Określenie "pionowy, prostopadłościenny występ ze ściany" odpowiada elementowi nazywanemu pilastrem. Pilaster jest detalem architektonicznym elewacji: to pionowe, lekko wysunięte pasmo muru (często o przekroju zbliżonym do prostokąta), które może porządkować podziały fasady, wzmacniać rytm otworów lub nawiązywać do formy kolumny/filaru, ale jest związane ze ścianą.
Pozostałe pojęcia opisują inne typy elementów i dlatego nie pasują do wskazanej cechy "pionowy występ":
- Gzyms jest elementem zasadniczo poziomym (listwa, wysunięcie) – występuje np. jako gzyms wieńczący, kordonowy lub nadokienny. Nawet jeśli ma profilowane kształty, jego istotą jest przebieg poziomy.
- Cokół to dolna strefa ściany (często wyodrębniona materiałowo lub geometrycznie), chroniąca elewację przy gruncie. Może być wysunięty, ale kluczowe jest jego położenie u dołu budynku, a nie forma pionowego "żebra" na elewacji.
- Attyka to nadbudowa lub ścianka ponad górną krawędzią elewacji, zwykle przy dachu płaskim, maskująca połacie lub urządzenia dachowe. Jest związana ze strefą szczytową/koroną budynku, a nie z pionowym występem w polu ściany.
W praktyce (także w robotach betoniarsko-zbrojarskich) poprawne nazewnictwo detali ułatwia komunikację na budowie oraz interpretację dokumentacji. Jeśli na rysunku widzisz element "przyklejony" do ściany, biegnący pionowo i mający formę prostokątnego występu, najczęściej będzie to pilaster, a nie gzyms czy attyka.
