KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 34.
Próbki wód podziemnych można pobierać do badań laboratoryjnych stosując
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do badań laboratoryjnych próbki wód podziemnych pobiera się do pojemników ze szkła lub z tworzyw sztucznych (np. PE, PP).
Wybór materiału zależy od rodzaju analiz i ryzyka reakcji/adsorpcji na ściankach; dlatego nie jest prawdą, że zawsze stosuje się wyłącznie szkło albo wyłącznie PE/PP.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowy dobór pojemnika do poboru próbek wód podziemnych polega na użyciu butelek szklanych lub butelek z tworzyw sztucznych (najczęściej PE albo PP). Taki zapis jest poprawny, bo w praktyce terenowej i laboratoryjnej nie ma jednej "jedynej" grupy pojemników odpowiedniej dla wszystkich oznaczeń. Materiał pojemnika dobiera się do tego, co będzie oznaczane oraz jak próbka będzie transportowana i przechowywana.

Dlaczego szkło albo tworzywo?

  • Szkło bywa preferowane, gdy trzeba ograniczyć przenikanie/reakcje z materiałem pojemnika i gdy wymagana jest większa obojętność chemiczna dla wybranych analiz.
  • PE/PP są powszechnie stosowane, bo są lekkie, odporne mechanicznie, łatwe w transporcie i w wielu badaniach zapewniają wystarczającą obojętność. W praktyce kluczowe jest, aby pojemniki były właściwie przygotowane (czyste, odpowiednio zamknięte) i dobrane do metody.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Wyłącznie butelki szklane … z korkiem …" – sformułowanie "wyłącznie" jest zbyt kategoryczne. W rzeczywistym próbnictwie stosuje się także pojemniki z PE/PP, a typ zamknięcia (korek/zakrętka) zależy od procedury i wymagań laboratorium.
  • "Wyłącznie butelki szklane … ze szkła specjalnego" – również wprowadza fałszywą wyłączność i sugeruje jedno specyficzne rozwiązanie materiałowe. Bez wskazania konkretnej metody/analityki nie można uznać, że zawsze wymagane jest takie szkło i taki typ zamknięcia.
  • "Tylko butelki z PE lub PP" – analogicznie, słowo "tylko" eliminuje szkło, które w wielu zastosowaniach jest dopuszczalne i bywa zalecane.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się skrajne sformułowania typu "wyłącznie" lub "tylko", a pytanie nie zawęża rodzaju analiz, zwykle poprawna jest odpowiedź dopuszczająca więcej niż jeden typ pojemnika, zgodnie z praktyką i standardami poboru próbek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się butelki szklane albo z tworzyw PE/PP. Dobór zależy od tego, jakie parametry będą badane i jakie są wymagania laboratorium. Ważne są: czystość pojemnika, szczelne zamknięcie, właściwe oznakowanie i szybki transport.
Bo nie wszystkie analizy tego wymagają, a szkło nie zawsze jest najpraktyczniejsze w terenie. Tworzywa PE/PP są lekkie i odporne na uszkodzenia, a w wielu oznaczeniach są akceptowane. Kluczowe jest ograniczenie ryzyka zafałszowania wyników przez materiał pojemnika.
Nie zawsze. PE/PP sprawdzają się w wielu zastosowaniach, ale dla części oznaczeń laboratorium może wymagać szkła lub specjalnych warunków przechowywania. Zawsze należy kierować się instrukcją poboru i wymaganiami metody analitycznej, aby uniknąć adsorpcji lub reakcji z pojemnikiem.
Typowe błędy to: użycie nieumytego lub niewłaściwego pojemnika, dotykanie wnętrza korka/zakrętki, mieszanie zakrętek między butelkami, brak etykiety lub błędne oznaczenie, zbyt długi czas transportu bez chłodzenia oraz nieszczelne zamknięcie powodujące kontakt z powietrzem.
Dobór zaczyna się od listy parametrów (np. metale, jony, związki organiczne). Następnie sprawdza się wymagania laboratorium: materiał pojemnika (szkło/PE/PP), sposób płukania, ewentualne utrwalanie i temperaturę transportu. Bez tej informacji łatwo wybrać pojemnik, który zafałszuje wynik.
Szkło bywa wybierane, gdy trzeba ograniczyć wpływ materiału pojemnika na próbkę (np. ryzyko sorpcji na ściankach) albo gdy wymaga tego konkretna metodyka. Decyzję podejmuje się na podstawie procedury poboru i zaleceń laboratorium, a nie "z przyzwyczajenia".
PE to polietylen, a PP to polipropylen. Są to popularne tworzywa używane w pojemnikach laboratoryjnych i terenowych. W kontekście próbek wody informują o materiale butelki, co ma znaczenie dla kompatybilności z daną analizą i ryzyka wpływu pojemnika na wynik.
Bo w praktyce dopuszcza się różne materiały pojemników, a pytanie bez doprecyzowania rodzaju analiz zwykle testuje ogólną zasadę: szkło lub tworzywo. Sformułowania "tylko/wyłącznie" często są pułapką, jeśli nie ma w treści ograniczeń do konkretnej metody.
Próbki należy szczelnie zamknąć, opisać (miejsce, data, godzina, osoba), zabezpieczyć przed rozlaniem i przegrzaniem oraz jak najszybciej dostarczyć do laboratorium. Często stosuje się chłodzenie w pojemniku termoizolacyjnym. Szczegóły zależą od parametrów i procedury.
Ucz się schematu: cel badania → dobór pojemnika → sposób poboru → opis i transport. Zwracaj uwagę na słowa "tylko/wyłącznie" w odpowiedziach i na to, czy pytanie zawęża rodzaj analiz. Przejrzyj wytyczne poboru próbek oraz normy z serii ISO 5667.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 5667-3:2018-08, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 3: Przechowywanie i postępowanie z próbkami wody
  • PN-EN ISO 5667-11:2004, Jakość wody — Pobieranie próbek — Część 11: Wytyczne dotyczące pobierania próbek wód podziemnych
  • PN-EN ISO 19458:2007, Jakość wody — Pobieranie próbek do analiz mikrobiologicznych

Materiały:

  • Normy serii ISO 5667 dotyczące poboru próbek wody (części dot. pojemników, konserwacji, transportu)
  • Instrukcje laboratorium wykonującego analizy (wymagania dot. pojemników i utrwalania próbek)
  • Podręczniki/wytyczne z monitoringu wód podziemnych w hydrogeologii i ochronie środowiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego