KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 42.
Przedsiębiorstwo produkcyjne ewidencjonuje wyroby gotowe w stałej cenie ewidencyjnej po 190 zł za szt. W ciągu miesiąca wyprodukowano 500 szt. wyrobów gotowych. Rzeczywisty koszt wytworzenia tych wyrobów wynosił 100 000 zł. Produkcja niezakończona nie występuje. Odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów gotowych przyjętych do magazynu wynoszą łącznie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odchylenie od ceny ewidencyjnej to różnica między kosztem rzeczywistym a wartością przyjęcia w stałej cenie ewidencyjnej. Wartość w cenie ewidencyjnej: 190 zł × 500 szt. = 95 000 zł. Koszt rzeczywisty: 100 000 zł. Różnica (odchylenie łączne): 100 000 − 95 000 = 5 000 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Przy ewidencji wyrobów gotowych w stałej cenie ewidencyjnej zapasy w magazynie ujmuje się według tej stałej ceny, a różnicę między kosztem rzeczywistym a ceną ewidencyjną wykazuje się jako odchylenia od cen ewidencyjnych.

Krok 1: ustalenie wartości przyjęcia do magazynu w cenie ewidencyjnej
Wyprodukowano 500 szt., a stała cena ewidencyjna to 190 zł/szt.
500 × 190 = 95 000 zł

Krok 2: porównanie z kosztem rzeczywistym wytworzenia
Rzeczywisty koszt wytworzenia całej produkcji wynosi 100 000 zł. Ponieważ podano, że produkcja niezakończona nie występuje, cały koszt dotyczy wyrobów gotowych przyjętych do magazynu.

Krok 3: obliczenie odchylenia łącznego
Odchylenie = koszt rzeczywisty − wartość w cenie ewidencyjnej
100 000 − 95 000 = 5 000 zł

Odpowiedź "5 000,00 zł" jest poprawna, bo dokładnie odzwierciedla różnicę między tym, ile wyroby faktycznie kosztowały wytworzenia, a tym, na jaką kwotę zostały przyjęte do magazynu w stałej cenie.

Pozostałe propozycje są niepoprawne typowo z następujących powodów:

  • "7 000,00 zł" – błąd rachunkowy (np. pomyłka w mnożeniu 190×500 lub w odejmowaniu).
  • "40 000,00 zł" – prawdopodobne mylenie pojęć (np. potraktowanie 190 zł jako innej podstawy lub porównanie do niewłaściwej wartości).
  • "45 000,00 zł" – podobnie, wskazuje na odjęcie/porównanie do błędnie policzonej wartości ewidencyjnej lub do kwoty niezwiązanej z danymi zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o odchyleniach najpierw policz wartość w cenie ewidencyjnej (ilość × cena), dopiero potem porównaj z kosztem rzeczywistym. Informacja o braku produkcji niezakończonej oznacza, że nic nie trzeba dzielić między wyroby gotowe i WIP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To różnice między rzeczywistym kosztem wytworzenia a wartością ujętą w ewidencji magazynowej w stałej cenie ewidencyjnej. Odchylenia służą do skorygowania wartości zapasów i później mogą wpływać na koszt własny sprzedaży.
Liczy się ją jako ilość sztuk × stała cena ewidencyjna. To wartość, na jaką przyjmujesz wyroby do magazynu w ewidencji ilościowo-wartościowej. Dopiero potem porównujesz ją z kosztem rzeczywistym, aby ustalić odchylenie.
Bo cena ewidencyjna jest umowną stałą wartością stosowaną do bieżącej ewidencji. Rzeczywisty koszt wytworzenia może się różnić. Porównanie tych dwóch wielkości pokazuje, o ile ewidencja "odstaje" od rzeczywistości i jaką kwotę trzeba rozliczyć jako odchylenie.
Ma znaczenie wtedy, gdy rozliczasz koszty produkcji. Jeśli nie ma produkcji w toku, cały koszt wytworzenia przypisujesz do wyrobów gotowych. Gdyby była produkcja niezakończona, część kosztu trzeba byłoby przypisać do WIP, a odchylenie liczyć tylko dla części przyjętej do magazynu.
Najczęściej: pomyłka w mnożeniu ilości przez cenę ewidencyjną, odwrócenie znaku różnicy (liczenie ewidencyjna − rzeczywisty), oraz nieuwzględnienie założeń z treści (np. brak produkcji niezakończonej). Warto zapisać dane i policzyć krok po kroku.
To cena (wartość) przyjęta do stałego ujmowania zapasów w ewidencji magazynowej, aby uprościć księgowania i wyceny bieżące. Różnice między tą ceną a kosztem rzeczywistym ujmuje się oddzielnie jako odchylenia, które następnie rozlicza się zgodnie z przyjętymi zasadami.
W praktyce spotyka się dwa ujęcia: kwotę różnicy ze znakiem (odchylenie dodatnie/ujemne) albo samą wartość odchylenia w sensie kwotowym. Na egzaminach często chodzi o kwotę różnicy. Żeby uniknąć błędu, sprawdzaj, czy pytanie wskazuje "łącznie" bez określenia znaku.
Odchylenia korygują wartość zapasów ujętych w cenach ewidencyjnych do poziomu wynikającego z kosztu rzeczywistego. Gdy wyroby zostaną sprzedane, odpowiednia część odchyleń może zwiększać lub zmniejszać koszt własny sprzedaży, a przez to wpływać na wynik finansowy.
Najprościej: policz wartość partii w cenie ewidencyjnej (ilość × cena), a potem odejmij od kosztu rzeczywistego całej partii. Otrzymasz odchylenie łączne. Jeśli zamiast kosztu partii masz koszt jednostkowy, najpierw przelicz go na całość (× ilość).
Ćwicz schemat: 1) wartość w cenie ewidencyjnej, 2) koszt rzeczywisty, 3) różnica jako odchylenie. Rób krótkie notatki z danych (ilość, cena, koszt). Rozwiązuj serię zadań z i bez produkcji niezakończonej, by nie gubić założeń.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odchylenie od ceny ewidencyjnej to różnica między kosztem rzeczywistym a wartością przyjęcia w stałej cenie ewidencyjnej.

Źródła:

  • IAS Plus (Deloitte): IAS 2 — Inventories, opis standardu i podstawowe zasady wyceny zapasów, https://www.iasplus.com/en/standards/ias/ias2 (dostęp: 2026-03-01)
  • IFRS Foundation: IAS 2 Inventories (strona standardu), https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-2-inventories/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia Zarządzania: hasło dotyczące rachunku kosztów standardowych i odchyleń (wariancji), https://mfiles.pl/pl/index.php/Rachunek_koszt%C3%B3w_standardowych (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rachunku kosztów: ewidencja zapasów w cenach ewidencyjnych i rozliczanie odchyleń
  • Zadania ćwiczeniowe: odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów/wyrobów
  • MSR/IAS 2 "Zapasy" – ogólne zasady wyceny zapasów (dla kontekstu pojęcia kosztu wytworzenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego