Utrwalanie (konserwacja) próbki wody przeznaczonej do oznaczania metali ma jeden główny cel: utrzymać stężenie metali w próbce na poziomie możliwie niezmienionym od momentu poboru do momentu analizy. W praktyce metale mogą "znikać" z roztworu, ponieważ:
- przy wyższym pH mogą tworzyć trudno rozpuszczalne wodorotlenki i ulegać wytrąceniu,
- mogą adsorbować na ściankach pojemnika lub na cząstkach zawiesiny,
- mogą zachodzić przemiany form chemicznych zależne od warunków próbki.
Dlatego typowym działaniem konserwującym jest zakwaszenie próbki. Odpowiedź "kwasu azotowego(V)" jest właściwa, bo HNO3 skutecznie obniża pH i jest powszechnie stosowany w analityce metali jako odczynnik do stabilizacji próbek (m.in. przed oznaczeniami instrumentalnymi). Dodatkowo azotan zwykle jest anionem, który rzadziej niż niektóre inne aniony tworzy nierozpuszczalne sole z wieloma kationami metali w typowych warunkach utrwalania.
Odpowiedź "kwasu solnego" bywa wybierana intuicyjnie (bo to mocny kwas), jednak chlorki mogą w niektórych metodach lub układach analitycznych zwiększać ryzyko zakłóceń (np. przez wpływ matrycowy albo tworzenie kompleksów chlorkowych). Dlatego nie jest to standardowy, "pierwszy" wybór konserwantu do metali w wielu procedurach.
Odpowiedź "kwasu siarkowego(VI)" również obniża pH, ale anion siarczanowy może sprzyjać tworzeniu trudno rozpuszczalnych soli niektórych metali (w zależności od składu próbki), co może utrudniać zachowanie metali w roztworze i pogarszać reprezentatywność.
Odpowiedź "kwasu fosforowego(V)" jest niekorzystna, ponieważ fosforany łatwo tworzą osady lub trwałe układy z wieloma jonami metali (w praktyce chemicznej fosforany są znane z wytrącania i wiązania metali). To może prowadzić do zaniżenia wyniku oznaczenia.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy utrwalania wody pod kątem metali, najczęściej chodzi o zakwaszenie kwasem azotowym(V) jako standardową metodę stabilizacji próbki.
