Aby obliczyć koszt 1 tkm, najpierw trzeba policzyć wykonaną pracę przewozową w tonokilometrach. Tonokilometr (tkm) oznacza przewiezienie 1 tony ładunku na odległość 1 km, więc w zadaniach rachunkowych liczy się go jako iloczyn masy i trasy.
Krok 1: oblicz liczbę tkm
W miesiącu przewieziono 400 t na odległość 500 km, zatem:
400 × 500 = 200 000 tkm.
Krok 2: oblicz koszt jednostkowy
Koszt 1 tkm to koszty miesięczne podzielone przez liczbę tonokilometrów:
100 000 zł / 200 000 tkm = 0,50 zł/tkm.
Dlatego odpowiedź "0,50 zł/tkm" jest poprawna: pokazuje, ile kosztowała przedsiębiorstwo jedna jednostka wykonanej pracy przewozowej (t·km) w danym miesiącu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "0,40 zł/tkm" mogłoby wyjść z błędnego przeliczenia tkm (np. przyjęcia większej liczby tkm niż faktycznie) albo z pomyłki w dzieleniu.
- "0,25 zł/tkm" sugeruje, jakby wykonano dwa razy więcej tkm (albo poniesiono dwa razy mniejsze koszty). To częsty skutek pominięcia kontroli rzędu wielkości wyniku.
- "0,80 zł/tkm" może być wynikiem zaniżenia tkm (np. błędnego mnożenia 400×500) lub podzielenia kosztów przez niewłaściwy mianownik.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze sprawdź jednostkę. Jeśli liczysz "koszt 1 tkm", w mianowniku musi pojawić się tkm (t·km), a nie sama "tona" lub sam "kilometr".