KWALIFIKACJA ELE8 + ELE9 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 6.
Przeciwwagę w dźwigach stosuje się w celu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeciwwaga w dźwigu trakcyjnym wytwarza odpowiednie naprężenie lin po obu stronach koła napędowego, dzięki czemu powstaje wymagane sprzężenie cierne.
To zapobiega ślizganiu się lin na kole i umożliwia przeniesienie siły napędowej na ruch kabiny.

Pełne wyjaśnienie:

W dźwigach trakcyjnych (ciernych) kabina i przeciwwaga są połączone linami, które przebiegają przez koło napędowe. Aby napęd działał, liny muszą przenosić siłę przez tarcie między liną a rowkami koła. Kluczową rolą przeciwwagi jest zapewnienie odpowiedniego obciążenia i naprężenia układu linowego, tak aby powstało sprzężenie cierne lin nośnych z kołem napędzającym. Gdyby naprężenie było zbyt małe, liny mogłyby ślizgać się po kole, a dźwig nie ruszałby prawidłowo lub pracowałby niestabilnie.

Odpowiedź "zapewnienia sprzężenia ciernego lin nośnych z kołem napędzającym" jest więc poprawna, bo opisuje mechanizm niezbędny do działania napędu trakcyjnego.

Pozostałe propozycje nie opisują właściwej funkcji przeciwwagi:

  • "zapewnienia sztywności konstrukcji kabiny" – sztywność kabiny wynika z jej konstrukcji nośnej i wzmocnień, a nie z obecności przeciwwagi w szybie.
  • "zrównoważenia ciśnienia w układzie hydraulicznym" – to skojarzenie dotyczy dźwigów hydraulicznych; w napędzie trakcyjnym nie ma układu podnoszenia opartego na ciśnieniu oleju w siłowniku, a przeciwwaga nie służy do "wyrównywania ciśnień".
  • "kontroli poruszania się dźwigu" – kontrolę realizują układy sterowania, czujniki i zabezpieczenia; przeciwwaga jest elementem mechanicznym układu równoważenia i naciągu, nie systemem kontrolnym.

W praktyce przeciwwaga dodatkowo zmniejsza wymagany moment napędowy (silnik "widzi" głównie różnicę mas), ale w tym pytaniu najtrafniej ujęto jej rolę jako elementu zapewniającego poprawną trakcję (brak poślizgu) na kole napędowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przeciwwaga to masa połączona z kabiną za pomocą lin, poruszająca się w szybie po prowadnicach. Jej zadaniem jest mechaniczne "doważenie" układu, tak aby liny były odpowiednio naprężone i aby napęd cierny mógł skutecznie przenosić siłę z koła napędowego na ruch kabiny.
Tarcie działa skutecznie tylko przy odpowiednim docisku. Przeciwwaga powoduje właściwe obciążenie lin po obu stronach koła napędowego, zwiększając naprężenie i stabilizując warunki tarcia w rowkach koła. Dzięki temu liny nie ślizgają się i napęd może bezpiecznie poruszać kabiną.
Zbyt małe naprężenie może prowadzić do poślizgu lin na kole napędowym, problemów z ruszaniem, nierównej pracy oraz pogorszenia dokładności zatrzymań. W skrajnych przypadkach dźwig może nie osiągać wymaganej prędkości lub uruchamiać zabezpieczenia, bo napęd nie przenosi momentu w sposób powtarzalny.
Nie. Przeciwwaga jest elementem mechanicznym układu napędowego i linowego. Sterowanie ruchem realizują układy elektryczne i automatyka (sterownik, falownik, czujniki, zabezpieczenia). Przeciwwaga wpływa na bilans sił i tarcie, ale nie "kontroluje" ruchu w sensie regulacji i decyzji sterujących.
W dźwigu hydraulicznym kabina jest unoszona bezpośrednio przez siłownik, a kluczowe są zjawiska związane z ciśnieniem w instalacji. W dźwigu trakcyjnym napęd jest cierny: koło napędowe i liny przenoszą siłę przez tarcie. Przeciwwaga dotyczy typowego układu trakcyjnego, nie "wyrównywania ciśnienia".
Poza zapewnieniem warunków tarcia przeciwwaga zmniejsza zapotrzebowanie na moc napędu: silnik nie musi pokonywać pełnego ciężaru kabiny, lecz głównie różnicę mas między kabiną (z ładunkiem) a przeciwwagą. To przekłada się na mniejsze zużycie energii i korzystniejsze warunki pracy napędu.
W pytaniach testowych o dźwig trakcyjny właściwa będzie odpowiedź wskazująca na zapewnienie trakcjii, czyli sprzężenia ciernego lin z kołem napędowym. To najbardziej "mechaniczna" i kluczowa rola przeciwwagi w układzie linowo-kołowym. Pozostałe hasła zwykle dotyczą innych podzespołów lub innych typów dźwigów.
Najczęstsze pomyłki to przenoszenie skojarzeń z dźwigów hydraulicznych na trakcyjne (ciśnienie, siłownik), a także utożsamianie przeciwwagi z elementem "kontrolnym" lub "konstrukcyjnym" kabiny. Warto zawsze wrócić do mechanizmu: koło napędowe + liny + tarcie + odpowiednie naprężenie.
Jeśli w treści pojawiają się liny nośne, koło napędowe, tarcza cierna lub sformułowania o sprzężeniu ciernym, to prawie na pewno mowa o dźwigu trakcyjnym. Dźwig hydrauliczny będzie opisywany przez pompę, olej, siłownik i ciśnienie. Ten kontekst pomaga dobrać właściwą funkcję przeciwwagi.
Najlepiej łączyć element z jego efektem fizycznym: przeciwwaga → naprężenie lin i tarcie na kole; sterownik → decyzje i logika ruchu; konstrukcja kabiny → sztywność i bezpieczeństwo. Pomaga też rysunek schematyczny układu kabina–lina–koło–przeciwwaga oraz krótkie notatki "co powoduje awarię, gdy element nie działa".
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw budowy dźwigów trakcyjnych (napęd cierny, liny, koło napędowe)
  • Notatki z zajęć: schematy układu kabina–liny–koło–przeciwwaga
  • Instrukcje producentów dźwigów (sekcje: układ linowy, napęd, przeciwwaga) – do nauki terminologii

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego