KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Przedstawione na rysunku koło jest elementem przekładni
Ilustracja przedstawia metalowe koło zębate, które jest elementem przekładni łańcuchowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koło łańcuchowe (zębatka) ma uzębienie/kształt zębów przystosowany do współpracy z ogniwami łańcucha, dlatego jest elementem przekładni łańcuchowej. Koło pasowe ma rowki pod pas, przekładnia ślimakowa współpracuje ze ślimakiem, a cierna przenosi moment przez tarcie, bez zębów.

Pełne wyjaśnienie:

W przekładniach mechanicznych rodzaj koła rozpoznaje się po funkcji i cechach geometrycznych elementu współpracującego.

Odpowiedź "łańcuchowej" jest poprawna, ponieważ koło łańcuchowe (często nazywane też zębatką łańcuchową) ma zęby ukształtowane do zazębiania się z rolkami/ogniwami łańcucha. Taki kształt umożliwia pewne przeniesienie momentu obrotowego bez typowego poślizgu jak w napędach ciernych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "pasowej" – w przekładni pasowej koło jest kołem pasowym, zwykle z gładką powierzchnią lub rowkami (np. klinowymi) dopasowanymi do pasa. Nie ma ono zębów do współpracy z ogniwami łańcucha.
  • "ślimakowej" – przekładnia ślimakowa składa się ze ślimaka i ślimacznicy. Samo "koło" w tej przekładni ma specyficzne uzębienie pod współpracę ze ślimakiem, a identyfikacja opiera się na innej geometrii niż w napędzie łańcuchowym.
  • "ciernej" – w przekładni ciernej moment przenosi się przez docisk i tarcie między powierzchniami kół/rolek. Zasadniczo nie występuje tu uzębienie jak w kole łańcuchowym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widać element współpracujący z łańcuchem (zęby pod rolki/ogniwa), wybór powinien iść w kierunku napędu łańcuchowego; gdy widzisz rowki – w kierunku pasowego; gdy widać parę ślimak–koło – ślimakowego; a gdy są gładkie powierzchnie dociskane do siebie – ciernego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia łańcuchowa to napęd, w którym moment obrotowy przenosi łańcuch współpracujący z kołami łańcuchowymi. Stosuje się ją m.in. tam, gdzie zależy na pewnym przeniesieniu napędu bez typowego poślizgu oraz na pracy przy większych obciążeniach niż w wielu napędach pasowych.
Koło łańcuchowe (zębatka) rozpoznasz po zębach ukształtowanych tak, aby "prowadzić" ogniwa/rolki łańcucha. W przeciwieństwie do koła pasowego nie ma typowych rowków pod pas, tylko profil zębów odpowiadający podziałce i typowi łańcucha.
W przekładni łańcuchowej elementem pośrednim jest łańcuch, a koła mają zęby pod ogniwa. W pasowej elementem jest pas, a koła są gładkie lub rowkowane. W praktyce pas może dopuszczać poślizg, a łańcuch zwykle zapewnia bardziej jednoznaczne przeniesienie ruchu.
Koło łańcuchowe ma zęby, które wchodzą w zazębienie z rolkami/ogniwami łańcucha, dlatego potocznie bywa nazywane zębatką. Warto pamiętać, że "zębatka" może też oznaczać elementy innych mechanizmów, więc na egzaminie najlepiej myśleć o funkcji: współpraca z łańcuchem.
Nie. W przekładni ciernej przeniesienie momentu odbywa się przez tarcie między dociskanymi powierzchniami kół lub rolek. Zęby nie są tu potrzebne. Jeśli na rysunku widzisz wyraźne uzębienie pod łańcuch, to nie jest typowy układ cierny.
Przekładnia ślimakowa pracuje jako para ślimak–ślimacznica i zwykle służy do dużych przełożeń oraz zmiany kierunku osi. Przekładnia łańcuchowa wykorzystuje łańcuch i koła łańcuchowe do przeniesienia napędu między wałami w pewnej odległości, bez elementu ślimakowego.
Częsty błąd to mylenie koła łańcuchowego z pasowym, bo oba "wyglądają jak koło". Pomaga szukanie cechy krytycznej: zęby pod łańcuch vs rowki/gładka powierzchnia pod pas. Inny błąd to wybór przekładni ślimakowej bez sprawdzenia, czy na rysunku jest ślimak.
Napęd łańcuchowy wybiera się często, gdy potrzebne jest pewniejsze przeniesienie napędu i praca przy większych obciążeniach oraz gdy poślizg jest niepożądany. Pasowy bywa korzystny przy cichszej pracy i amortyzacji drgań. Dobór zależy też od warunków smarowania i osłon.
Jeśli treść mówi "przedstawione na rysunku…", to odpowiedź zależy od cech widocznych na ilustracji. Bez rysunku nie da się rozpoznać typu koła. Na egzaminie zawsze upewnij się, że analizujesz właściwy rysunek i porównujesz go z cechami charakterystycznymi elementów przekładni.
Najlepiej uczyć się przez porównywanie cech: koło pasowe (rowki), koło łańcuchowe (zęby), elementy ślimakowe (ślimak i ślimacznica), elementy cierne (gładkie powierzchnie dociskane). Dobrą metodą są krótkie zestawy zdjęć/rysunków i nazywanie elementów na głos.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Koło łańcuchowe (zębatka) ma uzębienie/kształt zębów przystosowany do współpracy z ogniwami łańcucha, dlatego jest elementem przekładni łańcuchowej."

Źródła:

  • Wikipedia: "Przekładnia łańcuchowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%82a%C5%84cuchowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Przekładnia pasowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_pasowa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Przekładnia ślimakowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Blimakowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (dział: przekładnie i napędy)
  • Karty katalogowe i instrukcje producentów łańcuchów oraz kół łańcuchowych (parametry, nazewnictwo)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania elementów napędów na rysunkach technicznych i zdjęciach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego