KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022 (test 3)

PYTANIE NR 3.
Przedstawiony na rysunku element układu zasilającego urządzenie mechatroniczne jest pompą
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny pompy śrubowej, która jest elementem układu zasilającego urządzenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa lobowa ma dwa przeciwbieżne wirniki o zaokrąglonych lobach (często "ósemkowych"), a ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między wirnikami i korpusem. W pompie śrubowej występuje profil gwintowy, w łopatkowej wysuwane łopatki, a w mimośrodowej rotor pracuje mimośrodowo w komorze.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "lobową (zębatą rotacyjną)", ponieważ pompa lobowa (krzywkowa) jest pompą wyporową, w której medium jest przemieszczane dzięki pracy dwóch przeciwbieżnie obracających się wirników o kształcie zaokrąglonych "lobów". Charakterystyczne jest to, że ciecz "zabierana" jest w kieszeniach między wirnikiem a ścianką korpusu i transportowana do strony tłocznej.

W tym typie pompy wirniki mogą wyglądać jak dwulistne/ósemkowe elementy. To właśnie geometria elementów roboczych jest kluczem do rozpoznania: loby mają kształt zbliżony do ósemki, a nie do śruby czy łopatek. Określenie "zębata rotacyjna" bywa używane jako synonim w odniesieniu do sposobu zazębiania/synchronizacji wirników, choć elementy robocze nie muszą przypominać klasycznych kół zębatych o ostrych zębach.

Odpowiedź "śrubową" jest nieprawidłowa, bo w pompie śrubowej elementy robocze mają helikalny (gwintowy) zarys; przekrój i wygląd wirników wyraźnie różnią się od profilu lobowego. Odpowiedź "łopatkową" nie pasuje, ponieważ pompa łopatkowa ma rotor z wysuwanymi łopatkami, które pod wpływem siły odśrodkowej dociskają się do korpusu, tworząc komory o zmiennej objętości. Odpowiedź "mimośrodową" jest błędna, bo w pompach mimośrodowych kluczową cechą jest mimośrodowe osadzenie rotora i wynikająca z tego zmiana objętości komór; nie występuje typowa para dwulistnych wirników pracujących w owalnym korpusie.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: loby jak "ósemka" → pompa lobowa; gwint → pompa śrubowa; wysuwane łopatki → pompa łopatkowa; mimośród/ekscentryk → pompa mimośrodowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa lobowa to pompa wyporowa z dwoma (lub więcej) wirnikami o zaokrąglonych "lobach". Wirniki obracają się przeciwbieżnie w korpusie, a ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między wirnikiem a obudową ze strony ssawnej na tłoczną.
Szukaj dwóch podobnych wirników o kształcie dwulistnym/"ósemkowym" w owalnym korpusie oraz zaznaczonego przeciwbieżnego obrotu. Przepływ medium zwykle pokazuje transport cieczy po obwodzie, między wirnikiem a ścianką obudowy.
Obie są pompami wyporowymi i często pracują przy podobnych zadaniach, więc uczniowie skupiają się na funkcji zamiast na geometrii. Klucz: w śrubowej widać helikalny "gwint", a w lobowej wirniki mają kształt lobów (np. "ósemki"), bez zarysu śruby.
W lobowej elementami roboczymi są wirniki o lobach, które tworzą kieszenie transportujące ciecz. W łopatkowej jest rotor z wysuwanymi łopatkami, które dociskają do korpusu i wydzielają komory. Obraz/rysunek łopatek jest zwykle bardzo charakterystyczny.
To potoczne/branżowe określenie podkreślające sposób współpracy wirników (synchronizacja, "zazębianie" kinematyczne) w pompie lobowej. Nie musi to oznaczać klasycznych kół zębatych; ważniejsze są loby i przeciwbieżna praca wirników w korpusie.
Pompa śrubowa ma wirniki o profilu helikalnym (gwintowym). Jeśli na przekroju widać wirniki dwulistne/"ósemkowe" i brak "gwintu", to nie jest śrubowa. Dodatkowo w śrubowej przepływ jest powiązany z geometrią śrub, a nie z kieszeniami po obwodzie korpusu.
Gdy potrzebny jest stabilny transport cieczy o różnej lepkości i delikatne przetłaczanie (np. media z cząstkami). W praktyce mechatronika oznacza to dobór napędu, czujników (ciśnienie/przepływ) i logiki sterowania tak, by utrzymać wymagane parametry zasilania.
Pompy lobowe są często stosowane do cieczy lepkich lub wrażliwych na ścinanie oraz tam, gdzie możliwa jest obecność cząstek stałych. Zastosowania obejmują m.in. instalacje procesowe, gdzie ważna jest powtarzalność wydajności i możliwość mycia/serwisowania elementów roboczych.
Zwykle nie. W mimośrodowej kluczowa jest praca rotora osadzonego mimośrodowo (ekscentrycznie) w komorze, co daje inne kształty komór roboczych niż w lobowej. Jeśli widzisz dwa symetryczne wirniki na równoległych wałach, to mocna wskazówka na pompę lobową.
Najczęstszy błąd to rozpoznawanie po samej funkcji ("pompuje ciecz") zamiast po elementach roboczych. Warto ćwiczyć: loby ("ósemka"), gwint (śruby), łopatki wysuwane (łopatkowa), mimośród (mimośrodowa). Pomaga też analiza strzałek przepływu na przekroju.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pompa lobowa ma dwa przeciwbieżne wirniki o zaokrąglonych lobach (często "ósemkowych"), a ciecz jest przenoszona w przestrzeniach między wirnikami i korpusem."

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Rotary lobe pump — https://en.wikipedia.org/wiki/Rotary_lobe_pump (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): Screw pump — https://en.wikipedia.org/wiki/Screw_pump (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): Vane pump — https://en.wikipedia.org/wiki/Vane_pump (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki siłowej (rozdziały o pompach wyporowych)
  • Katalogi producentów pomp (rysunki przekrojów i opisy zasad działania)
  • Materiały szkoleniowe z czytania rysunku technicznego (przekroje, symbole)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego