W zadaniach z planowania wielkości usług transportowych najczęściej wykorzystuje się prostą zależność proporcjonalną między wartością (tu: przychodem w PLN) a ilością usługi (tu: praca przewozowa w tkm), przy zadanej stawce jednostkowej (PLN/tkm).
Stosujemy wzór:
przychód = stawka × liczba tkm
W treści podano planowany przychód 8 000 PLN oraz wartość 0,16 PLN za 1 tkm. Aby obliczyć, ile tkm trzeba wykonać, przekształcamy wzór:
liczba tkm = przychód / stawka
Podstawienie danych:
- przychód = 8 000 PLN
- stawka = 0,16 PLN/tkm
Obliczenie:
8 000 / 0,16 = 50 000 tkm
To odpowiada poprawnej odpowiedzi "50 000 tkm". Dobrą praktyką jest kontrola wyniku działaniem odwrotnym: 50 000 tkm × 0,16 PLN/tkm = 8 000 PLN, więc rachunek się zgadza.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "8 000 tkm" wynika zwykle z pomylenia jednostek lub z odruchowego przepisania liczby z treści bez przeliczenia; dawałoby przychód tylko 1 280 PLN (8 000 × 0,16).
- "10 000 tkm" to typowy błąd rzędu wielkości (np. błędne zaokrąglenia lub niepoprawne dzielenie); przy tej wartości przychód wyniósłby 1 600 PLN.
- "1 280 tkm" często powstaje przy przypadkowym wykonaniu mnożenia zamiast dzielenia lub przez pomylenie roli wielkości; 1 280 tkm × 0,16 daje 204,8 PLN, więc jest to zdecydowanie za mało.
Na egzaminie zwracaj uwagę na jednostki (PLN/tkm) i zawsze sprawdzaj wynik mnożeniem, bo szybko wychwycisz błąd w doborze działania.
