Refraktometr wykorzystuje zjawisko załamania światła na granicy ośrodków. W praktyce kluczowym elementem są pryzmaty pomiarowe, na których rozprowadza się badaną próbkę. Dlatego stan powierzchni pryzmatu (czystość, brak filmu, brak zarysowań) bezpośrednio wpływa na widoczność granicy światło–cień i na wiarygodność odczytu.
Odpowiedź "acetonem lub eterem i osuszyć" jest poprawna, ponieważ wskazuje typowe środki do odtłuszczania i usuwania pozostałości po próbce. Rozpuszczalniki lotne pomagają usunąć substancje organiczne i szybciej odparowują, ale sam fakt odparowania nie wystarcza: ważne jest także osuszenie/wytarcie, aby nie pozostawić smug i mikrofilmu.
Pozostałe propozycje są problematyczne z punktu widzenia praktyki pracy z optyką:
- "2% roztworem zasady sodowej i wytrzeć do sucha" – roztwory zasadowe są typowe do mycia szkła laboratoryjnego z tłuszczów, ale przy optyce mogą zwiększać ryzyko pozostawienia osadu (np. po odparowaniu) i zwykle wymagają bardzo dokładnego płukania wodą, co komplikuje przygotowanie do pomiaru.
- "10% roztworem kwasu solnego i osuszyć" – kwas może usuwać niektóre osady nieorganiczne, jednak przy rutynowym czyszczeniu pryzmatów nie jest to rozwiązanie pierwszego wyboru; dodatkowo pozostawione ślady roztworu lub konieczność płukania mogą wprowadzać kolejne zanieczyszczenia i film wodny.
- "roztworem kwasu octowego i pozostawić do wyschnięcia" – pozostawianie do samoistnego wyschnięcia zwiększa ryzyko smug i nierównomiernego filmu, a kwas octowy nie jest typowym środkiem do szybkiego odtłuszczania pryzmatów przed pomiarem.
Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o przygotowanie refraktometru zwykle szuka się odpowiedzi łączącej skuteczne odtłuszczenie z brakiem pozostałości na pryzmacie oraz z czynnością końcową: osuszyć/wytrzeć do sucha.
