W roztworze przesyconym znajduje się więcej substancji rozpuszczonej, niż wynikałoby to z równowagowej rozpuszczalności w danych warunkach. Taki układ jest nietrwały: niewielka zmiana warunków (np. obniżenie temperatury) może spowodować, że część substancji nie będzie mogła pozostać w roztworze.
Jeżeli wraz ze spadkiem temperatury maleje rozpuszczalność danej substancji, roztwór staje się "zbyt bogaty" w składnik rozpuszczony. Wtedy następuje wytrącanie fazy stałej w postaci kryształów, czyli krystalizacja. Jest to jedna z podstawowych metod otrzymywania i oczyszczania substancji w laboratorium (w wersji praktycznej często mówi się o rekystalizacji).
Pozostałe odpowiedzi opisują inne zjawiska:
- Odparowanie polega na usuwaniu rozpuszczalnika przez przejście w parę. Może prowadzić do wzrostu stężenia i ewentualnego wytrącenia, ale mechanizm podany w pytaniu jest inny: kluczowe jest ochłodzenie, a nie ubytek rozpuszczalnika.
- Dekantacja to zlewanie cieczy znad osadu; jest techniką mechaniczną stosowaną po sedymentacji lub wirowaniu, głównie dla zawiesin, a nie dla roztworów przesyconych.
- Sedymentacja oznacza opadanie cząstek stałych w cieczy pod wpływem grawitacji. Dotyczy układów, w których cząstki są już nierozpuszczone (zawiesina), a nie procesu tworzenia kryształów w wyniku spadku rozpuszczalności.
W zadaniach egzaminacyjnych warto szukać słów-kluczy: roztwór przesycony + obniżenie temperatury niemal zawsze kierują do krystalizacji.
