KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 6.
Proces utraty twardych tkanek zęba z powodu zewnętrznych czynników mechanicznych innych niż wynikające z kontaktu zęba z zębem nazywany jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Abrazja to utrata szkliwa i zębiny spowodowana zewnętrznymi czynnikami mechanicznymi (np. szczotkowaniem, nawykami), czyli innymi niż kontakt ząb–ząb. Atrycja dotyczy starcia w wyniku kontaktu zębów, a abfrakcja wiąże się z przeciążeniami i naprężeniami w okolicy szyjki. Absorpcja nie opisuje takiego starcia.

Pełne wyjaśnienie:

W stomatologii wyróżnia się kilka mechanizmów niepróchnicowej utraty twardych tkanek zęba. Kluczem w tym pytaniu jest wskazanie, że chodzi o czynniki zewnętrzne mechaniczne, ale nie wynikające z kontaktu zęba z zębem.

Odpowiedź "abrazją" jest właściwa, ponieważ abrazja oznacza ścieranie szkliwa i/lub zębiny spowodowane działaniem czynników mechanicznych z zewnątrz. W praktyce mogą to być m.in. nieprawidłowa technika szczotkowania, zbyt twarda szczoteczka, pasty o dużej ścieralności, nawykowe używanie wykałaczek, obgryzanie przedmiotów czy inne urazy mechaniczne.

Odpowiedź "atrycją" jest nieprawidłowa, ponieważ atrycja dotyczy fizjologicznego lub patologicznego starcia powierzchni zębów w wyniku kontaktu ząb–ząb, np. przy bruksizmie lub nasilonych parafunkcjach zwarciowych. To wprost przeczy warunkowi w treści pytania ("inne niż wynikające z kontaktu zęba z zębem").

Odpowiedź "abfrakcją" także nie pasuje do definicji z pytania. Abfrakcja wiązana jest z działaniem sił okluzyjnych i powstawaniem naprężeń, które mogą prowadzić do ubytków (często przyszyjkowych) w wyniku mikropęknięć i osłabienia struktury. To mechanizm bardziej biomechaniczny (przeciążeniowy) niż klasycznie "zewnętrzny" jak w abrazji.

Odpowiedź "absorpcją" jest błędna, bo termin ten oznacza wchłanianie (proces fizykochemiczny) i nie opisuje mechanicznego ścierania twardych tkanek zęba. W kontekście zębów częściej spotyka się pojęcie resorpcji, a nie absorpcji, i jest to inny typ procesu niż starcie.

Wskazówka do nauki: jeśli w opisie pojawia się "szczoteczka/pasta/nawyk" → myśl o abrazji. Jeśli "kontakt ząb–ząb/bruksizm" → atrycja. Jeśli "przeciążenia i ubytki przyszyjkowe" → abfrakcja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Abrazja to mechaniczne ścieranie szkliwa i/lub zębiny przez czynniki zewnętrzne, np. nieprawidłowe szczotkowanie, twardą szczoteczkę lub ścierne pasty. Nie wynika z kontaktu zęba z zębem, tylko z działania "z zewnątrz" na powierzchnię zęba.
Najprościej po źródle tarcia. Atrycja dotyczy starcia w kontakcie ząb–ząb (np. bruksizm). Abrazja dotyczy tarcia od zewnętrznych czynników (np. szczoteczka, pasta, nawyki). W pytaniu szukaj słów sugerujących przyczynę.
Atrycja z definicji dotyczy ścierania wywołanego właśnie przez kontakt zębów podczas żucia lub parafunkcji (np. zaciskanie, zgrzytanie). Jeśli treść zadania wyklucza kontakt ząb–ząb, to atrycja nie spełnia warunku i odpada.
Abfrakcja to ubytek (często przyszyjkowy) wiązany z przeciążeniami zgryzowymi i naprężeniami w tkankach zęba. Mechanizm jest biomechaniczny: siły okluzyjne mogą sprzyjać mikropęknięciom i utracie tkanek w okolicy szyjki, a nie typowemu "ścieraniu szczoteczką".
Tak. Twarda szczoteczka i zbyt agresywna technika (np. silne ruchy poziome) zwiększają tarcie i ryzyko mechanicznego ścierania szkliwa oraz odsłoniętej zębiny. W profilaktyce zaleca się delikatniejsze techniki i odpowiedni dobór szczoteczki oraz pasty.
Do abrazji mogą prowadzić nawyki powodujące mechaniczne tarcie, np. zbyt mocne szczotkowanie, częste używanie twardych akcesoriów w przestrzeniach międzyzębowych, obgryzanie długopisu lub innych przedmiotów. Na egzaminie takie przykłady zwykle kierują do odpowiedzi "abrazja".
Absorpcja oznacza wchłanianie (proces fizykochemiczny), a nie mechaniczne ścieranie tkanek. Dlatego nie jest właściwym terminem dla opisu utraty twardych tkanek zęba pod wpływem czynników mechanicznych. W stomatologii częściej spotyka się pojęcie resorpcji, ale to inny proces.
Najczęstszy błąd to wybór "atrycji" dla każdego mechanicznego starcia, bez sprawdzenia, czy przyczyną był kontakt ząb–ząb. Drugi błąd to sugerowanie się podobnym brzmieniem słów (abrazja/abfrakcja) zamiast analizą mechanizmu: zewnętrzne tarcie vs przeciążenia.
Gdy w wywiadzie i badaniu widoczne są cechy starcia powiązane z higieną i nawykami: agresywne szczotkowanie, nadwrażliwość przy odsłoniętych szyjkach, lokalizacja ubytków zgodna z miejscem działania szczoteczki. Wtedy kluczowa jest edukacja i korekta techniki.
Ucz się porównawczo: zrób tabelę "przyczyna–typowe miejsca–przykłady". Zapamiętaj: szczoteczka/pasta/nawyk → abrazja; kontakt ząb–ząb/bruksizm → atrycja; przeciążenia i ubytki przyszyjkowe → abfrakcja. Ćwicz na krótkich definicjach jak w testach.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że abrazja to utrata szkliwa i zębiny spowodowana zewnętrznymi czynnikami mechanicznymi (np. szczotkowaniem, nawykami), czyli innymi niż kontakt ząb–ząb.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Abrazja_(stomatologia) - dostęp 2026-03-04
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Atrycja - dostęp 2026-03-04
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Abfrakcja - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z profilaktyki stomatologicznej omawiające ubytki niepróchnicowe
  • Materiały dydaktyczne dotyczące etiologii starć zębów i ubytków przyszyjkowych
  • Algorytmy różnicowania: abrazja vs atrycja vs abfrakcja (notatki, fiszki, tabele porównawcze)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego