KWALIFIKACJA EKA7 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 12.
Przedsiębiorca będący płatnikiem podatku VAT zakupił samochód osobowy, który będzie wykorzystywany do celów służbowych i prywatnych. Oblicz jego wartość początkową wiedząc, że cena zakupu netto wyniosła 80 000,00 zł, a podatek VAT 23%.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy samochodzie osobowym używanym służbowo i prywatnie odlicza się 50% VAT.
VAT od 80 000 zł przy stawce 23% to 18 400 zł, z czego odliczalne jest 9 200 zł. Nieodliczone 9 200 zł zwiększa wartość początkową: 80 000 zł + 9 200 zł = 89 200 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość początkowa środka trwałego (tu: samochodu osobowego) jest podstawą do naliczania amortyzacji podatkowej. Przy zakupie przez podatnika VAT kluczowe jest rozróżnienie, jaka część VAT naliczonego może zostać odliczona, a jaka nie podlega odliczeniu i wtedy zwiększa wartość początkową.

Skoro samochód będzie wykorzystywany zarówno do celów służbowych, jak i prywatnych (tzw. użytkowanie mieszane), obowiązuje ograniczenie odliczenia VAT do 50%. Oznacza to, że połowa VAT zostanie odliczona w rozliczeniu VAT, a druga połowa staje się "nieodliczonym VAT" i powinna zostać doliczona do wartości początkowej.

Krok 1: obliczenie VAT od ceny netto
80 000 zł × 23% = 18 400 zł VAT.

Krok 2: podział VAT na część odliczalną i nieodliczalną

  • VAT odliczalny: 18 400 zł × 50% = 9 200 zł
  • VAT nieodliczalny: 18 400 zł × 50% = 9 200 zł

Krok 3: ustalenie wartości początkowej
Wartość początkowa = cena nabycia netto + nieodliczony VAT
80 000 zł + 9 200 zł = 89 200 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 98 400,00 zł to kwota brutto (80 000 zł + 18 400 zł). Przy użytkowaniu mieszanym nie dolicza się całego VAT do wartości początkowej, bo 50% VAT jest odliczane.
  • 80 000,00 zł byłoby poprawne, gdyby przysługiwało odliczenie 100% VAT (np. przy spełnieniu warunków pełnego odliczenia), ale w użytkowaniu mieszanym odliczenie jest ograniczone.
  • 49 200,00 zł nie wynika z żadnej poprawnej procedury ustalania wartości początkowej; to efekt błędnych działań na liczbach (np. odejmowania zamiast doliczania nieodliczonego VAT).

W praktyce księgowej warto zapamiętać zasadę: VAT nieodliczony zwiększa wartość początkową środka trwałego, a VAT odliczony nie wpływa na tę wartość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartość początkowa to kwota, od której nalicza się amortyzację podatkową środka trwałego. Zwykle obejmuje cenę nabycia netto powiększoną o koszty związane z zakupem oraz tę część VAT, której nie można odliczyć (czyli VAT nieodliczony).
Przy tzw. użytkowaniu mieszanym samochodu osobowego ustawodawca ogranicza prawo do odliczenia VAT, bo pojazd służy także celom niezwiązanym z działalnością. W efekcie odlicza się 50% VAT naliczonego, a pozostałe 50% traktuje się jako nieodliczone.
Najpierw liczysz VAT od ceny netto (netto × 23%). Następnie, dla użytkowania mieszanego, dzielisz VAT na pół: 50% jest odliczalne, a 50% nieodliczalne. Wartość początkowa = cena netto + VAT nieodliczony.
Nie. Kwota brutto jest równa netto + cały VAT, ale wartość początkowa zależy od tego, ile VAT możesz odliczyć. Jeśli odliczasz tylko 50% VAT, do wartości początkowej doliczasz jedynie część nieodliczoną, a nie cały VAT.
Najczęściej myli się wartość początkową z kwotą brutto, zapomina się o doliczeniu nieodliczonego VAT albo błędnie dolicza się cały VAT. Częsty jest też błąd polegający na przyjęciu 100% odliczenia mimo informacji o użytku prywatnym.
Pełne odliczenie VAT jest możliwe, gdy spełnione są warunki uznania pojazdu za wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej (w praktyce wiąże się to z dodatkowymi wymogami formalnymi i organizacyjnymi). Wtedy VAT nie zwiększa wartości początkowej.
Poza ceną nabycia netto do wartości początkowej mogą wejść koszty związane z zakupem i przygotowaniem do używania (np. opłaty, ubezpieczenie w drodze, transport) oraz VAT nieodliczony. W zadaniu podano tylko netto i VAT, więc liczy się nieodliczony VAT.
Bo jest to realny, poniesiony wydatek, którego podatnik nie odzyska przez odliczenie w VAT. Skoro ta część podatku naliczonego nie podlega odliczeniu, traktuje się ją jak element kosztu nabycia środka trwałego i dolicza do wartości początkowej.
Sprawdź dwa kroki: 23% z 80 000 zł to 18 400 zł VAT. Przy odliczeniu 50% nieodliczone jest 9 200 zł. Wartość początkowa powinna być większa niż 80 000 zł, ale mniejsza niż 98 400 zł (brutto). 89 200 zł spełnia oba warunki.
To zadanie sprawdza praktyczne ustalanie wartości początkowej środka trwałego, rozumienie wpływu VAT na księgowania i amortyzację oraz poprawne obliczenia (VAT, część odliczalna i nieodliczalna). To typowe kompetencje w prowadzeniu rachunkowości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Ustawa o podatku od towarów i usług (VAT) – art. 86a ust. 1, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 775

Materiały:

  • Tekst ustawy o VAT – przepisy o odliczeniu VAT od pojazdów samochodowych (art. 86a)
  • Podręcznik/kompendium do kwalifikacji EKA.7: środki trwałe i amortyzacja
  • Zbiór zadań rachunkowych z działu VAT i środki trwałe (zadania obliczeniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego