KWALIFIKACJA HAN1 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 22.
Producent nie ma obowiązku znakowania datą minimalnej trwałości albo terminem przydatności do spożycia, takich produktów jak
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyjątki od obowiązku podawania daty dotyczą m.in. produktów bardzo trwałych, które nie ulegają szybkim zmianom jakościowym przy prawidłowym przechowywaniu.
Do takich towarów zalicza się m.in. cukier i sól, natomiast wyroby mleczne i wiele napojów co do zasady podlega obowiązkowi datowania.

Pełne wyjaśnienie:

Na etykietach żywności spotyka się dwa podstawowe rodzaje oznaczeń czasu:

  • data minimalnej trwałości – informuje, do kiedy produkt zachowuje najlepsze właściwości (jakość, smak, aromat) przy prawidłowym przechowywaniu,
  • termin przydatności do spożycia – dotyczy żywności szybko psującej się z punktu widzenia bezpieczeństwa i po upływie tego terminu produkt może być niebezpieczny.

Pytanie dotyczy sytuacji, w której producent nie ma obowiązku umieszczania na opakowaniu ani daty minimalnej trwałości, ani terminu przydatności do spożycia. Taki wyjątek dotyczy przede wszystkim produktów o bardzo dużej trwałości, które – przy typowych warunkach przechowywania – nie wymagają wyznaczania daty w celu ochrony konsumenta.

Odpowiedź "cukier i sól" pasuje do tej grupy: są to produkty trwałe, stabilne i w praktyce handlowej traktowane jako towary, dla których obowiązek datowania może nie występować.

Pozostałe propozycje są mniej trafne, ponieważ:

  • "mleko i masło" – to produkty wrażliwe na warunki chłodnicze, zwykle wymagają podania daty (ze względu na świeżość i bezpieczeństwo),
  • "twarogi i jogurty" – są typową żywnością szybko psującą się, dla której oznaczenie terminu ma kluczowe znaczenie w obrocie,
  • "soki i napoje niegazowane" – choć bywają trwałe, co do zasady są znakowane (np. w zależności od technologii utrwalenia i rodzaju opakowania), więc nie stanowią typowego przykładu zwolnienia.

W praktyce sprzedawcy warto zapamiętać: jeśli produkt jest łatwo psujący się (nabiał, mięso, garmaż), datowanie jest krytyczne; jeśli jest to trwały towar sypki (jak cukier, sól), mogą występować wyjątki. Ponieważ wykazy wyjątków mogą się zmieniać, w pracy należy opierać się na aktualnych procedurach sklepu i wymaganiach dla danej kategorii towaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Data minimalnej trwałości informuje, do kiedy produkt zachowuje najlepszą jakość (np. smak, zapach, konsystencję) przy prawidłowym przechowywaniu. Po tej dacie produkt nie zawsze jest niebezpieczny, ale może stopniowo tracić cechy jakościowe. W handlu pomaga w rotacji towaru i ocenie przydatności.
Termin przydatności do spożycia dotyczy żywności szybko psującej się i jest związany z bezpieczeństwem zdrowotnym. Po jego upływie produktu nie należy spożywać ani sprzedawać jako żywności. Data minimalnej trwałości dotyczy głównie jakości, a nie bezpośrednio bezpieczeństwa.
Cukier i sól to produkty bardzo trwałe i stabilne, które przy prawidłowym przechowywaniu nie ulegają szybkim zmianom typowym dla żywności świeżej. Z tego powodu przepisy dopuszczają wyjątki od obowiązku podawania daty dla wybranych kategorii produktów trwałych. W praktyce zawsze warto sprawdzić wymagania dla konkretnego towaru.
W obrocie detalicznym produkty mleczne są zwykle datowane, bo są wrażliwe na temperaturę i procesy psucia. Dla sprzedawcy kluczowe jest kontrolowanie zgodności etykiety i warunków chłodniczych oraz stosowanie rotacji FEFO. Wyjątki nie są tu typowe, więc brak daty powinien zwrócić uwagę.
Najczęściej są to produkty szybko psujące się, np. część wyrobów mlecznych, garmaż, świeże mięso i ryby oraz żywność wymagająca ścisłego łańcucha chłodniczego. W praktyce oznacza to konieczność pilnej rotacji, bieżącej kontroli stanów magazynowych oraz wycofania produktu po upływie terminu.
Zwykle są znakowane datą, ale szczegóły zależą od rodzaju produktu i sposobu utrwalenia. Sprzedawca powinien przyjąć zasadę, że napoje pakowane mają wymagane informacje na etykiecie, w tym oznaczenie czasu, o ile nie jest to szczególny wyjątek przewidziany dla danej kategorii. W razie wątpliwości stosuje się procedury sklepu.
Podczas przyjęcia dostawy porównuje się daty/terminy z dokumentami, sprawdza czy etykieta jest czytelna i zgodna z wymaganiami oraz ocenia, czy termin umożliwia sprzedaż w planowanym czasie. W przypadku towarów chłodniczych kontroluje się także warunki transportu. To ogranicza straty i ryzyko reklamacji.
Częsty błąd to traktowanie daty minimalnej trwałości jak bezwzględnego zakazu sprzedaży i spożycia, albo odwrotnie: lekceważenie terminu przydatności do spożycia. Myli się też produkty trwałe z produktami świeżymi. Na egzaminie warto łączyć typ produktu (trwały vs świeży) z właściwym rodzajem oznaczenia.
FEFO (first expire, first out) stosuje się wtedy, gdy kluczowe jest pierwszeństwo towaru z najkrótszą datą/terminem, niezależnie od daty przyjęcia. Dotyczy to zwłaszcza żywności szybko psującej się. FIFO (first in, first out) bywa niewystarczające, gdy partie mają różne terminy mimo podobnych dat dostawy.
Ucz się przez przykłady: dobierz typowe grupy towarów (nabiał, pieczywo, mrożonki, produkty sypkie) i dopasuj do nich wymagane oznaczenia. Ćwicz czytanie etykiet oraz rozpoznawanie, co jest informacją obowiązkową. Pomaga też zapamiętanie, że wyjątki dotyczą głównie produktów bardzo trwałych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Regulation (EU) No 1169/2011 of the European Parliament and of the Council on the provision of food information to consumers (consolidated text), EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj (dostęp: 2026-03-02)
  • Regulation (EC) No 178/2002 of the European Parliament and of the Council laying down the general principles and requirements of food law, EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2002/178/oj (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do kwalifikacji HAN.1 dotyczące towaroznawstwa i znakowania produktów
  • Materiały szkoleniowe producentów i sieci handlowych o etykietowaniu żywności
  • Oficjalne poradniki/komunikaty instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności (sekcje o znakowaniu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego