KWALIFIKACJA SPL4 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 11.
Przedsiębiorstwo transportowe średnio w ciągu miesiąca wykonuje pracę przewozową na poziomie 882 000 tonokilometrów (tkm). Do realizacji przewozów stosuje 7 pojazdów, których ładowność wykorzystywana jest przeciętnie w 70%. Ile pracy w ciągu miesiąca wykona przedsiębiorstwo 7 pojazdami, na tych samych trasach, jeżeli wykorzystanie ładowności pojazdów wzrośnie do 80%?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca przewozowa na tych samych trasach jest proporcjonalna do wykorzystania ładowności. Wzrost z 70% do 80% oznacza mnożnik 80/70. Zatem 882 000 tkm × (80/70) = 882 000 × 1,142857… = 1 008 000 tkm. Pozostałe wyniki wynikają z błędnego dodawania lub złego mnożenia procentów.

Pełne wyjaśnienie:

Jeżeli firma wykonuje te same przewozy (te same trasy, ta sama liczba pojazdów), to zmiana wykorzystania ładowności wpływa na pracę przewozową w sposób proporcjonalny. Oznacza to, że gdy średnie wykorzystanie ładowności rośnie, to przy niezmienionych pozostałych warunkach rośnie też liczba przewiezionych ton na tych samych odległościach, a więc rośnie liczba tonokilometrów.

Dane wyjściowe mówią, że przy wykorzystaniu ładowności 70% firma osiąga 882 000 tkm miesięcznie. Po zwiększeniu wykorzystania do 80% stosujemy współczynnik zmiany:

współczynnik = 80% / 70% = 80/70 = 8/7 ≈ 1,142857

Następnie liczymy nową pracę przewozową:

882 000 tkm × 80/70 = 882 000 × 8/7 = 126 000 × 8 = 1 008 000 tkm

Dlatego poprawna jest odpowiedź "1 008 000 tkm".

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "945 000 tkm" może wynikać z intuicyjnego, ale błędnego podejścia typu "dodam około 7–8%" lub z pomylenia współczynnika (np. użycia 0,80−0,70 zamiast 0,80/0,70).
  • "899 000 tkm" odpowiada niewielkiej korekcie względem 882 000 tkm i sugeruje błąd zakotwiczenia: uczeń zostaje blisko liczby wyjściowej, nie stosując właściwej proporcji.
  • "1 071 000 tkm" to wynik "za duży" w stosunku do poprawnego i może pochodzić z użycia niewłaściwego mnożnika (np. 0,80/0,60) albo z błędu rachunkowego przy mnożeniu dużych liczb.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu zmienia się procent wykorzystania (z 70% na 80%), prawie zawsze należy użyć ilorazu nowych i starych wartości (80/70), a nie ich różnicy (80−70).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tonokilometr (tkm) to jednostka pracy przewozowej. Oznacza przewiezienie 1 tony ładunku na odległość 1 km. W praktyce tkm rośnie, gdy rośnie masa przewożonego ładunku, długość trasy lub liczba wykonanych przewozów.
Gdy trasy i liczba pojazdów są takie same, praca przewozowa zmienia się proporcjonalnie do wykorzystania ładowności. Stosujesz mnożnik: nowe wykorzystanie / stare wykorzystanie. Potem mnożysz wynik tkm przez ten współczynnik.
Różnica (80−70) mówi tylko o zmianie w punktach procentowych, ale nie określa skali wzrostu. Iloraz 80/70 pokazuje, o jaki procentowo wzrosła wartość względem stanu początkowego, więc poprawnie przelicza tkm przy niezmienionych innych warunkach.
Uprość ułamek: 80/70 = 8/7. Następnie podziel 882 000 przez 7 (to 126 000), a potem pomnóż przez 8 (to 1 008 000). Taki skrót zmniejsza ryzyko błędu na dużych liczbach.
Informacja o liczbie pojazdów może opisywać flotę, ale jeśli zadanie mówi "na tych samych trasach" i zmienia się tylko wykorzystanie ładowności, to kluczowa jest proporcja 80% do 70%. Liczba pojazdów nie jest tu potrzebna do obliczeń.
Najczęściej myli się zmianę procentową z różnicą punktów procentowych, np. dodaje "+10%" do tkm zamiast przeliczyć 80/70. Inny błąd to nieuważne mnożenie dużych liczb i złe zaokrąglenia, które dają wynik pozornie wiarygodny.
To średni wskaźnik, że pojazdy jadą z ładunkiem stanowiącym około 70% ich maksymalnej ładowności. Nie mówi o jednym kursie, tylko o uśrednieniu. Zwiększenie wskaźnika zwykle oznacza lepsze planowanie załadunku lub konsolidację przesyłek.
Nie zwiększy tkm, gdy jednocześnie spadnie liczba kursów lub skrócą się trasy, albo gdy zmieni się struktura przewozów (np. więcej pustych przebiegów). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle zakłada się brak takich zmian, jeśli nie są podane.
Z tkm często analizuje się m.in. stopień wykorzystania ładowności, udział pustych przebiegów, wydajność na pojazd (tkm/pojazd) oraz koszty jednostkowe (np. koszt na tkm). Te miary pomagają ocenić opłacalność organizacji transportu.
Ćwicz zadania, gdzie zmienia się jeden parametr (np. wykorzystanie ładowności, liczba kursów, długość trasy) i zawsze zapisuj współczynnik zmiany jako iloraz "nowe/stare". Trenuj też upraszczanie ułamków (np. 80/70 = 8/7), bo to przyspiesza rachunki.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Praca przewozowa na tych samych trasach jest proporcjonalna do wykorzystania ładowności."

Źródła:

  • Główny Urząd Statystyczny (GUS), Słownik pojęć statystycznych: hasło "tonokilometr" (tkm) – definicja jednostki pracy przewozowej, https://stat.gov.pl/metainformacje/slownik-pojec/ (wyszukiwanie hasła: tonokilometr) – dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (pl), hasło "Tonokilometr" – opis jednostki tkm i zastosowania w transporcie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tonokilometr – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i materiały do logistyki/organizacji transportu omawiające pracę przewozową i wskaźniki wykorzystania
  • Zadania maturalne/egzaminacyjne z obliczeń procentowych i proporcji (ćwiczenia rachunkowe)
  • Słowniki pojęć transportowych i statystycznych (definicje tkm, praca przewozowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego