KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 29.
Profil podłużny trasy został sporządzony w podwójnej skali 1:100/1000. De wynosi skala odległości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zapisie podwójnej skali profilu podłużnego pierwsza wartość (np. 1:100) dotyczy zwykle skali pionowej (wysokości), a druga (np. 1:1000) skali poziomej, czyli odległości wzdłuż trasy. Dlatego skala odległości wynosi 1:1000.

Pełne wyjaśnienie:

Profil podłużny (niwelacyjny) trasy przedstawia przebieg wysokości (rzędnych) w funkcji odległości wzdłuż osi trasy. Ponieważ różnice wysokości są zazwyczaj znacznie mniejsze niż długości odcinków, aby rysunek był czytelny, stosuje się podwójną skalę (różne skale dla osi pionowej i poziomej).

W praktyce zapis typu 1:100/1000 interpretuje się jako:

  • 1:100 – skala pionowa (wysokości), dzięki której niewielkie różnice wysokości są wyraźniejsze na rysunku,
  • 1:1000 – skala pozioma, czyli skala odległości wzdłuż trasy (kilometraż, odcięte punktów, długości odcinków).

Dlatego odpowiedź "1:1000" jest właściwa: odnosi się do osi poziomej, na której odkładane są odległości.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne z typowych powodów:

  • "1:100" – to najczęściej skala pionowa, więc jej wybór wynika z pomylenia osi profilu.
  • "1:10" – to skala bardzo duża (mały mianownik), zwykle nieadekwatna dla odległości trasy; wybór bywa efektem zgadywania lub błędnego skojarzenia z rysunkiem detalu.
  • "1:10000" – to skala bardzo mała dla profilu odległości w typowych zadaniach egzaminacyjnych; może wynikać z przeoczenia, że druga liczba w zapisie podwójnej skali dotyczy odległości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis dwóch skal rozdzielonych ukośnikiem, zawsze zadaj sobie pytanie: która wartość dotyczy wysokości (oś pionowa), a która odległości (oś pozioma). W profilach podłużnych skala pionowa bywa "większa" (np. 1:100), a pozioma "mniejsza" (np. 1:1000), aby uzyskać przewyższenie i czytelność wykresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis dwóch różnych skal dla dwóch osi profilu. Pierwsza wartość odnosi się zwykle do osi pionowej (wysokości), a druga do osi poziomej (odległości wzdłuż trasy). Dzięki temu wysokości są "powiększone" względem długości i profil jest czytelniejszy.
Skala odległości dotyczy osi poziomej (kilometrażu i długości). W zapisie dwóch skal rozdzielonych ukośnikiem najczęściej druga liczba oznacza skalę poziomą. Warto też sprawdzić opisy osi: pozioma = odległość, pionowa = rzędne.
Bo długości trasy są zwykle dużo większe niż różnice wysokości. Gdyby użyć jednej skali, zmiany wysokości byłyby prawie niewidoczne. Zwiększenie skali pionowej (mniejszy mianownik) uwidacznia spadki i wzniesienia oraz ułatwia analizę niwelety.
Najczęściej myli się osie: wybiera się 1:100 jako skalę odległości, bo jest "pierwsza" w zapisie. Drugi błąd to zgadywanie na podstawie samej wielkości liczby bez zrozumienia, że odległość odnosi się do osi poziomej profilu, a wysokość do pionowej.
Nie zawsze, bo zależy od konwencji opisu w danym opracowaniu. W zadaniach szkolnych i egzaminacyjnych bardzo często pierwsza skala w zapisie podwójnym dotyczy wysokości, ale bezpiecznie jest potwierdzić to opisem osi lub nagłówkiem rysunku.
Oś pionowa zwykle ma opis wysokości (rzędne, wysokości, m n.p.m.), a oś pozioma ma opis odległości (kilometraż, metry, łańcuchowanie). Często stosuje się też siatkę: pionowa ma gęstsze podziały dla wysokości, pozioma dla odległości.
Skala pozioma (odległości) mówi, jak przeliczać odcinki na papierze na odległości w terenie. Im większy mianownik, tym więcej metrów "mieści się" na krótszym odcinku rysunku. To wpływa na to, jak wygodnie da się zaznaczyć punkty i opisać kilometraż.
Skala pionowa decyduje o tym, jak wyraźnie widać zmiany wysokości. Przy większym przewyższeniu (większej skali pionowej względem poziomej) nachylenia na rysunku wyglądają "ostrzej", co ułatwia zauważenie miejsc o dużych spadkach, ale może też zniekształcać intuicję co do rzeczywistych kątów.
W typowej interpretacji profilu podłużnego wartość odnosząca się do odległości to skala pozioma, czyli druga część zapisu po ukośniku. Oznacza ona przeliczenie odcinków osi trasy na rysunku na rzeczywiste odległości w terenie.
Ćwicz rozróżnianie osi profilu (pozioma = odległość, pionowa = wysokość) i czytanie zapisów podwójnej skali. Rozwiązuj zadania z interpretacji profili, sprawdzaj opisy osi i jednostki. Unikaj automatycznego wybierania pierwszej liczby z zapisu skali.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W zapisie podwójnej skali profilu podłużnego pierwsza wartość (np. 1:100) dotyczy zwykle skali pionowej (wysokości), a druga (np. 1:1000) skali poziomej, czyli odległości wzdłuż trasy."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej dotyczące profili (podłużnych i poprzecznych)
  • Instrukcje szkolne/branżowe opracowania profili oraz rysunku technicznego geodezyjnego
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z interpretacji skali i opracowań profilowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego