KWALIFIKACJA SPL4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 9.
Przedsiębiorstwo transportowe średnio w ciągu miesiąca wykonuje pracę przewozową na poziomie 882 000 tonokilometrów (tkm). Do realizacji przewozów wykorzystuje 7 pojazdów, których ładowność wykorzystywana jest przeciętnie w 70%. Ile pracy przewozowej w ciągu miesiąca wykona przedsiębiorstwo 7 pojazdami, na tych samych trasach, jeżeli wykorzystanie ładowności pojazdów wzrośnie do 80%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca przewozowa rośnie proporcjonalnie do wykorzystania ładowności, jeśli liczba pojazdów i trasy są takie same.
Skalujemy wynik: 882 000 tkm × (80% / 70%) = 882 000 × (0,8/0,7) = 882 000 × 8/7 = 1 008 000 tkm, więc poprawna jest wartość 1 008 000 tkm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że przedsiębiorstwo wykonuje średnio 882 000 tkm miesięcznie przy przeciętnym wykorzystaniu ładowności 70%. Następnie pytanie dotyczy sytuacji, gdy liczba pojazdów (7) i trasy pozostają bez zmian, a zmienia się wyłącznie wykorzystanie ładowności do 80%.

W takim ujęciu można przyjąć, że praca przewozowa (w tkm) jest wprost proporcjonalna do średniego stopnia wykorzystania ładowności: jeżeli na tych samych trasach przewozimy średnio więcej ładunku, to liczba tonokilometrów rośnie w tej samej proporcji.

Dlatego nie liczymy "+10%" (to byłby błąd, bo 70% → 80% to wzrost o 10 punktów procentowych, ale względnie jest to 80/70). Stosujemy współczynnik zmiany:

współczynnik = 80% / 70% = 0,8 / 0,7 = 8/7

Następnie przeliczamy wynik miesięczny:

  • 882 000 tkm × 8/7 = (882 000 / 7) × 8
  • 882 000 / 7 = 126 000
  • 126 000 × 8 = 1 008 000 tkm

Zatem poprawny wynik to 1 008 000 tkm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartość 945 000 tkm sugeruje zastosowanie niewłaściwego współczynnika (np. częściowego doliczenia wzrostu lub pomylenie proporcji). 899 000 tkm jest zbyt blisko wartości wyjściowej i zwykle wynika z dodania małej części zamiast przeliczenia 80/70. 1 071 000 tkm wskazuje na przeszacowanie, często powstałe przez błędne potraktowanie zmiany jako 70% → 80% i dodanie 80% lub 10% w niepoprawny sposób.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "na tych samych trasach" i "ta sama liczba pojazdów", a zmienia się tylko procent wykorzystania, najczęściej wystarczy przeskalować wynik przez iloraz nowych i starych procentów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tonokilometr (tkm) to jednostka pracy przewozowej, która łączy masę i odległość. Oznacza przewiezienie 1 tony ładunku na odcinku 1 km. Dzięki temu można porównywać skalę przewozów niezależnie od długości tras i mas ładunków.
Praca przewozowa w tkm opisuje "ile przewieziono" z uwzględnieniem dystansu. W zadaniach najczęściej jest traktowana jako wielkość, która zmienia się proporcjonalnie do przewożonej masy (np. wykorzystania ładowności) przy niezmienionych trasach i liczbie kursów.
Bo 70% → 80% to wzrost o 10 punktów procentowych, ale względnie jest to 80/70 razy więcej niż wcześniej. Dodanie 10% do 882 000 tkm dawałoby inny wynik i nie odzwierciedlałoby rzeczywistego wzrostu przewożonej masy w relacji do stanu bazowego.
Najprościej zamienić 80/70 na 8/7. Potem wykonać dzielenie: 882 000 ÷ 7 = 126 000, a następnie mnożenie: 126 000 × 8 = 1 008 000. To metoda "podziel, potem pomnóż", która minimalizuje błędy rachunkowe.
Liczba 7 pojazdów jest elementem opisu sytuacji, ale w obliczeniu skali zmiany nie musi wystąpić wprost, bo wynik 882 000 tkm już dotyczy pracy wykonanej przez te 7 pojazdów. Kluczowa jest zmiana wykorzystania ładowności z 70% na 80%.
Najczęstsze błędy to: mylenie punktów procentowych z procentem względnym, wykonywanie niepotrzebnych działań na liczbie pojazdów, zaokrąglanie współczynnika zbyt wcześnie oraz traktowanie danych jako wymagających złożonego wzoru. Warto zawsze sprawdzić, co faktycznie się zmienia.
Sprawdź kierunek zmiany: skoro wykorzystanie rośnie z 70% do 80%, praca przewozowa powinna wzrosnąć. Współczynnik 80/70 ≈ 1,14, więc wynik powinien być o ok. 14% większy niż 882 000 tkm, czyli w okolicach 1,0 mln tkm. To szybka kontrola sensowności.
Nie będzie prostej proporcji, gdy zmieniają się także inne warunki: liczba kursów, długość tras, rodzaj ładunku (np. ograniczenia objętościowe), czasy postoju czy dostępność zleceń. Wtedy trzeba uwzględnić dodatkowe założenia lub policzyć wynik z innych danych.
Kluczowe są: wartość bazowa (882 000 tkm) oraz stary i nowy poziom wykorzystania (70% i 80%). Informacje "na tych samych trasach" i "7 pojazdów" mówią, że nie zmienia się struktura pracy, tylko stopień wypełnienia, więc stosuje się współczynnik 80/70.
Ćwicz trzy typy zadań: obliczanie tkm z masy i odległości, porównywanie wariantów (zmiana wykorzystania, liczby kursów, tras) oraz zadania na wskaźniki efektywności. Zawsze zapisuj współczynniki jako ułamki (np. 8/7), bo to przyspiesza rachunki i zmniejsza ryzyko błędu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tonokilometr" – definicja jednostki pracy przewozowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tonokilometr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Praca przewozowa" – pojęcie i sposób ujmowania wielkości przewozów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Praca_przewozowa (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw organizacji transportu (dział: praca przewozowa, tkm)
  • Zadania treningowe z obliczeń procentowych i proporcji (matematyka praktyczna)
  • Materiały dydaktyczne z planowania przewozów i wykorzystania taboru (wskaźniki efektywności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego