KWALIFIKACJA MOD3 + MOD7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 7.
Przedstawiony na rysunku przyrząd laboratoryjny jest stosowany w badaniach właściwości tkanin i dzianin do wyznaczania
Ilustracja przedstawia przyrząd laboratoryjny używany do badania odporności wybarwień na tarcie tkanin i dzianin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odporność wybarwień na tarcie określa, czy barwnik przenosi się na materiał trący (na sucho lub na mokro). Przyrządy do tego badania wykonują powtarzalne ruchy tarcia pod zadanym dociskiem i pozwalają ocenić stopień zabrudzenia/zmiany barwy w skali.

Pełne wyjaśnienie:

W badaniach materiałów odzieżowych jednym z kluczowych parametrów jakościowych jest odporność wybarwień na tarcie. Ta właściwość opisuje, czy barwnik lub nadruk nie będzie się "ścierał" i przenosił na inne powierzchnie podczas użytkowania (np. na bieliznę, podszewkę, tapicerkę, skórę). W praktyce sprawdza się zwykle tarcie na sucho i na mokro, ponieważ wilgoć często zwiększa ryzyko migracji barwnika.

Odpowiedź "odporności wybarwień na tarcie." jest właściwa, ponieważ aparatura stosowana w tej metodzie realizuje kontrolowane, cykliczne pocieranie próbki zdefiniowanym materiałem trącym przy określonym nacisku. Wynikiem jest ocena stopnia zabrudzenia materiału trącego lub zmian barwy próbki zgodnie z przyjętą skalą oceny.

Pozostałe propozycje dotyczą innych zjawisk i zwykle wymagają innej metodyki oraz innego wyposażenia:

  • "odporności na pilling." dotyczy skłonności do tworzenia się kulek (mechacenia) na powierzchni. To efekt wielokrotnego zginania i tarcia w czasie, a nie typowej oceny przenoszenia barwnika. Badanie pillingu prowadzi się metodami symulującymi dłuższe użytkowanie i ocenia wygląd powierzchni.
  • "trwałości zaprasowań." odnosi się do utrzymywania kantów/zaszewek po procesie prasowania i podczas użytkowania lub konserwacji. Wymaga procedur związanych z prasowaniem, obciążeniem i ewentualnym praniem/zwilżaniem, a nie oceny przenoszenia barwnika na materiał trący.
  • "przesuwalności nitek." (często kojarzona z podatnością na rozsuwanie w szwie) opisuje, jak łatwo nitki osnowy i wątku przemieszczają się pod obciążeniem. Bada się ją przez przykładanie sił rozciągających i ocenę przemieszczeń, a nie przez pocieranie w celu sprawdzenia migracji barwnika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się rozpoznanie przyrządu, porównaj, czy badanie dotyczy barwy (odporność wybarwień), wyglądu powierzchni (pilling), efektu prasowania (zaprasowanie), czy konstrukcji splotu i stabilności (przesuwalność nitek).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zdolność materiału do utrzymania barwy podczas pocierania, bez przenoszenia barwnika na inny materiał. W praktyce ocenia się, czy przy normalnym użytkowaniu (np. kontakt z inną odzieżą) nie dochodzi do brudzenia i ścierania koloru.
Wykonuje się kontrolowane, powtarzalne ruchy tarcia materiałem trącym po próbce pod określonym dociskiem. W wariancie "na mokro" materiał trący jest zwilżony. Następnie ocenia się stopień zabrudzenia materiału trącego lub zmianę barwy próbki.
Ma wpływ na trwałość estetyczną wyrobu oraz ryzyko reklamacji. Niska odporność może powodować brudzenie innych elementów garderoby, podszewki czy skóry użytkownika. Jest to szczególnie istotne przy ciemnych barwach i w warunkach podwyższonej wilgotności.
Pilling to tworzenie się kulek i zmechaceń na powierzchni dzianiny lub tkaniny wskutek długotrwałego tarcia i zginania. Odporność wybarwień na tarcie dotyczy przede wszystkim migracji/ścierania barwnika. To dwa różne zjawiska i bada się je innymi metodami.
Zwykle widać mechanizm wykonujący krótkie, powtarzalne ruchy pocierania oraz uchwyt/ciężarek zapewniający stały nacisk. Charakterystyczna jest też obecność "materiału trącego" (np. biała tkanina), na którym ocenia się zabrudzenie po teście.
Tak, wilgoć często zwiększa skłonność barwnika do przenoszenia, dlatego wyniki "na mokro" mogą być gorsze niż "na sucho". W praktyce oba warianty są istotne: suchy odpowiada typowemu tarciu, a mokry symuluje sytuacje z potem, deszczem lub praniem.
Najczęstszy błąd to utożsamianie tarcia z pillingiem, bo oba pojęcia kojarzą się z "ocieraniem". W pytaniach egzaminacyjnych trzeba rozdzielić: pilling dotyczy wyglądu powierzchni (kulki), a tarcie barwy dotyczy przenoszenia barwnika i zabrudzeń.
Przesuwalność nitek opisuje, jak łatwo nitki w tkaninie przemieszczają się względem siebie pod obciążeniem (np. przy szwie). To zagadnienie konstrukcyjno-wytrzymałościowe. Tarcie barwy bada migrację barwnika przy pocieraniu, więc dotyczy przede wszystkim barwienia i wykończenia.
Najczęściej przy ciemnych spodniach, jeansach, odzieży wierzchniej oraz elementach intensywnie barwionych. Problem ujawnia się w miejscach częstego kontaktu i ocierania (np. uda, kieszenie, kołnierz) oraz przy wilgoci, gdy barwnik łatwiej się przenosi.
Warto stworzyć listę właściwości (barwa, pilling, przesuwalność, kurczliwość) i do każdej przypisać: cel badania, typowy przyrząd oraz co jest oceniane. Pomaga też nauka na zdjęciach aparatury i łączenie "objawu" z metodą (np. brudzenie = tarcie barwy).
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Odporność wybarwień na tarcie określa, czy barwnik przenosi się na materiał trący (na sucho lub na mokro)."

Źródła:

  • ISO 105-X12:2016, Textiles — Tests for colour fastness — Part X12: Colour fastness to rubbing
  • ISO 12945-2:2020, Textiles — Determination of fabric propensity to surface fuzzing and to pilling — Part 2: Modified Martindale method
  • ISO 13936-2:2004, Textiles — Determination of slippage resistance of yarns in woven fabrics — Part 2: Fixed load method

Materiały:

  • Podręczniki z towaroznawstwa włókienniczego (działy: właściwości użytkowe i metody badań)
  • Instrukcje laboratoryjne z badań tkanin i dzianin (ćwiczenia: odporność wybarwień na tarcie)
  • Materiały szkolne dotyczące kontroli jakości w odzieżownictwie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego