KWALIFIKACJA ROL12 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 28.
Przedstawiony na rysunku owad jest czynnikiem etiologicznym
Fotografia przedstawia z bliska dużego owada o krępej, masywnej budowie ciała, spoczywającego na gładkiej, lekko
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gzawica (myiasis) jest wywoływana przez larwy much z rodziny Oestridae (gzy). Na zdjęciu widać dużą, krępą muchówkę z jedną parą skrzydeł i masywnym, segmentowanym odwłokiem. Borelioza i babeszjoza są typowo związane z kleszczami (bez skrzydeł), a chorobę niebieskiego języka przenoszą drobne kuczmany.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "gzawicy", ponieważ gzawica (myiasis) jest chorobą pasożytniczą powodowaną przez larwy much, a dorosłe postacie tych much (gzy, rodzina Oestridae) mają typowy wygląd dużej muchówki.

Na ilustracji widać owada o krępej, masywnej budowie, z dużymi oczami złożonymi, wyraźnie segmentowanym odwłokiem oraz jedną parą błoniastych skrzydeł. To zestaw cech charakterystycznych dla rzędu muchówek (Diptera), do których należą gzy. W praktyce weterynaryjnej rozpoznanie takiego owada jest ważne, bo wskazuje na ryzyko rozwoju larw w tkankach żywiciela i związane z tym uszkodzenia, stany zapalne oraz spadek produkcyjności.

Odpowiedź "boreliozy" jest nieprawidłowa, bo borelioza jest chorobą kojarzoną przede wszystkim z kleszczami jako wektorami. Kleszcze są pajęczakami: nie mają skrzydeł, a u postaci dorosłej mają cztery pary odnóży. Taki obraz nie pasuje do widocznej na zdjęciu muchówki.

Odpowiedź "babeszjozy" również jest nieprawidłowa z tego samego powodu: babeszjoza jest typową chorobą przenoszoną przez kleszcze. Jeśli na ilustracji byłby kleszcz, widoczna byłaby inna budowa ciała (brak skrzydeł, inna sylwetka), dlatego wybór tej opcji wynika zwykle z automatycznego kojarzenia chorób odkleszczowych bez analizy cech owada.

Odpowiedź "choroby niebieskiego języka" jest nieprawidłowa, ponieważ ta choroba jest przenoszona przez kuczmany (Culicoides), czyli bardzo małe muchówki (zwykle rzędu 1–3 mm). Na zdjęciu widoczny jest owad duży i masywny, a nie drobny kuczman. W zadaniach egzaminacyjnych pomocna jest zasada: duża, krępa muchówka → podejrzewaj gza i gzawicę; brak skrzydeł → podejrzewaj kleszcza i choroby odkleszczowe; bardzo drobna muchówka → rozważ kuczmany.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Gzawica (myiasis) to choroba pasożytnicza polegająca na rozwoju larw niektórych much w tkankach lub jamach ciała żywiciela.

Larwy powodują uszkodzenia tkanek, stany zapalne, ropnie i mogą sprzyjać wtórnym zakażeniom bakteryjnym.

Najczęściej widać dużą, krępą muchówkę z jedną parą skrzydeł, dużymi oczami złożonymi i wyraźnie segmentowanym odwłokiem.

W porównaniu z kuczmanami jest wyraźnie większa, a w porównaniu z kleszczami ma skrzydła.

Borelioza jest typowo kojarzona z przenoszeniem przez kleszcze, które są pajęczakami.

Kleszcze nie mają skrzydeł i mają inną sylwetkę ciała niż muchówki. Jeśli na ilustracji widać skrzydła, odpowiedzi odkleszczowe zwykle są błędne.

Babeszjoza to choroba przenoszona głównie przez kleszcze, które podczas żerowania mogą przekazywać pierwotniaki z rodzaju Babesia.

Gzy są związane przede wszystkim z gzawicą, bo ich larwy rozwijają się w organizmie zwierzęcia i to one wywołują uszkodzenia tkanek.

Chorobę niebieskiego języka przenoszą kuczmany (Culicoides), czyli bardzo drobne muchówki.

Zwykle mają tylko 1–3 mm długości, więc na zbliżeniach mogą wyglądać jak małe "muszki". Duży, masywny owad ze zdjęcia nie pasuje do kuczmana.

Gzawica dotyczy głównie zwierząt gospodarskich, m.in. owiec, bydła i koni, ale może występować także u dzikich ssaków.

Ryzyko rośnie sezonowo w okresie aktywności much, dlatego obserwacja zwierząt latem i jesienią jest szczególnie ważna.

Typowe objawy to obrzęki, guzki, ropnie, sączenie oraz uszkodzenia tkanek w miejscu rozwoju larw.

Mogą wystąpić wtórne zakażenia bakteryjne i spadek kondycji lub produkcyjności. W praktyce liczy się też sezonowość i obserwacja stada.

Giełdą cechą jest obecność skrzydeł: gzy (muchówki) mają jedną parę skrzydeł, a kleszcze nie mają skrzydeł wcale.

Kleszcze mają też cztery pary odnóży (8 nóg) i inną, bardziej "spłaszczoną" sylwetkę niż krępa mucha.

Profilaktyka obejmuje ograniczanie ekspozycji na lot much (np. unikanie wypasu w okresach największej aktywności), stosowanie repelentów oraz kontrolę populacji owadów.

Ważny jest też monitoring zwierząt w ciepłych miesiącach i szybka reakcja na zmiany skórne.

Najczęstszy błąd to automatyczne wybieranie chorób "odkleszczowych" bez sprawdzenia cech obrazu (skrzydła vs brak skrzydeł).

Drugi błąd to ignorowanie rozmiaru: kuczmany są mikroskopijne, a gzy są duże i masywne.

info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gzawica (myiasis) jest wywoływana przez larwy much z rodziny Oestridae (gzy).

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gzawica - dostęp 2026-04-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Myiasis - dostęp 2026-04-01
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Oestridae - dostęp 2026-04-01

Materiały:

  • Atlas entomologii/parazytologii weterynaryjnej (plansze z gzem, kleszczem i kuczmanem)
  • Skrypty dydaktyczne z parazytologii dla technika weterynarii (myiasis, wektory chorób)
  • Materiały szkoleniowe o chorobach przenoszonych przez stawonogi (kleszcze, muchówki, kuczmany)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego