KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 1.
Proporcjonalne wydłużenie materiału pod wpływem statycznej siły rozciągającej opisuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Proporcjonalne wydłużenie materiału pod wpływem statycznej siły rozciągającej jest cechą odkształceń sprężystych w zakresie liniowym. Opisuje je prawo Hooke’a, które wiąże obciążenie (naprężenie/siłę) z odkształceniem. Pozostałe prawa dotyczą innych zjawisk: ruchu, przepływu ciśnienia w płynach lub wydzielania ciepła.

Pełne wyjaśnienie:

Zależność "proporcjonalne wydłużenie materiału pod wpływem statycznej siły rozciągającej" dotyczy odkształceń sprężystych. W typowej próbie rozciągania, dopóki nie zostanie przekroczony zakres sprężysty (liniowy), przyrost obciążenia powoduje proporcjonalny przyrost wydłużenia. Tę liniową zależność opisuje prawo Hooke’a (w ujęciu ogólnym: odkształcenie jest proporcjonalne do naprężenia/siły w zakresie sprężystym).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "prawo Newtona" odnosi się do dynamiki ruchu (zależności siły, masy i przyspieszenia) oraz oddziaływań, a nie do sprężystości materiałów i wydłużeń prętów w próbie statycznej.
  • "prawo Joule’a" dotyczy zjawisk elektrycznych i cieplnych (wydzielania ciepła w przewodniku podczas przepływu prądu). Nie opisuje mechanicznego rozciągania ani odkształceń materiału.
  • "prawo Pascala" dotyczy przenoszenia ciśnienia w płynach (cieczach i gazach) w zamkniętym układzie. Jest ważne np. w hydraulice, ale nie opisuje proporcjonalności wydłużenia elementu stałego przy rozciąganiu.

W praktyce technicznej (także w motoryzacji) rozumienie prawa Hooke’a pomaga interpretować pracę elementów sprężystych: sprężyn, elementów gumowo-metalowych czy ugięć konstrukcji w dopuszczalnym zakresie. Kluczowe jest słowo "proporcjonalne" oraz fakt, że mowa o materiale i wydłużeniu, czyli o sprężystości i odkształceniu, a nie o ruchu, cieple czy hydraulice.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawo Hooke’a mówi, że w zakresie sprężystym odkształcenie (np. wydłużenie) jest proporcjonalne do przyłożonej siły lub naprężenia. Oznacza to zależność liniową: większa siła rozciągająca daje większe wydłużenie, ale bez trwałej deformacji po odciążeniu.
Słowo "proporcjonalne" wskazuje na liniową zależność między obciążeniem a wydłużeniem. Taki opis pasuje do zachowania materiału w zakresie sprężystym, gdzie obowiązuje prawo Hooke’a. Gdy zależność przestaje być proporcjonalna, materiał zbliża się do granic sprężystości lub zaczyna się odkształcać trwale.
Jeśli opis dotyczy odkształceń, wydłużenia, sprężystości – wybierasz prawo Hooke’a. Jeśli mowa o ruchu, przyspieszeniu, bezwładności i zależności siły od masy – wtedy pasują prawa Newtona. Najpierw identyfikuj zjawisko, dopiero potem kojarz nazwę prawa.
Prawo Pascala dotyczy płynów: zmiana ciśnienia w zamkniętej cieczy/gazie rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach. To podstawa działania układów hydraulicznych. Wydłużenie materiału stałego pod wpływem rozciągania to mechanika sprężystości, a nie rozkład ciśnienia w płynie.
Prawo Joule’a wiąże wydzielanie ciepła w przewodniku z przepływem prądu (zjawiska elektryczne/termiczne). Nie dotyczy mechanicznego rozciągania ani zależności siły od wydłużenia. W testach myli się je czasem przez skojarzenie z "energią", ale tu kluczowe są odkształcenia materiału.
Prawo Hooke’a obowiązuje w zakresie sprężystym, gdy odkształcenia są małe i liniowe. Przestaje pasować, gdy materiał wchodzi w zakres nieliniowy lub plastyczny: po odciążeniu element nie wraca do pierwotnych wymiarów. Wtedy zależność siła–wydłużenie nie jest już proporcjonalna.
Warto umieć rozróżniać: naprężenie, odkształcenie, zakres sprężysty, odkształcenie plastyczne oraz ogólną ideę wykresu rozciągania. Te pojęcia pomagają rozpoznać, czy pytanie dotyczy sprężystości (Hooke), czy innych działów fizyki.
Nie, to pytanie jest typowo rozpoznawcze: wskazuje zjawisko (proporcjonalne wydłużenie pod siłą statyczną) i wymaga dopasowania właściwego prawa fizyki. Obliczenia z modułu sprężystości lub zależności liczbowych mogą pojawić się w innych zadaniach, ale tutaj nie są potrzebne.
Najczęściej działa skojarzenie: "siła" → Newton albo "ciśnienie" → Pascal, bez analizy, że pytanie mówi o wydłużeniu materiału. Pomaga metoda: wypisz w głowie, czy obiekt jest ciałem stałym i czy mowa o odkształceniu. Jeśli tak, to kierunek jest sprężystość i Hooke.
Szukaj słów kluczowych: wydłużenie, odkształcenie, sprężystość, proporcjonalność, statyczne rozciąganie. Ten zestaw prowadzi do prawa Hooke’a. Gdy pojawia się prąd i ciepło, rozważasz Joule’a; gdy ruch – Newtona; gdy hydraulika – Pascala.
info

Około 71% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Proporcjonalne wydłużenie materiału pod wpływem statycznej siły rozciągającej jest cechą odkształceń sprężystych w zakresie liniowym."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Prawo Hooke’a" – opis zależności odkształcenia sprężystego od siły/naprężenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Hooke%E2%80%99a (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Odkształcenie (mechanika)" – pojęcie odkształcenia i zależności w zakresie sprężystym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Odkszta%C5%82cenie_(mechanika) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Pr%C3%B3ba_rozci%C4%85gania" – kontekst statycznego rozciągania i wykresu naprężenie–odkształcenie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%B3ba_rozci%C4%85gania (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik: podstawy fizyki (mechanika, sprężystość, odkształcenia)
  • Materiały z wytrzymałości materiałów: naprężenie, odkształcenie, zakres sprężysty
  • Zadania testowe z rozpoznawania praw fizyki i ich zastosowań w technice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego