KWALIFIKACJA CHM1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 15.
Przedstawiony na rysunku przyrząd używany jest do pomiaru
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy znany jako szczelinomierz, używany do mierzenia szerokości szczelin.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd pokazany na rysunku służy do sprawdzania wielkości prześwitu między elementami, czyli pomiaru szczeliny. Nie jest przeznaczony do wyznaczania kąta ani oceny okrągłości, a pomiar chropowatości wymaga specjalnych przyrządów do badania parametrów powierzchni.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest dopasowanie wielkości mierzonej do przeznaczenia przyrządu widocznego na rysunku. Poprawna odpowiedź to pomiar szczeliny, ponieważ tego typu narzędzia stosuje się do sprawdzania prześwitu/luzu pomiędzy dwiema współpracującymi powierzchniami lub elementami.

Dlaczego "szczeliny"?
Pomiar szczeliny wykonuje się wtedy, gdy chcemy potwierdzić, czy luz mieści się w wymaganej tolerancji (np. podczas regulacji, montażu lub kontroli zużycia). Jest to typowa czynność w kontroli stanu technicznego oraz w kontroli jakości, także w otoczeniu maszyn stosowanych do przetwórstwa tworzyw (gdy sprawdza się poprawność pasowania i ustawień elementów oprzyrządowania).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "kąta" – pomiar kąta wymaga przyrządów kątowych (np. kątomierzy, przymiarów kątowych). Sama idea pomiaru szczeliny polega na określaniu odległości/prześwitu, a nie wartości kątowej.
  • "okrągłości" – okrągłość jest cechą geometryczną kształtu i ocenia się ją innymi metodami (np. na przyrządach do kontroli kształtu lub na podstawie pomiarów średnic w wielu przekrojach). Narzędzie do szczelin nie służy do analizy odchyłek kształtu.
  • "chropowatości" – chropowatość dotyczy mikrogeometrii powierzchni. Do jej oceny używa się przyrządów do badania parametrów powierzchni (profilometrycznych) albo wzorców porównawczych, a nie narzędzi do kontroli prześwitu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "przyrząd z rysunku", najpierw ustal, czy mierzy odległość/luz, kąt, kształt czy strukturę powierzchni. To zwykle pozwala szybko odrzucić odpowiedzi z innej grupy pomiarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pomiar szczeliny to sprawdzenie wielkości prześwitu (luzu) między dwoma elementami. W praktyce wykonuje się go, aby ocenić, czy montaż/regulacja jest prawidłowa i czy zużycie nie spowodowało zbyt dużego luzu.
Pomiar szczeliny pomaga w kontroli ustawień i dopasowań elementów oprzyrządowania oraz mechanizmów maszyn (np. prowadzeń, docisków, osłon). Ułatwia wykrycie rozregulowania lub zużycia, zanim wpłynie ono na jakość wyrobu.
Chropowatość dotyczy mikrogeometrii powierzchni i wymaga narzędzi oceniających profil powierzchni lub porównania ze wzorcami. Przyrząd do szczelin służy do określania prześwitu, a nie parametrów struktury powierzchni.
Spójrz, czy narzędzie jest "od odległości" (luz/prześwit) czy "od nachylenia" (wartość kątowa). Przyrządy kątowe zwykle mają skalę kątową lub elementy ustawiane pod kątem, a narzędzia do szczelin służą do wchodzenia w prześwit.
Okrągłość to cecha kształtu elementu obrotowego (np. wałka), opisująca odchyłki od idealnego okręgu. Mierzy się ją metodami kontroli kształtu lub serią pomiarów geometrycznych, a nie przyrządem przeznaczonym do oceny prześwitu.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia z "kontrolą jakości" bez analizy, co faktycznie mierzy narzędzie. Drugi błąd to mylenie pomiarów geometrii (okrągłość, kąt) z pomiarami odległości (szczelina) oraz z oceną powierzchni (chropowatość).
Tak, pośrednio. Zbyt duże lub zbyt małe luzy mogą oznaczać rozregulowanie lub zużycie elementów maszyny/oprzętu, co może prowadzić do niestabilnej pracy, wahań parametrów procesu i w konsekwencji do wad wyrobu lub większej ilości braków.
Kontrolę szczelin wykonuje się m.in. po montażu, po regulacji, w ramach przeglądów okresowych oraz przy podejrzeniu zużycia (np. hałas, luzy, drgania). Celem jest wczesne wykrycie odchyleń zanim dojdzie do awarii lub spadku jakości.
Odpowiedzi związane z powierzchnią zwykle odnoszą się do jej struktury, gładkości i parametrów mikronierówności (np. chropowatość). Szczelina natomiast dotyczy odległości/prześwitu między elementami, czyli wielkości geometrycznej "między" częściami.
Warto uczyć się grupami: przyrządy do długości/odległości, do kątów, do kształtu oraz do powierzchni. Pomaga też powiązanie z praktyką: do czego użyłbyś narzędzia przy regulacji lub kontroli maszyny. Na egzaminie zawsze dopasuj narzędzie do wielkości mierzonej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przyrząd pokazany na rysunku służy do sprawdzania wielkości prześwitu między elementami, czyli pomiaru szczeliny."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii i pomiarów warsztatowych (dział: pomiar luzów i szczelin)
  • Instrukcje stanowiskowe kontroli jakości w zakładach przetwórstwa tworzyw (przykłady punktów kontrolnych)
  • Karty katalogowe i opisy zastosowań podstawowych przyrządów pomiarowych używanych w utrzymaniu ruchu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego