Pytanie dotyczy przeznaczenia instrumentu geodezyjnego rozpoznawanego na podstawie rysunku. W geodezji (także górniczej) podstawową grupą są instrumenty do pomiarów kątowych, czyli do wyznaczania kierunków w płaszczyźnie poziomej oraz kątów w pionie (zależnie od konstrukcji i sposobu pracy). Tego typu pomiary są kluczowe m.in. przy prowadzeniu wyrobisk, kontroli ich kierunku oraz nawiązywaniu do osnowy.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "kątów"?
Instrumenty takie jak teodolit lub tachimetr są projektowane przede wszystkim do dokładnego pomiaru kątów. Nawet jeśli część nowocześniejszych urządzeń może współpracować z pomiarem odległości, to istotą tej klasy instrumentów pozostaje pomiar kątowy (wyznaczanie kierunków i odchyłek).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "odległości" – pomiar odległości wykonuje się typowo dalmierzem (elektronicznym/laserowym) albo funkcją EDM w zintegrowanych urządzeniach. Samo "geodezyjny instrument" rozpoznawany z rysunku nie oznacza automatycznie, że pytanie dotyczy dalmierza; w klasyfikacji szkolnej pomiary odległościowe stanowią odrębną kategorię.
- "niwelacyjnych" – pomiary niwelacyjne to pomiary różnic wysokości realizowane niwelatorem i łatą (odczyty na łacie), a nie instrumentem przeznaczonym do pomiarów kątowych.
- "wysokościowych" – pomiary wysokościowe w sensie geodezyjnym najczęściej kojarzą się z niwelacją (różnice wysokości). Choć z kątów pionowych można pośrednio wyznaczać elementy wysokościowe w niektórych metodach, nie jest to podstawowa funkcja typowego instrumentu kątowego w takim ujęciu egzaminacyjnym.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać lunetę na obrotowej podstawie z podziałkami/limbusem, najczęściej chodzi o pomiary kątów. Jeśli kluczowy element to łata i poziomowanie pod odczyt – to zwykle niwelacja. Jeśli akcentem jest wiązka/laser i odczyt dystansu – to pomiar odległości.
