KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Proces prowadzący do powstawania ubytków niepróchnicowego pochodzenia, powstających na skutek działania kwasów na szkliwo zębów, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Erozja to ubytek niepróchnicowy o podłożu chemicznym – dochodzi do demineralizacji i utraty szkliwa pod wpływem kwasów (np. z diety lub refluksu). Atrycja i abrazja są mechaniczne (tarcie ząb–ząb lub ścieranie ciałem obcym), a resorpcja jest procesem patologicznym niezwiązanym z kwasami.

Pełne wyjaśnienie:

Ubytki niepróchnicowe (czyli niezwiązane bezpośrednio z działaniem bakterii próchnicotwórczych) mogą powstawać różnymi mechanizmami. W pytaniu kluczowa jest informacja o działaniu kwasów na szkliwo, co wskazuje na proces chemiczny.

Odpowiedź "erozja" jest poprawna, ponieważ erozja zębów oznacza chemiczną utratę tkanek twardych zęba spowodowaną kwasami. Źródłem kwasów mogą być czynniki zewnętrzne (np. napoje gazowane, soki cytrusowe, wino) albo wewnętrzne (np. kwas żołądkowy przy refluksie, częstych wymiotach lub zaburzeniach odżywiania). W praktyce gabinetu rozpoznanie erozji ma znaczenie, bo kieruje wywiad na dietę i choroby przewodu pokarmowego oraz nawyki po spożyciu kwaśnych produktów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Atrycja" to starcie o podłożu mechanicznym, wynikające z kontaktu ząb o ząb podczas żucia lub parafunkcji (np. bruksizmu). Nie jest wywoływana kwasami.
  • "Abrazja" także jest mechaniczna, ale powodowana przez ciała obce (np. szczoteczkę, pastę, cząstki pokarmu). Typowo wiąże się z niewłaściwą techniką szczotkowania lub zbyt dużą siłą.
  • "Resorpcja" jest procesem patologicznym polegającym na rozkładzie tkanek zęba przez komórki resorbujące. Mechanizm nie polega na bezpośrednim "trawieniu" szkliwa przez kwasy z diety.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawiają się "kwasy", "napoje kwaśne", "refluks" – najczęściej chodzi o erozję. Jeśli pojawia się "bruksizm" lub "tarcie ząb–ząb" – myśl o atrycji. Jeśli "szczoteczka/pasta" lub "środki ścierne" – typowa jest abrazja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja zębów to chemiczna utrata szkliwa (i czasem zębiny) pod wpływem kwasów. Kwas może pochodzić z diety (np. napoje gazowane, soki) lub z wnętrza organizmu (np. refluks, wymioty). Nie jest to proces bakteryjny jak w próchnicy.
W erozji dominuje bezpośrednie działanie kwasu na tkanki twarde zęba, bez kluczowej roli bakterii. Próchnica jest chorobą zależną od biofilmu bakteryjnego i cukrów, a kwasy powstają głównie jako produkt metabolizmu bakterii w płytce.
Atrycja to mechaniczne starcie powierzchni zębów spowodowane kontaktem ząb–ząb. Często nasila się przy bruksizmie (zgrzytaniu/zaciskaniu) lub zaburzeniach zwarcia. Nie wynika z działania kwasów ani ze szczoteczki.
Abrazja to mechaniczne ścieranie zębów przez czynniki zewnętrzne (ciała obce), np. zbyt twardą szczoteczkę, pastę o wysokiej ścieralności lub niewłaściwą technikę szczotkowania. Zwykle dotyczy miejsc narażonych na intensywne tarcie.
Kwasy powodują demineralizację szkliwa i jego rozpuszczanie, czyli ubytek o podłożu chemicznym. Taki mechanizm jest definicyjnie związany z erozją. Atrycja i abrazja opisują starcie mechaniczne, więc nie pasują do podanej przyczyny.
Ryzyko erozji rośnie przy częstym kontakcie z kwaśnymi produktami, np. napojami gazowanymi, sokami cytrusowymi, napojami energetycznymi czy winem. Znaczenie ma też sposób spożycia (częste popijanie, trzymanie w ustach) i czas ekspozycji.
Refluks może sprzyjać erozji, gdy kwaśna treść żołądkowa często cofa się do jamy ustnej, zwłaszcza nocą. U pacjenta mogą współistnieć objawy zgagi, kwaśnego posmaku lub chrypki. W gabinecie istotny jest wywiad i skierowanie do diagnostyki.
Po ekspozycji na kwasy szkliwo bywa czasowo zmiękczone, więc intensywne szczotkowanie może zwiększać ubytek. Często zaleca się odczekać i najpierw wypłukać usta wodą. Konkretne zalecenia powinien potwierdzić lekarz na podstawie sytuacji pacjenta.
Może zebrać ukierunkowany wywiad (dieta, napoje kwaśne, refluks, wymioty), przekazać podstawową edukację prozdrowotną oraz wspierać lekarza w instruktażu higieny. Ważne jest też zwracanie uwagi na nawyki zwiększające ekspozycję na kwasy.
Częsty błąd to traktowanie każdego ubytku jak próchnicy albo przypisywanie wszystkich zmian w okolicy szyjek wyłącznie szczoteczce. Inny problem to mylenie atrycji (ząb–ząb) z abrazją (ciała obce). W egzaminie pomaga analiza: kwasy vs tarcie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Erozja to ubytek niepróchnicowy o podłożu chemicznym – dochodzi do demineralizacji i utraty szkliwa pod wpływem kwasów (np. z diety lub refluksu)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Erozja_z%C4%99b%C3%B3w - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Atrycja - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Abrazja_(stomatologia) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z profilaktyki stomatologicznej omawiające ubytki niepróchnicowe
  • Skrypty szkolne dla kierunku asystentka/higienistka stomatologiczna (dział: ubytki niepróchnicowe, erozja)
  • Artykuły przeglądowe o "tooth wear" i erozji zębów (etiologia, rozpoznanie, profilaktyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego