W zaprawach budowlanych zapis typu 1:3:12 oznacza proporcje objętościowe kolejnych składników podanych w odpowiedzi. W praktyce budowlanej taki zapis ułatwia dozowanie "na miarkę" (np. pojemnikami), bez ważenia materiału.
W zaprawie cementowo-glinianej kluczowe są trzy elementy:
- cement – podstawowe spoiwo, które odpowiada za wiązanie i twardnienie zaprawy,
- zawiesina gliniana (mleko gliniane) – dodatek o roli naturalnego plastyfikatora; powstaje przez rozmulanie gliny w wodzie i poprawia urabialność, może też ograniczać skurcz,
- piasek – kruszywo stanowiące "szkielet" zaprawy.
Dlatego poprawne przypisanie proporcji 1:3:12 to: cement : zawiesina gliniana : piasek. Pierwsza liczba odnosi się do cementu (spoiwa), druga do zawiesiny glinianej (dodatku modyfikującego), a trzecia do piasku (kruszywa).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "cement: piasek: zawiesina gliniana" – zamienia miejscami kruszywo i dodatek; prowadzi to do błędnego odczytania receptury i w praktyce do innej konsystencji oraz właściwości zaprawy.
- "cement: zawiesina gliniana: woda" – pomija piasek, czyli podstawowe kruszywo zaprawy; w typowej zaprawie nie można "zastąpić" kruszywa samą wodą.
- "cement: woda: zawiesina gliniana" – wprowadza wodę jako osobny składnik w miejsce kruszywa oraz rozbija logiczną rolę zawiesiny (która sama jest mieszaniną gliny i wody).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w nazwie zaprawy pojawia się człon "gliniana", spodziewaj się, że obok cementu i piasku wystąpi zawiesina gliniana jako istotny składnik receptury, a nie wyłącznie "woda".
