KWALIFIKACJA PGF1 + PGF2 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 23.
Przedstawiona na rysunku forma drukowa umożliwia druk na maszynie
Ilustracja przedstawia formę drukową, która jest używana do druku typograficznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Forma typograficzna jest formą wypukłą: elementy drukujące znajdują się wyżej niż niedrukujące i to one przyjmują farbę, a następnie oddają ją na podłoże. Taki typ formy współpracuje z maszyną typograficzną. Sitodruk, tampodruk i wklęsłodruk wykorzystują odmienne rodzaje form i zasady przenoszenia farby.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać rodzaj formy drukowej (na podstawie rysunku) i przypisać ją do odpowiedniej techniki oraz typu maszyny. Kluczowe jest rozróżnienie, jak zbudowane są elementy drukujące i niedrukujące oraz w jaki sposób przenoszona jest farba.

Odpowiedź "typograficznej." jest właściwa, gdy przedstawiona forma ma cechy wypukłodruku (typografii): elementy drukujące są wyniesione ponad tło. W takiej formie farba pokrywa tylko wypukłe partie, a nacisk w maszynie umożliwia przeniesienie obrazu na podłoże. To podstawowa zasada pracy maszyn typograficznych i jednej z klasycznych technik druku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do formy typograficznej?

  • "sitodrukowej." W sitodruku formą jest sito (siatka) z miejscami przepuszczającymi farbę i zablokowanymi (szablon). Mechanizm jest przepuszczalny, a nie wypukły/wklęsły. Jeśli na rysunku widać klasyczną formę z wyniesionym obrazem, nie jest to sito.
  • "tampodrukowej." Tampodruk korzysta z formy wklęsłej (płyty/kliszy) i z pośredniego przenoszenia obrazu za pomocą tamponu. Nawet jeśli forma jest mała, decyduje zasada: farba siedzi w zagłębieniach, a nie na wypukłościach.
  • "wklęsłodrukowej." W wklęsłodruku elementy drukujące są zagłębione, farba wypełnia komórki/ryty, a nadmiar jest zgarniany. To przeciwieństwo typografii pod względem geometrii formy i sposobu nanoszenia farby.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz rysunek formy, szukaj prostego kryterium: obraz "wystaje" (wypukła) czy "jest wyżłobiony" (wklęsła), czy też farba przechodzi przez oczka (przepuszczalna). Dopiero potem dobieraj maszynę: typograficzna dla form wypukłych, sitodrukowa dla sit, tampodrukowa dla form wklęsłych z tamponem, a wklęsłodrukowa dla klasycznego wklęsłodruku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Forma typograficzna to forma wypukła, w której elementy drukujące są wyniesione ponad powierzchnię niedrukującą. Farba pokrywa wypukłe partie, a pod naciskiem prasy obraz przenosi się na podłoże. To cecha odróżniająca ją od form wklęsłych i przepuszczalnych.
Szukaj geometrii wypukłej: obraz ma być "wyżej" niż tło, a pola niedrukujące są niższe. Jeśli rysunek pokazuje wyniesione elementy drukujące, to wskazuje na typografię. Dla porównania: wklęsłodruk ma zagłębienia, a sitodruk to siatka przepuszczająca farbę.
W sitodruku formą jest sito z oczkami: farba przechodzi przez miejsca otwarte, a miejsca zamknięte tworzą obraz. To inny mechanizm niż w wypukłodruku, gdzie farba jest na powierzchni elementów wyniesionych. Dlatego forma sitodrukowa nie jest formą typograficzną.
Różnica jest geometryczna: w typografii elementy drukujące są wypukłe, a we wklęsłodruku elementy drukujące są zagłębione. We wklęsłodruku farba wypełnia zagłębienia i zwykle jest zgarniana z powierzchni, a w typografii farba pozostaje na wypukłościach.
Tampodruk wykorzystuje formę (płytę/kliszę) z obrazem w zagłębieniach oraz elastyczny tampon, który przenosi farbę z formy na przedmiot. Jest to druk pośredni, często do detali i nieregularnych powierzchni. To inna zasada niż w typografii, gdzie docisk działa bez tamponu.
Często myli się techniki przez podobne brzmienie nazw (np. typografia vs tampodruk) albo wybiera się technikę "najbardziej znaną" bez analizy rysunku. Drugi błąd to nierozróżnianie: wypukła vs wklęsła vs przepuszczalna. Warto zawsze najpierw określić, gdzie znajduje się farba na formie.
Forma wklęsłodrukowa ma elementy drukujące jako zagłębienia (ryty/komórki). Na rysunku zwykle widać "dołki" lub siatkę komórek, w których zatrzymuje się farba, a nadmiar z powierzchni jest usuwany. To przeciwieństwo formy typograficznej, gdzie obraz jest wyniesiony.
Nie. W typografii (wypukłodruku) farba znajduje się na wypukłych elementach drukujących, bo to one stykają się z podłożem. Jeśli farba byłaby przenoszona z zagłębień, wskazywałoby to raczej na techniki wklęsłe (np. wklęsłodruk lub tampodruk), a nie na typografię.
Pomaga zestaw skojarzeń: wypukła (typografia), zagłębienia (wklęsłodruk/tampodruk), przepuszczalna siatka (sitodruk). Przy pytaniach z rysunkiem najpierw identyfikuj typ formy, a dopiero potem dobieraj maszynę z odpowiedzi.
Najlepiej ćwiczyć rozpoznawanie na zdjęciach i schematach: porównuj formy wypukłe, wklęsłe i sitowe oraz zapisuj, gdzie znajduje się farba i jak jest przenoszona. Dodatkowo ucz się słownictwa (forma, elementy drukujące, niedrukujące, docisk, zgarnianie), bo to ułatwia logiczne dopasowanie maszyny.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Forma typograficzna jest formą wypukłą: elementy drukujące znajdują się wyżej niż niedrukujące i to one przyjmują farbę, a następnie oddają ją na podłoże."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wypuk%C5%82odruk - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Sitodruk - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wkl%C4%99s%C5%82odruk - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii poligraficznych (działy: techniki drukowania i formy drukowe)
  • Materiały producentów maszyn/chemii poligraficznej opisujące rodzaje form i procesy (broszury techniczne)
  • Artykuły encyklopedyczne o technikach druku (wypukłodruk, sitodruk, tampodruk, wklęsłodruk) jako powtórka pojęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego