W praktyce powoduje to pracę połączenia pod obciążeniem (ugięcia, tarcie), szybsze luzowanie przy drganiach i ryzyko pękania materiału. Poprawne nitowanie powinno "ściągnąć" elementy do pełnego przylegania.
Najczęściej rozpoznaje się: zbyt mały lub nierówny łeb zakuwany, przekoszenie nitu, pęknięcia łba, zadziorowość oraz szczelinę między elementami. Na rysunku takie wady sugerują błędną technikę zakuwania albo nieprawidłowy dobór średnicy nitu i otworu.
Tak. Nadmierne zakucie może prowadzić do pęknięć łba, uszkodzenia materiału wokół otworu i osłabienia przekroju. Zbyt duże odkształcenie bywa też przyczyną odkształceń blach. Celem jest uzyskanie stabilnego docisku i poprawnego kształtu łba, a nie maksymalna siła zgniotu.
Łeb fabryczny ma kształt nadany podczas produkcji nitu i zwykle jest regularny oraz powtarzalny. Łeb zakuwany powstaje w czasie montażu, więc na schemacie pokazuje się go jako uformowany przez rozpłaszczenie trzpienia. W poprawnym połączeniu oba łby "zamykają" elementy z dwóch stron.
Nitowanie bywa korzystne, gdy potrzebne jest połączenie odporne na samoodkręcanie przy drganiach oraz gdy dostęp do drugiej strony jest zapewniony. Stosuje się je też w cienkich blachach, gdzie gwintowanie byłoby niekorzystne. W praktyce wybór zależy od obciążeń i możliwości demontażu.
Częsty błąd to ocenianie tylko jednego szczegółu (np. "ładny łeb") i pomijanie szczeliny lub przekoszenia. Inny błąd to wybór rysunku "najbardziej symetrycznego", mimo że nie pokazuje on docisku elementów. Warto sprawdzać kolejno: łeb, osiowość i przyleganie części.
Na jakość wpływają m.in. właściwy podkład/podpór (kowadełko), narzędzie do zakuwania (np. pobijak) i stabilne unieruchomienie elementów. Kluczowa jest też technika: osiowe prowadzenie narzędzia i kontrola siły. Niewłaściwe narzędzie zwiększa ryzyko przekoszeń i pęknięć łba.
Ćwicz rozpoznawanie cech poprawnego połączenia na przykładach: poprawny łeb zakuwany, brak szczeliny, brak pęknięć i przekoszeń. Pomaga też powtórzenie nazw elementów nitu i typowych wad wykonania. Na egzaminie analizuj rysunek według stałej listy kryteriów, a nie "na oko".
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawne połączenie nitowe rozpoznaje się po prawidłowo uformowanym łbie zakuwanym: jest osiowy, równomiernie rozpłaszczony i dobrze przylega do łączonych elementów."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mechanicznej (dział: połączenia nierozłączne, nitowanie)
  • Materiały szkolne z podstaw konstrukcji maszyn (dział: połączenia elementów)
  • Instrukcje warsztatowe dotyczące kontroli jakości połączeń i podstaw obróbki plastycznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego