W silniku prądu stałego prędkość obrotowa jest powiązana z napięciem przyłożonym do twornika oraz z wartością strumienia magnetycznego wytwarzanego przez uzwojenie wzbudzenia. W praktyce oznacza to, że najczęściej spotyka się dwa główne kierunki regulacji:
- regulację w obwodzie twornika (zmiana napięcia twornika),
- regulację wzbudzenia (zmiana strumienia, zwykle przez zmianę prądu wzbudzenia).
Jeżeli na schemacie przedstawiono układ, w którym element wykonawczy (np. przekształtnik/sterownik) zmienia wartość napięcia doprowadzanego do twornika, to to właśnie zmiana napięcia twornika jest bezpośrednią przyczyną zmiany prędkości. Taki sposób regulacji jest typowy, bo pozwala płynnie sterować prędkością w szerokim zakresie przy zachowaniu dobrych właściwości momentu.
Odpowiedź "prądu wzbudzenia" odpowiada innej metodzie: osłabianiu pola (zmniejszaniu strumienia), co również może zwiększać prędkość, ale tylko wtedy, gdy układ rzeczywiście steruje wzbudzeniem. Jeśli schemat pokazuje regulację po stronie twornika, wybór wzbudzenia jest błędem wynikającym z niedopasowania metody do układu.
Odpowiedź "rezystancji obwodu twornika" nawiązuje do historycznej, mało efektywnej regulacji przez włączanie rezystora szeregowo z twornikiem. Powoduje ona duże straty mocy i pogorszenie charakterystyk mechanicznych, dlatego we współczesnych układach sterowania stosuje się ją rzadko, a ponadto musiałoby to jednoznacznie wynikać ze schematu.
Odpowiedź "częstotliwości napięcia zasilania" dotyczy głównie silników prądu przemiennego (np. asynchronicznych), gdzie prędkość jest związana z częstotliwością pola wirującego. W silniku prądu stałego częstotliwość zasilania nie jest standardowym parametrem regulacji prędkości, więc ta propozycja jest typową pułapką wynikającą z mieszania zagadnień DC i AC.
Na egzaminie warto najpierw rozpoznać typ maszyny na schemacie (DC/AC) oraz wskazać, w którym torze układ wprowadza zmianę: twornika czy wzbudzenia. Dopiero potem wybierać regulowaną wielkość.
