W praktyce analitycznej spotyka się sytuacje, w których to samo oznaczenie (ten sam składnik/parametr) wykonane przez różne laboratoria daje wyniki, które nie są ze sobą zgodne. Wtedy potrzebny jest materiał/odniesienie, które pozwoli w sposób możliwie obiektywny rozstrzygnąć, które postępowanie (metoda, przygotowanie próbki, aparatura, kalibracja) prowadzi do wyniku wiarygodnego. Temu właśnie odpowiada pojęcie próbki rozjemczej – próbki używanej w celu rozjemstwa, czyli ustalenia zawartości składników w sytuacji rozbieżności między laboratoriami.
Odpowiedź "rozjemcza" jest trafna, bo bezpośrednio opisuje funkcję próbki: ma ona służyć do wyjaśnienia/rozstrzygnięcia niezgodności wyników, a nie do rutynowego badania.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "do badań" – to określenie zbyt ogólne: każda próbka analityczna jest w pewnym sensie "do badań", ale pytanie dotyczy szczególnego celu (rozstrzygnięcie niezgodności między laboratoriami).
- "jednostkowa" – kojarzy się z jednostką pobrania/porcji próbki, a nie z jej rolą w porównaniu rozbieżnych wyników.
- "laboratoryjna" – wskazuje jedynie miejsce obróbki lub etap w laboratorium, nie zaś funkcję rozjemczą wobec sprzecznych oznaczeń.
W zadaniach egzaminacyjnych warto czytać pytanie "po celu": jeśli celem jest uzgodnienie/rozstrzygnięcie rozbieżności, szukaj terminu, który opisuje rolę porównawczą lub rozjemczą, a nie ogólnego określenia próbki.
