KWALIFIKACJA GIW6 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 11.
Profil morfologiczny wykonany został wzdłuż linii
Ilustracja przedstawia mapę topograficzną z izoliniami oraz przekrój terenowy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Profil morfologiczny to przekrój rzeźby terenu sporządzony wzdłuż konkretnej linii na mapie/rysunku. Poprawną odpowiedź wybiera się przez dopasowanie punktów końcowych i przebiegu linii przekroju do przedstawionego profilu (kierunek i kolejność punktów mają znaczenie).

Pełne wyjaśnienie:

Profil morfologiczny (profil topograficzny) przedstawia zmianę wysokości terenu wzdłuż wybranej linii przekroju poprowadzonej na mapie lub szkicu. Innymi słowy: wybieramy na planie odcinek, a następnie "przenosimy" na wykres kolejne wysokości (rzędne) napotykane podczas przechodzenia po tej linii.

Aby wskazać, wzdłuż której linii wykonano profil, należy:

  • Sprawdzić punkty końcowe profilu – muszą odpowiadać literom na mapie (np. od punktu E do punktu F).
  • Porównać przebieg zmian wysokości: gdzie profil rośnie (podejście), gdzie maleje (zejście), czy występują wypłaszczenia lub strome fragmenty.
  • Uwzględnić kierunek od pierwszej litery do drugiej. Ten sam odcinek czytany "od końca" daje profil o odwróconej kolejności zmian.

Odpowiedź E-F oznacza, że profil został wykonany dokładnie wzdłuż odcinka łączącego punkty E i F na ilustracji. Pozostałe propozycje (C-D, A-B, G-H) są błędne, ponieważ odnoszą się do innych odcinków, a więc do innej sekwencji przeciętych form terenu i innych zmian wysokości. Typowym powodem pomyłki jest sugerowanie się wyłącznie "ogólnym kształtem" profilu, bez weryfikacji liter oraz bez kontroli kierunku odczytu.

W praktyce geologicznej umiejętność ta jest ważna przy dokumentowaniu terenu, przygotowaniu przekrojów do raportów oraz planowaniu prac terenowych, gdzie rzeźba terenu wpływa na dostępność, spływ wód czy lokalizację punktów badań.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Profil morfologiczny to wykres przedstawiający zmiany wysokości terenu wzdłuż wybranej linii na mapie. Pokazuje, gdzie teren się wznosi, opada, ma wypłaszczenia lub strome odcinki. Jest to przekrój rzeźby terenu, a nie budowy geologicznej warstw.
Trzeba porównać profil z liniami na mapie: sprawdzić punkty startu i końca (oznaczenia literowe) oraz przebieg zmian wysokości po drodze. Zwróć uwagę na kolejność: od pierwszej litery do drugiej. Odwrócenie kierunku daje "odwrócony" przebieg profilu.
Bo profil jest zapisem kolejnych wysokości w czasie "przejścia" po linii. Gdy czytasz od F do E, kolejność wzniesień i obniżeń się odwraca. Możesz wtedy błędnie dopasować odcinek, mimo że to ta sama prosta na mapie, tylko interpretowana w przeciwną stronę.
Najczęściej kluczowe są izohipsy (poziomice), wartości wysokości (rzędne) i skala mapy. Izohipsy mówią o kształcie rzeźby: ich zagęszczenie oznacza stromy stok, a duże odstępy – łagodny. Skala pomaga ocenić odległości i "rozciągnięcie" profilu.
Nie. Profil morfologiczny dotyczy powierzchni terenu (topografii) i pokazuje wysokości wzdłuż linii. Przekrój geologiczny pokazuje budowę geologiczną podłoża (warstwy, uskoki, litologię). Na egzaminie łatwo je pomylić, jeśli nie sprawdzisz, co przedstawia wykres.
Najczęstsze są: pomylenie punktów końcowych (złe litery), nieuwzględnienie kierunku (czytanie "od końca"), sugerowanie się tylko kształtem bez sprawdzenia wysokości oraz pominięcie stref stromych i łagodnych (zagęszczenie izohips). Pomaga systematyczne porównywanie etap po etapie.
Na mapie poziomicowej dolina zwykle daje układ poziomic w kształcie "V" skierowanego pod górę cieku, a grzbiet – "V" skierowane w dół stoku. Jeśli linia przekroju przechodzi przez takie układy, na profilu pojawi się odpowiednio obniżenie (dolina) lub wyniesienie (grzbiet).
Profile wykonuje się m.in. przy rozpoznaniu terenu przed wierceniami, przy projektowaniu przekrojów dla dokumentacji, w analizie spływu wód i dostępności terenu oraz przy ocenie uwarunkowań dla robót ziemnych. Pomagają szybko ocenić, jak zmienna jest rzeźba na planowanej trasie.
Nie zawsze. W zadaniach egzaminacyjnych często wystarcza poprawne dopasowanie linii na podstawie charakterystycznych zmian (strome/łagodne, lokalne maksimum/minimum). Jednak w rzeczywistym opracowaniu profil powinien bazować na odczytanych lub zmierzonych rzędnych, aby był ilościowo poprawny.
Ćwicz na mapach z poziomicami: wyznacz linię, odczytaj kolejne wysokości, narysuj profil i potem spróbuj dopasować go z powrotem do mapy. Zawsze kontroluj punkty końcowe, kierunek i strefy stromizn. Pomaga też powtarzanie znaków i zasad interpretacji izohips.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Profil morfologiczny to przekrój rzeźby terenu sporządzony wzdłuż konkretnej linii na mapie/rysunku."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z kartografii/topografii dla geologów (dział: przekroje i profile terenu)
  • Instrukcje szkolne/branżowe dotyczące sporządzania profili morfologicznych na podstawie map poziomicowych
  • Zestawy ćwiczeń z interpretacji map i przekrojów (mapa + profil)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego