W równaniu widoczna jest przemiana: benzen + HNO3 (w obecności H2SO4) → nitrobenzen + H2O. Taki zapis jednoznacznie wskazuje na nitrowanie aromatyczne, czyli reakcję z grupy substytucji elektrofilowej aromatycznej.
Kluczowe jest rozpoznanie, co powstaje: w produkcie pojawia się grupa –NO2 przyłączona do pierścienia aromatycznego (C6H5NO2). To oznacza, że do benzenu wprowadzono podstawnik nitrowy, a nie aminowy czy sulfonowy.
Rola H2SO4 w tym układzie polega na wzmocnieniu działania HNO3 i wytworzeniu silniejszego elektrofilu (jonu nitroniowego), dzięki czemu benzen może ulec podstawieniu mimo stabilizacji aromatycznej.
- "aminowanie" jest niepoprawne, bo aminowanie prowadziłoby do związku z grupą –NH2 (np. aniliny), a w równaniu nie ma źródła amoniaku/amin ani produktu zawierającego –NH2.
- "sulfonowanie" jest niepoprawne, ponieważ sulfonowanie benzenu daje kwasy benzenosulfonowe (z grupą –SO3H) i wymaga warunków z udziałem SO3/oleum; w podanym równaniu produkt nie zawiera siarki.
- "dwuazowanie" (w praktyce kojarzone z diazowaniem) dotyczy tworzenia soli diazoniowych z amin aromatycznych i azotynu w środowisku kwasowym; tutaj substratem jest benzen i nie powstaje układ –N2+.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz układ HNO3/H2SO4 oraz produkt z grupą –NO2, niemal zawsze chodzi o nitrowanie. Najpierw identyfikuj grupę funkcyjną w produkcie, dopiero potem dopasuj nazwę procesu.
