W rozrachunkach z kontrahentami często występuje sytuacja, w której dwie firmy są jednocześnie wobec siebie dłużnikiem i wierzycielem: jedna ma należności, a druga zobowiązania, ale mogą też występować kwoty "w obie strony". Wtedy strony mogą dokonać kompensaty (potrącenia), czyli rozliczyć wzajemne kwoty bez fizycznego przelewu pełnych wartości.
Wartość nieskompensowanych zobowiązań oznacza tę część zobowiązań, która pozostaje do zapłaty po potrąceniu. Aby ją ustalić na podstawie pisma (dołączonego do zadania), wykonuje się typowo następujące kroki:
- zidentyfikować wszystkie pozycje, w których Firma Budowlana Provent jest stroną zobowiązaną (jej dług wobec Budmat),
- zidentyfikować wszystkie pozycje, w których Provent ma należność od Budmat (Budmat jest dłużnikiem),
- sprawdzić, które pozycje dokument obejmuje kompensatą (czasem nie wszystkie rozrachunki podlegają potrąceniu),
- zsumować wartości w obu grupach i policzyć saldo: zobowiązania Provent pomniejszone o należności Provent objęte potrąceniem.
Odpowiedź "1 046 zł" odpowiada sytuacji, gdy po prawidłowym zsumowaniu kwot i zastosowaniu kompensaty pozostaje niewielka różnica po stronie zobowiązań Provent. Pozostałe odpowiedzi są typowe dla błędów rachunkowych: przyjęcia złego kierunku (zamiana należności z zobowiązaniami), zsumowania tylko jednej strony dokumentu albo potrącenia kwot, które nie były objęte kompensatą.
Wskazówka egzaminacyjna: przed obliczeniem salda warto na marginesie dokumentu oznaczyć każdą kwotę literą "N" (należność) lub "Z" (zobowiązanie) z perspektywy wskazanej w pytaniu firmy. To ogranicza ryzyko pomyłki znaku i wyboru odpowiedzi będącej "dużą sumą", a nie prawdziwą różnicą po kompensacie.
