KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 11.
Przedstawione na rysunku narzędzie służy do montażu
Ilustracja przedstawia narzędzie ręczne, które jest używane do montażu pierścieni Segera.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie z rysunku to typowe szczypce do pierścieni osadczych, używane do rozszerzania lub ściskania sprężystego pierścienia i osadzania go w rowku na wale albo w otworze.
Dlatego poprawne jest wskazanie "pierścieni Segera", a nie E-ringów, kołków rozprężnych czy podkładek dystansowych.

Pełne wyjaśnienie:

Szczypce do pierścieni osadczych (często nazywanych potocznie "Segera") są narzędziem przeznaczonym do montażu i demontażu sprężystych pierścieni, które pracują w rowku i pełnią funkcję zabezpieczenia osiowego. W praktyce mechatronika spotyka się je m.in. przy łożyskach, przekładniach, prowadnicach i różnych mechanizmach, gdzie trzeba szybko i pewnie ustalić element wzdłuż osi.

Odpowiedź "pierścieni Segera." jest właściwa, ponieważ takie pierścienie montuje się przez chwilowe rozszerzenie (dla pierścieni na wał) albo ściśnięcie (dla pierścieni do otworów) i wprowadzenie w rowek. To dokładnie odpowiada zasadzie działania charakterystycznych szczypiec do pierścieni osadczych.

Pozostałe propozycje nie pasują do tego narzędzia i czynności:

  • "zabezpieczeń E-ring." – E-ringi to inny typ pierścieni, zwykle wsuwanych bocznie na wałek; ich montaż nie jest typowo realizowany takimi szczypcami jak dla klasycznych pierścieni osadczych w rowkach.
  • "kołków rozprężnych." – kołki rozprężne montuje się przez wciskanie/wbijanie w otwór (często z użyciem pobijaka lub prasy), a nie przez rozginanie/ściskanie narzędziem z końcówkami pod otwory pierścienia.
  • "podkładek dystansowych." – podkładki dobiera się i nakłada ręcznie (lub w prostych operacjach montażowych), bez potrzeby specjalnych szczypiec do sprężystych pierścieni.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznając narzędzie, zwróć uwagę na końcówki robocze (piny) oraz na to, czy narzędzie jest projektowane do kontrolowanego ściskania/rozszerzania elementu sprężystego. To zwykle prowadzi do skojarzenia z pierścieniami osadczymi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pierścienie Segera (pierścienie osadcze) to sprężyste pierścienie montowane w rowku na wale lub w otworze. Służą do zabezpieczenia osiowego elementów, np. łożysk, kół zębatych czy tulei, aby nie przemieszczały się wzdłuż osi podczas pracy.
Najczęściej używa się szczypiec do pierścieni osadczych. Pozwalają one kontrolowanie ścisnąć lub rozszerzyć pierścień, wprowadzić go w rowek i ograniczyć ryzyko odkształcenia pierścienia oraz uszkodzenia powierzchni współpracujących.
Pierścień osadczy (klasyczny) jest zwykle symetryczny i montowany przez odkształcenie sprężyste w osi elementu. E-ring często ma kształt "E" i bywa wsuwany bocznie na wałek. Różnią się sposobem osadzenia i typowymi narzędziami montażowymi.
Kołek rozprężny montuje się przez wciskanie lub wbijanie w otwór, a jego sprężystość działa po umieszczeniu w gnieździe. Szczypce do pierścieni osadczych służą natomiast do chwilowego ściskania/rozszerzania pierścienia, co nie jest potrzebne przy kołkach.
Pierścień "na wał" stosuje się, gdy trzeba zatrzymać element przed zsunięciem się z wału; montaż polega zwykle na rozszerzeniu pierścienia. Pierścień "do otworu" stosuje się w oprawach/gniazdach; montaż polega zwykle na ściśnięciu pierścienia.
Częste błędy to: użycie niewłaściwych szczypiec (złe końcówki), zbyt duże odkształcenie pierścienia, montaż w zabrudzonym lub uszkodzonym rowku oraz brak kontroli, czy pierścień w pełni "usiadł" w rowku na całym obwodzie.
Podkładki dystansowe służą głównie do ustawiania odległości, kompensacji luzów i pozycjonowania, a nie do sprężystego blokowania w rowku. Mogą wpływać na położenie elementu, ale typowym zabezpieczeniem osiowym są m.in. pierścienie osadcze, nakrętki czy wpusty w zależności od konstrukcji.
Najbardziej charakterystyczne są końcówki robocze (piny) dopasowane do otworów w pierścieniu oraz mechanika pozwalająca na kontrolowane rozszerzenie lub ściśnięcie pierścienia. To odróżnia je od szczypiec uniwersalnych czy narzędzi do wciskania kołków.
Rowek zapewnia oparcie i przenosi obciążenia osiowe. Jeśli rowek ma zły wymiar, jest zabrudzony lub ma zadziory, pierścień może nie osiąść poprawnie, wyskoczyć podczas pracy albo ulec uszkodzeniu. W serwisie warto zawsze ocenić stan rowka przed montażem.
Najlepiej ćwiczyć rozpoznawanie narzędzi po kształcie i po funkcji: co chwytają, jak działają (ściskają/rozszerzają/wciskają) i z jakimi elementami współpracują. Pomagają też zdjęcia z katalogów narzędzi oraz rozstrzelone widoki z instrukcji serwisowych urządzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pierścień osadczy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pier%C5%9Bcie%C5%84_osadczy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Circlip" – https://en.wikipedia.org/wiki/Circlip (accessed: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Spring pin" (kołek sprężysty/rozprężny) – https://en.wikipedia.org/wiki/Spring_pin (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu elementów maszyn: połączenia i elementy zabezpieczające
  • Karty katalogowe/narzędziowe producentów szczypiec do pierścieni osadczych (przykłady końcówek i zastosowań)
  • Instrukcje serwisowe (DTR) urządzeń mechatronicznych zawierające rozstrzelone widoki i wykazy części z pierścieniami osadczymi

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego