KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2021 (test 2)

PYTANIE NR 23.
Przedstawiony na rysunku próbnik Garretta służy do poboru
Ilustracja przedstawia próbnik Garretta, który jest narzędziem używanym w technice ochrony środowiska do pobierania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próbnik Garretta jest przeznaczony do poboru mikrowarstwy powierzchniowej wody, czyli bardzo cienkiego filmu na granicy powietrze–woda. To właśnie w tej warstwie często koncentrują się zanieczyszczenia (np. substancje hydrofobowe), dlatego pobiera się ją osobno, a nie glebę, biofilm z filtra czy osad denny.

Pełne wyjaśnienie:

W monitoringu środowiska wodnego istotne jest, z której części środowiska pobiera się próbkę, ponieważ różne frakcje (woda z toni, warstwa powierzchniowa, osad denny, organizmy/biofilm) mogą mieć odmienny skład i inne stężenia zanieczyszczeń.

Próbnik Garretta służy do poboru mikrowarstwy powierzchniowej wody (bardzo cienkiego filmu na samej powierzchni). Warstwa ta jest szczególna, bo na granicy faz powietrze–woda mogą gromadzić się związki, które mają tendencję do utrzymywania się przy powierzchni, zwłaszcza substancje słabo mieszające się z wodą lub tworzące film.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "cienkiego filmu najbardziej zanieczyszczonej powierzchniowej warstwy wody" — opisuje ona dokładnie frakcję, do której przeznaczony jest ten typ próbnika.

Pozostałe odpowiedzi wskazują inne typy materiału badawczego:

  • "powierzchniowej warstwy gleby ornej" dotyczy poboru gleby (materiał stały, lądowy) i wymaga innych narzędzi (np. świdrów, próbników glebowych) oraz innej metodyki.
  • "próbki błony biologicznej wytworzonej w filtrze wody" odnosi się do biofilmu w instalacjach/układach filtracyjnych; pobór takiej próbki jest związany z elementami technologicznymi (filtr, wkład) i nie jest celem próbnika do warstwy powierzchniowej wód.
  • "osadu dennego z rzek nizinnych" to pobór osadów z dna, realizowany innymi próbnikami (dennymi), a nie urządzeniem do zebrania filmu z powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się kontekst "próbnik do powierzchni" i odpowiedź opisuje cienką warstwę/film, zwykle chodzi o mikrowarstwę powierzchniową, a nie o próbkę z dna czy z gleby.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mikrowarstwa powierzchniowa to bardzo cienki film na granicy powietrze–woda. Często kumulują się tam związki słabo mieszające się z wodą lub unoszące się przy powierzchni. Badanie tej warstwy pomaga wykrywać specyficzne zanieczyszczenia, których nie widać w próbce pobranej z głębi.
Zwykle ma konstrukcję pozwalającą zebrać cienką warstwę z samej powierzchni bez mieszania toni wodnej. W zadaniach egzaminacyjnych podpowiedzią jest opis typu "cienki film/warstwa powierzchniowa", a nie "dno/osad" czy "gleba".
Niektóre substancje mają skłonność do pozostawania przy powierzchni, bo są hydrofobowe, tworzą emulsje lub filmy albo adsorbują się na granicy faz. Dodatkowo na powierzchni łatwo zbierają się zanieczyszczenia z opadu atmosferycznego i spływów powierzchniowych.
W praktyce pobiera się m.in. mikrowarstwę powierzchniową, osady denne oraz próbki biologiczne (np. peryfiton, organizmy wskaźnikowe) zależnie od celu badań. Każdy typ próbki wymaga innego sprzętu i innego sposobu transportu oraz utrwalania.
Pobór osadu dennego dotyczy materiału stałego z dna i wymaga próbników dennych, które chwytają/wycinają osad. Pobór warstwy powierzchniowej polega na zebraniu cienkiego filmu z samej góry lustra wody, bez naruszania dna i bez wzburzania osadów.
Nie. Biofilm to warstwa mikroorganizmów i substancji organicznych przyrośnięta do powierzchni (np. wkładu filtra, ścianek instalacji). Film powierzchniowy wody to mikrowarstwa na granicy powietrze–woda, zwykle bez "przyrośnięcia" do elementu stałego.
Najczęstsze błędy to: mylenie miejsca poboru (powierzchnia vs dno), utożsamianie "próbnika" tylko z poborem materiału stałego (gleba/osad) oraz mylenie pojęć "błona biologiczna" z "warstwą powierzchniową" wody. Pomaga porównanie: ciecz–powierzchnia–dno.
Najpierw określ parametr i zagrożenie (np. zanieczyszczenia olejowe, metale w osadach, biogeny w toni). Następnie wybierz frakcję: mikrowarstwa, woda z głębi, osad, biota. Dobór próbnika i konserwacji próbki wynika bezpośrednio z tej decyzji.
Gdy podejrzewa się zanieczyszczenia unoszące się przy powierzchni lub tworzące film (np. po spływach z dróg, awariach, w pobliżu ujść kanalizacji deszczowej). Taka próbka może lepiej "pokazać" problem niż standardowa próbka pobrana z toni wodnej.
Ucz się zestawami: nazwa przyrządu → materiał → miejsce poboru. Rób fiszki i porównuj podobne narzędzia (woda z toni vs powierzchnia vs osad). Na egzaminie czytaj odpowiedzi pod kątem frakcji: "film", "dno", "gleba", "biofilm" wskazują różne metody.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Próbnik Garretta jest przeznaczony do poboru mikrowarstwy powierzchniowej wody, czyli bardzo cienkiego filmu na granicy powietrze–woda."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu wód dla technika ochrony środowiska (temat: pobór próbek wód i osadów)
  • Instrukcje laboratoriów akredytowanych dotyczące pobierania próbek wody (procedury ogólne i dobór sprzętu)
  • Podręczniki/opracowania z zakresu hydrochemii i metod poboru próbek środowiskowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego