KWALIFIKACJA MTL5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 22.
Przedstawiony na rysunku rodzaj badania, mający na celu wyznaczenie własności metali to
Ilustracja przedstawia urządzenie do przeprowadzania statycznej próby zginania metali, co jest związane z kwalifikacją M38
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Statyczna próba zginania rozpoznawana jest po układzie obciążenia powodującym ugięcie próbki (najczęściej podpartej na dwóch podporach i obciążonej siłą). Próba rozciągania ma osiowe rozciąganie próbki, a metody Brinella i Shore’a dotyczą pomiaru twardości, nie zginania.

Pełne wyjaśnienie:

Badania własności metali mogą mieć formę prób statycznych (np. rozciąganie, zginanie) albo pomiarów twardości (np. Brinell, Shore). W zadaniu należy rozpoznać metodę na podstawie tego, jaki rodzaj obciążenia przedstawia rysunek.

Odpowiedź "statyczna próba zginania" jest właściwa wtedy, gdy schemat pokazuje obciążenie wywołujące ugięcie próbki: typowo próbka jest podparta na dwóch punktach (lub utwierdzona) i obciążana siłą działającą poprzecznie, co powoduje powstanie momentu zginającego. Taka próba służy do oceny zachowania materiału przy zginaniu (np. odporności na pękanie/odkształcenie, w zależności od metody i kryteriów).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście rysunku próby zginania?

  • "statyczna próba rozciągania" dotyczy obciążenia osiowego: próbka jest chwytana w uchwytach i rozciągana wzdłuż swojej osi. Charakterystyczne są szczęki/uchwyty oraz siła działająca współosiowo, a nie układ podpór i ugięcie.
  • "pomiar twardości metodą Brinella" polega na wciskaniu w materiał kulki (wgłębnika) z określoną siłą i ocenie odcisku. Na schemacie spodziewa się elementu wgłębnika oraz miejsca pomiaru odcisku, a nie stanowiska do zginania.
  • "pomiar twardości metodą Shore’a" jest pomiarem twardości metodą dynamiczną/odbijania lub wgniatania (zależnie od odmiany), a więc dotyczy kontaktu końcówki pomiarowej z powierzchnią i odczytu skali twardości. Nie przedstawia się tu próbki podpartej i obciążanej poprzecznie jak w zginaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy na rysunku jest ugięcie próbki (zginanie), osiowe wydłużanie (rozciąganie), czy wgłębnik/udar (twardość). Dopiero potem dopasuj nazwę metody z odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To badanie mechaniczne, w którym próbkę obciąża się tak, aby powstało ugięcie (moment zginający), najczęściej na podporach. Na podstawie zachowania próbki ocenia się jej odporność na odkształcenie i pękanie w warunkach zginania.
W zginaniu widać ugięcie próbki i obciążenie poprzeczne (często podpory + siła w środku). W rozciąganiu siła działa wzdłuż osi próbki, a próbka jest chwytana w uchwytach maszyny wytrzymałościowej.
Brinell to pomiar twardości przez wciskanie kulki i ocenę odcisku, zwykle bez niszczenia próbki na całym przekroju. Próba zginania to obciążenie prowadzące do ugięcia (często aż do pęknięcia), czyli inny cel i inny schemat stanowiska.
W rozciąganiu ocenia się zachowanie materiału przy osiowym obciążeniu: zależność siła–odkształcenie, wytrzymałość oraz plastyczność (np. wydłużenie). Charakterystyczny jest też przewężony obszar próbki w końcowej fazie odkształcania.
Nazwa "Shore" występuje w różnych odmianach pomiaru twardości (w tym metodach dynamicznych). W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest, że to pomiar twardości, a nie próba zginania/rozciągania. Rozpoznasz ją po przyrządzie do twardości, nie po podporach i ugięciu.
Najczęstsze pomyłki to: wybór "rozciągania", bo jest najbardziej znane, ignorowanie kierunku działania siły oraz mylenie prób statycznych z pomiarami twardości. Pomaga reguła: ugięcie = zginanie, siła osiowa = rozciąganie, wgłębnik/odcisk = twardość.
Próba zginania pozwala ocenić, jak materiał znosi odkształcenie przy zginaniu i czy ma skłonność do kruchego pękania. W praktyce pomaga np. w ocenie wpływu obróbki cieplnej lub jakości materiału, gdy istotna jest odporność na zginanie.
Stosuje się ją m.in. do szybkiej oceny podatności na pękanie, porównania partii materiału lub weryfikacji efektów procesu technologicznego. Jest przydatna tam, gdzie elementy w eksploatacji mogą pracować na zginanie (belki, płaskowniki, części konstrukcyjne).
Dla Brinella typowy jest wgłębnik kulkowy, określona siła nacisku i pomiar średnicy/rozmiaru odcisku. Nie ma tu podpór do zginania ani uchwytów do rozciągania; kluczowym "śladem" jest odcisk na powierzchni próbki.
Ucz się dwutorowo: (1) kojarz schemat obciążenia z nazwą próby (zginanie, rozciąganie, ściskanie), (2) kojarz narzędzie pomiarowe z metodą twardości (Brinell, Vickers itp.). Przećwicz rozpoznawanie na rysunkach i zdjęciach stanowisk.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że statyczna próba zginania rozpoznawana jest po układzie obciążenia powodującym ugięcie próbki (najczęściej podpartej na dwóch podporach i obciążonej siłą).

Źródła:

  • PN-EN ISO 7438, Metale — Próba zginania (opis metody badania)
  • PN-EN ISO 6892-1, Metale — Próba rozciągania — Część 1: Metoda badania w temperaturze pokojowej
  • PN-EN ISO 6506-1, Metale — Pomiar twardości metodą Brinella — Część 1: Metoda badania

Materiały:

  • Podręczniki z metaloznawstwa i badań mechanicznych metali (działy: próby statyczne i twardość)
  • Normy dotyczące prób mechanicznych (zginanie, rozciąganie, twardość Brinella)
  • Zestawy rysunków/schematów stanowisk do prób mechanicznych (rozpoznawanie metod po układzie obciążenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego