Opisany proces polega na tym, że roztwory (płyny) przemieszczające się w skale – szczególnie wzdłuż spękań, szczelin i uskoków – reagują chemicznie z minerałami skały. Skutkiem jest wymiana składników i powstawanie minerałów wtórnych, które zastępują minerały pierwotne częściowo lub całkowicie. Taki mechanizm jest charakterystyczny dla metasomatozy.
Dlaczego pozostałe pojęcia nie pasują do definicji?
- Dyferencjacja odnosi się do rozdzielania składników w obrębie magmy lub układu magmowego (np. podczas krystalizacji frakcyjnej). W definicji z pytania kluczowe są płyny migrujące w skale i zastępowanie minerałów wzdłuż nieciągłości, a nie ewolucja stopu.
- Polimorfizm (w ujęciu mineralogicznym) dotyczy sytuacji, gdy ta sama substancja chemiczna może tworzyć różne struktury krystaliczne w zależności od warunków (np. temperatury i ciśnienia). To przemiana odmiany strukturalnej, a nie proces wymiany składników przez roztwory i zastępowania minerałów innymi minerałami.
- Rekrystalizacja polega na przebudowie tekstury i wielkości/kształtu kryształów (wzrost, zanik, przemiana granic ziaren), często bez konieczności istotnej zmiany składu chemicznego całej skały. W pytaniu nacisk jest na reakcje z roztworami i zastępowanie minerałów pierwotnych wtórnymi, co jest bardziej typowe dla metasomatozy niż samej rekrystalizacji.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w definicji pojawiają się "roztwory migrujące", "wzdłuż spękań/uskoków" i "zastępowanie minerałów", to najczęściej chodzi o proces metasomatyczny. Gdy mowa o zmianie odmiany tego samego składu – to polimorfizm; gdy o przebudowie kryształów bez wyraźnej wymiany składników – rekrystalizacja.
